Du lịch Yên Lập Phú Thọ, tìm về 'Tuyệt tình cốc' và bản sắc xứ Mường

1 Yên Lập trong mắt mình - Vùng đất của những dãy núi trùng điệp và những nụ cười vùng cao

Trước khi đi, mình cứ nghĩ Phú Thọ chắc chỉ quanh quẩn có đồi chè Long Cốc hay khu di tích Đền Hùng quen thuộc. Thế nhưng, khi đặt chân đến Yên Lập, huyện miền núi nằm ở phía Tây của tỉnh, giáp ranh trực tiếp với địa phận Yên Bái, mình mới nhận ra bản thân đã bỏ lỡ một vùng đất tuyệt vời đến nhường nào.

Cảm giác đầu tiên khi chạy xe vào địa phận huyện là cái sự choáng ngợp trước những dãy núi đồi trùng điệp, nhấp nhô nối đuôi nhau kéo dài tít tắp. Cảnh quan ở đây hoang sơ vô cùng, dường như những ồn ào khói bụi của phố thị chưa từng chạm đến lối này.

Một điều rất đặc biệt mà mình tìm hiểu được là hơn 80% cư dân sinh sống tại Yên Lập là đồng bào các dân tộc thiểu số, trong đó đông nhất là người Mường và người Dao. Chính sự hiện diện lâu đời của các bản làng vùng cao đã thêu dệt nên một tấm thảm văn hóa rực rỡ sắc màu cho mảnh đất này.

2 Những tọa độ hoang sơ của vùng Yên Lập Phú Thọ khiến mình mê mẩn quên cả lối về

Yên Lập thiết đãi những kẻ lữ hành thích khám phá bằng các điểm đến sở hữu vẻ đẹp vô cùng kỳ vĩ của sông nước và núi non.

2.1 Hồ Ly - "Tuyệt tình cốc" ẩn mình giữa đại ngàn Yên Lập Phú Thọ

Điểm đến đầu tiên và cũng là nơi mình mong chờ nhất trong chuyến đi chính là hồ Ly, hay người địa phương vẫn gọi với cái tên thân thương là hồ Thượng Long. Khi chiếc xe máy của mình vừa ló ra khỏi rặng cây, mặt hồ hiện ra phẳng lặng, trong vắt như một tấm gương khổng lồ màu ngọc bích, soi bóng cả một vùng trời mây và những cánh rừng già bao bọc xung quanh.

Trải nghiệm thích nhất ở đây là tụi mình có thể thuê một chiếc thuyền nhỏ của người dân bản địa để dạo chơi trên lòng hồ. Thuyền trôi lững lờ, gió mát rượi thổi qua tóc, mọi mệt mỏi bỗng chốc tan biến sạch sẽ.

Sau khi xuống thuyền, mình còn thong thả đi bộ dọc theo những phiến đá bám rêu xanh ven bờ để cảm nhận trọn vẹn cái nét hoang dại của tự nhiên.

2.2 Thử thách độ cao trên cây cầu sắt Thượng Long

Ngay cạnh hồ Ly, có một tọa độ mà những bạn mê chụp ảnh tuyệt đối không được bỏ qua: cầu sắt Thượng Long. Cây cầu sắt này được xây dựng khá kiên cố, nối liền hai quả núi cao và bắc ngang qua lòng hồ thơ mộng phía dưới.

Đứng ở giữa cầu, cảm giác lộng gió vô cùng. Nhìn xuống dưới là dòng nước xanh thẳm, nhìn ra xa là những rặng núi mờ sương, một khung cảnh sơn thủy hữu tình đẹp tựa tranh vẽ. Đứng ở đây hít một hơi căng tràn lồng ngực cái không khí mát lành của núi rừng mới thấy chuyến đi trốn này xứng đáng đến từng phút giây.

2.3 Tìm về những dấu ấn lịch sử và văn hóa bản địa

Nếu là một người thích tìm hiểu về cội nguồn và những câu chuyện xưa cũ, Yên Lập cũng có những điểm dừng chân đầy ý nghĩa dành cho bạn. Tụi mình đã dành thời gian ghé qua Chiến khu cách mạng Phục Cổ ở xã Minh Hòa và Căn cứ Tôn Sơn - Mộ Xuân tại xã Xuân An.

Đứng trước những di tích lịch sử này, nghe người địa phương kể về một thời kỳ kháng chiến gian khổ nhưng oanh liệt của quân và dân nơi đây, mình càng thêm trân trọng giá trị hòa bình của ngày hôm nay.

3 Đắm mình trong dòng chảy văn hóa đặc sắc của người Mường, người Dao

Điều làm nên cái hồn và sự khác biệt lớn nhất của du lịch Yên Lập chính là những trải nghiệm văn hóa nguyên bản, nơi tụi mình được sống và cảm nhận cùng đồng bào.

3.1 Nghệ thuật múa trống Đu - Bản hòa tấu hào hùng của người Mường

May mắn cho chuyến đi của mình là được tận mắt chứng kiến một buổi biểu diễn múa trống Đu của các nghệ nhân người Mường. Tìm hiểu ra mới biết, điệu múa này có nguồn gốc sâu xa từ tình cha con thiêng liêng và là một nét diễn xướng dân gian không thể thiếu trong các dịp trọng đại của bản làng.

Khi tiếng trống dồn dập, khỏe khoắn vang lên, các chàng trai cô gái Mường trong trang phục truyền thống bắt đầu thực hiện những động tác múa vô cùng dẻo dai nhưng không kém phần mạnh mẽ. Tiếng trống vang vọng vào vách núi, hòa cùng nhịp bước chân rộn rã tạo nên một bầu không khí rực lửa, khiến những người đứng xem như tụi mình cũng phải nhún nhảy theo.

