Siberia một bản tình ca giữa băng giá và những tâm hồn tự do

1 Sự vĩ đại vượt ngoài trí tưởng tượng của con người

Để mình giúp bạn hình dung về độ lớn của Siberia. Bạn hãy lấy diện tích của toàn bộ đất nước Brazil cộng với Mexico, kết quả vẫn chưa bằng vùng đất này. Siberia chiếm hơn 75% lãnh thổ Nga nhưng chỉ có khoảng 36 triệu người sinh sống.

Mật độ dân số ở đây là một con số gây sốc, chỉ có 7 người trên một dặm vuông. Để so sánh thì con số này ở Mỹ là 92. Khi bạn đứng giữa Siberia, sự tĩnh lặng là thứ duy nhất bao vây lấy bạn. Bạn có thể đi hàng dặm mà không gặp một bóng người, đó là sự cô độc ngọt ngào mà hiếm nơi nào trên thế giới mang lại được.

Thời tiết ở Siberia khắc nghiệt nhưng công bằng. Mùa đông rất dài và cực kỳ lạnh. Mùa hè ngắn ngủi nhưng rực rỡ. Những thị trấn phía Bắc thường xuyên đối mặt với cái lạnh thấu xương, nhưng chính điều đó đã tạo nên tính cách kiên cường của 130 thành phố nằm rải rác từ dãy Ural đến tận Thái Bình Dương.

2 Nét đặc sắc về Siberia

2.1 Su-Bir: Khi nước gặp gỡ những vùng đất hoang dã

Cái tên Siberia có nguồn gốc từ tiếng Turkic. "Su" nghĩa là nước. "Bir" nghĩa là vùng đất hoang dã. Sự kết hợp này tạo nên một diện tích khổng lồ gần 10 triệu km vuông. Bạn khó có thể hình dung được quy mô này nếu chỉ nhìn vào bản đồ.

Siberia thường bị hiểu lầm là những vùng đất Bắc Cực lạnh lẽo với những trại cải huấn, sự thật thì phức tạp hơn nhiều. Phía Tây Siberia là một vùng đồng bằng lầy lội. Miền Trung là những cao nguyên được che phủ bởi rừng rậm dày đặc. Phía Đông lại là nơi những dãy núi vút cao trên 3.000 mét. Chỉ có vùng cực Bắc mới thực sự là lãnh nguyên với lớp băng vĩnh cửu. Ở đó, ngay cả vào tháng Bảy, nhiệt độ cũng khó lòng vượt quá 10°C.

2.2 Những mảnh ghép văn hóa đa sắc

Siberia là một vùng đa sắc về dân tộc. Trước khi người Slav đến, vùng đất này là nhà của những bộ tộc du mục. Người Scythia và người Hung nô đã ở đây từ thời tiền Kitô giáo. Sau đó, các bộ lạc Turkic từ Altai tràn đến. Cuối cùng là người Mông Cổ sau những cuộc chinh phạt của Thành Cát Tư Hãn.

Ngày nay, khi dạo bước qua các bản làng xa xôi, mình vẫn thấy những dấu tích của các nền văn hóa độc đáo này. Siberia hiện là nơi cư ngụ của người Nga, người Buryat, người Tuva và nhiều dân tộc khác như người Yakut hay người Evenki. Mỗi dân tộc là một mảnh ghép, họ giữ gìn ngôn ngữ và tôn giáo riêng, đóng góp vào bức tranh sắc tộc rực rỡ của vùng đất này.

2.3 Ngôn ngữ và sự kết nối tại vùng đất xa xôi

Tại Siberia, tiếng Nga là ngôn ngữ thống trị. Đây là điều bạn cần ghi nhớ. Dù có rất nhiều ngôn ngữ bản địa được sử dụng ở các vùng nông thôn nhưng hầu như ai cũng nói được tiếng Nga.

Tiếng Anh ở đây là một món quà xa xỉ, rất ít người có thể giao tiếp bằng tiếng Anh, ngay cả ở mức độ cơ bản. Vì vậy, biết một chút tiếng Nga là chìa khóa để bạn mở cửa trái tim của người dân địa phương. 

2.4 Chuyến tàu xuyên Siberia

Cách nổi tiếng nhất để chạm vào linh hồn của Siberia là đi tàu hỏa. Tuyến đường sắt xuyên Siberia kết nối Moscow với Vladivostok dài 9.289 km và được xem như một huyền thoại. Đây là một trong những tuyến đường sắt dài nhất thế giới.

Chuyến đi kéo dài hơn 6 ngày đêm sẽ đi qua 8 múi giờ khác nhau. Từ cửa sổ tàu, bạn sẽ thấy thế giới thay đổi. Từ những thành phố công nghiệp đến những cánh rừng không có điểm kết thúc. Ngoài ra còn có tuyến Baikal-Amur Mainline (BAM) ít người biết hơn. Tuyến này chạy song song nhưng nằm sâu hơn về phía Bắc. 

2.5 Cách thức di chuyển và sinh tồn tại địa phương

Siberia rộng lớn nên việc di chuyển cần có kế hoạch. Các hãng hàng không nội địa như S7, Krasavia hay Nordavia kết nối các thành phố lớn và cả những điểm đến xa xôi. Tàu hỏa là lựa chọn tuyệt vời nếu bạn muốn ghé thăm các thị trấn nhỏ.

Hệ thống xe buýt theo lịch trình có mặt ở hầu hết các hướng. Bạn cũng có thể sử dụng dịch vụ đi chung xe (carpooling) đang rất phát triển. Nếu cần taxi trong thành phố, ứng dụng YandexGo là bạn đồng hành không thể thiếu.

Bạn thậm chí có thể đi nhờ xe (hitchhiking). Việc này khá hiệu quả ở mọi mùa và mọi hướng. Nhưng mình có một lời khuyên chân thành: Hãy chuẩn bị quần áo đủ ấm và mang theo lều. Thời tiết Siberia không đùa được đâu. Tại các thành phố lớn, bạn cũng có thể thuê xe riêng để tự mình khám phá. 

3 Những điểm dừng chân tại Siberia

3.1 Hồ Baikal

Nếu có một nơi nào đó ở Siberia làm mình phải nín thở vì kinh ngạc, đó chính là hồ Baikal. Baikal là hồ nước ngọt sâu nhất hành tinh, chứa 1/5 lượng nước ngọt không đóng băng của toàn Trái Đất. Con số này lớn hơn tổng lượng nước của tất cả các hồ lớn ở Mỹ cộng lại.

Baikal đã tồn tại gần 25 triệu năm, là hồ nước cổ nhất thế giới. Tại đây, bạn sẽ tìm thấy hơn 3.000 loài thực vật và động vật độc nhất vô nhị. Những chú hải cẩu nước ngọt "nerpa" đáng yêu hay loài cá omul thơm ngon không thể tìm thấy ở bất kỳ nơi nào khác. Mình yêu Baikal vì sự nguyên sơ của nó. Quanh hồ không có nhiều khu nghỉ dưỡng sang trọng, nên vẫn giữ lại được sức hút tự nhiên.

Có một sự thật về Baikal mà mình gọi là "hiệu ứng pha lê". Vào những ngày đẹp trời, bạn có thể nhìn thấu qua làn nước sâu đến 130 feet. Nước trong đến mức khó tin. Nhưng sự kỳ diệu nhất lại diễn ra vào mùa đông Siberia.

3.2 Dãy núi Sayan

Một báu vật khác của Siberia mà mình vô cùng yêu thích là vòng cung núi Sayan. Nơi đây không chỉ là vùng đất của những nền văn hóa dân tộc đa dạng. Nó còn là một bức tranh thiên nhiên tuyệt mỹ với những hồ nước trong veo, những dòng sông núi gầm thét và những cánh rừng trù phú.