3.2 Rộn ràng không khí Lễ hội Mở cửa rừng xã Minh Hòa

Nếu các bạn đi vào dịp đầu năm, nhất định phải tham gia Lễ hội Mở cửa rừng ở xã Minh Hòa. Đây là một không gian văn hóa tâm linh vô cùng đặc trưng của người Mường nhằm tế thần rừng, cầu cho một năm mưa thuận gió hòa, săn bắn, hái lượm được thuận lợi.

Sau phần lễ tế nghiêm trang là phần hội cực kỳ vui nhộn với các màn săn bắn thú rừng giả định. Tụi mình còn được hòa mình vào các trò chơi dân gian độc đáo như múa mỡi, múa sênh tiền và hò đu. Tiếng cười nói vang động cả một góc rừng, xóa nhòa mọi khoảng cách giữa khách miền xuôi và đồng bào miền ngược.

3.3 Những nghi lễ di sản độc đáo khác

Không chỉ có văn hóa Mường, Yên Lập còn là nơi lưu giữ những phong tục lâu đời của người Dao Quần Chẹt, nổi bật nhất là Lễ Cấp sắc và Tết nhảy - hai nghi lễ đã được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

Bên cạnh đó, hình ảnh các bà, các mẹ ngồi tỉ mẩn bên khung cửi dệt những tấm thổ cẩm rực rỡ sắc màu và những thanh âm ríu rít của tiếng nói bản địa vang lên bên hiên nhà sàn cũng là những mảnh ghép văn hóa tuyệt đẹp mà bạn khó có thể tìm thấy ở nơi phố thị.

4 Lấp đầy chiếc bụng đói với thiên đường đặc sản Yên Lập

Ẩm thực của vùng đất miền núi này mộc mạc y như tính cách của con người nơi đây vậy, món nào cũng mang đậm hương vị tự nhiên của núi rừng. Một số món ăn hấp dẫn tụi mình đã thưởng thức như là:

• Xôi nếp gà gáy Mỹ Lung: Đây là giống nếp cổ truyền quý hiếm được trồng trên những thửa ruộng bậc thang của xã Mỹ Lung. Khi đồ thành xôi, hạt xôi dẻo quánh, bóng bẩy và tỏa ra một mùi thơm ngọt ngào, béo ngậy đặc trưng.
• Xôi ngũ sắc & Cơm lam: Được nhuộm màu hoàn toàn từ các loại lá cây tự nhiên trong rừng và nấu trong ống tre, ống nứa tươi nên khi ăn có vị ngọt thanh bùi bùi bám vào từng hạt nếp.
• Bắp chuối lam sườn: Một món ăn vô cùng độc đáo. Vị hơi chát nhẹ của bắp chuối rừng hòa quyện hoàn hảo với vị ngọt đậm, béo ngậy của sườn heo được lam trong ống tre mang lại một cảm giác lạ miệng vô cùng.
• Cá sỉnh ngòi Lao: Những chú cá suối nhỏ bằng ngón tay được bắt từ ngòi Lao, thịt chắc, xương mềm đem kẹp tre nướng gập hoặc chiên giòn ăn kèm rau rừng đồ chấm mẻ thanh mát thì đúng là "nhức nách".

5 Dắt túi kinh nghiệm du lịch Yên Lập tự túc

Để hành trình trốn phố của bạn diễn ra suôn sẻ và mượt mà nhất, hãy ghi lại vài lưu ý nhỏ này của mình nhé:

5.1 Nên đi Yên Lập Phú Thọ vào thời điểm nào?

• Tháng 3 âm lịch: Đây là thời gian lý tưởng nhất nếu bạn muốn kết hợp chuyến đi chơi Yên Lập với hành trình về giỗ Tổ Đền Hùng, đồng thời được trải nghiệm các lễ hội mở cửa rừng rộn ràng của bà con.
• Từ tháng 4 đến tháng 8: Khoảng thời gian mùa hè này lại cực kỳ thích hợp để trốn nóng. Khí hậu ở khu vực hồ nước như hồ Ly rất mát mẻ, trong lành, lý tưởng cho các hoạt động cắm trại dã ngoại.

5.2 Cách di chuyển từ Hà Nội lên Yên Lập

• Đi xe ghép đón trả tận nơi: Đây là phương án mình thấy tiện và thảnh thơi nhất nếu bạn không muốn tự lái xe. Hiện nay có các dịch vụ xe ghép như ViGo đón trả tận chỗ từ Hà Nội về thẳng Yên Lập với mức giá rất hợp lý, dao động từ 160k - 220k/người.
• Đi bằng phương tiện cá nhân: Nếu thích tự chủ cung đường, bạn cứ bám theo cao tốc Nội Bài - Lào Cai, chạy đến nút giao Phù Ninh thì thoát ra rồi tiếp tục đi theo biển chỉ dẫn hướng về trung tâm huyện Yên Lập là tới.

Sau chuyến đi, Yên Lập đã để lại trong mình những ấn tượng vô cùng sâu sắc. Mảnh đất này giữ trọn sự giao thoa nguyên bản giữa cảnh quan thiên nhiên hoang sơ và các giá trị văn hóa truyền thống bền vững.

Nếu bạn đang cảm thấy mệt mỏi với nhịp sống hối hả, muốn tìm một khoảng lặng để cân bằng tâm hồn, hãy thử một lần xách balo lên và về với Yên Lập nhé. Sự bình yên của mặt hồ Ly và cái tình ấm áp của bà con người Mường, người Dao nơi đây chắc chắn sẽ không làm bạn thất vọng đâu!