Khi đặt chân đến Sayan, mình cảm thấy như thời gian đang quay ngược lại. Mình được gặp gỡ những con người đã gìn giữ niềm tin và lối sống của tổ tiên suốt nhiều thế kỷ. Một thắng cảnh không thể bỏ qua là "Sayan ngủ say". Đó là một dãy núi có hình dáng kỳ lạ, trông giống hệt một người đàn ông đang nằm ngửa, hai tay đặt lên ngực. Truyền thuyết kể rằng, ông là người bảo vệ vùng đất Siberia. Sau khi ông qua đời, các vị thần đã biến ông thành đá để ông có thể tiếp tục sứ mệnh canh giữ của mình mãi mãi. 

3.3 Những thành phố mang linh hồn của Siberia

Nếu bạn nghĩ Siberia chỉ có thiên nhiên hoang sơ, bạn đã lầm. Những thành phố ở đây mang trong mình những câu chuyện lịch sử đầy mê hoặc.

Tyumen là điểm dừng chân đầu tiên mình muốn nhắc tới. Đây là pháo đài Nga đầu tiên được xây dựng tại Siberia. Trong khi đó, Tobolsk từng là thủ đô và đến tận bây giờ vẫn giữ được vẻ ấn tượng đầy cổ kính. Novosibirsk thì lại mang hơi thở hiện đại với vô số hoạt động thú vị cho du khách.

Tìm hiểu về lịch sử Siberia là một cuộc phiêu lưu thực thụ. Đó là câu chuyện về cuộc chinh phục của Ermak. Đó là hồi ức về những người theo phong trào Tháng Chạp (Decembrists), những quý tộc nổi loạn đã bị lưu đày đến đây sau nỗ lực lật đổ chế độ Sa hoàng năm 1825. Mình đặc biệt cảm động trước câu chuyện về những người vợ của họ. Những người phụ nữ quý tộc này đã từ bỏ nhung lụa để theo chồng đến vùng đất khắc nghiệt này, cùng họ chịu đựng mọi gian khổ.

3.4 Irkutsk

Trong tất cả các thành phố tại Siberia, Irkutsk có lẽ là nơi thu hút mình nhất. Đây là điểm khởi đầu hoàn hảo cho các chuyến đi đến hồ Baikal. Irkutsk rất phát triển để phục vụ khách du lịch nhưng vẫn giữ được nét duyên dáng riêng. Mình thích đi dạo dọc theo công viên ven sông bên đường Gagarina. 

Bạn cũng đừng quên ghé thăm chợ trung tâm Irkutsk. Đó là một khu chợ trong nhà cao bốn tầng, nơi bạn có thể tìm thấy mọi thứ từ quần áo, đồ điện tử đến các sản phẩm địa phương.

3.5 Altai

Nằm ở phía Nam của Tây Siberia, vùng Altai là nơi lý tưởng nhất để bạn trải nghiệm cuộc sống vùng quê nước Nga. Một phần ba diện tích vùng đất này được bao phủ bởi những cánh rừng già.

Altai có lượng mưa thấp và nhiệt độ mùa hè rất dễ chịu, khoảng 20 độ C. Đây chính là thiên đường cho các hoạt động đi bộ đường dài, chèo thuyền vượt thác và leo núi. Điểm xuất phát cho mọi hành trình ở Altai thường là Barnaul.  Nếu muốn nghỉ dưỡng, hãy đến Belokurikha. Đây là khu resort với nhiều cơ sở y tế và nhà nghỉ dưỡng hiện đại. 

3.6 Vladivostok

Ở phía Viễn Đông xa xôi, nằm dưới chân dãy núi Sikhote-Alin là thành phố cảng Vladivostok. Thành phố này giáp Trung Quốc về phía Tây và biển Nhật Bản về phía Đông.

Nhiều người gọi Vladivostok là "San Francisco của nước Nga" vì vị trí giáp Thái Bình Dương và những con phố dốc đứng đặc trưng. Vladivostok từng là một thành phố quân sự đóng cửa hoàn toàn với người nước ngoài từ năm 1958 đến 1991. 

6 Thời điểm vàng để chạm ngõ Siberia

Nếu bạn hỏi mình nên đi Siberia lúc nào, mình sẽ nói: hãy chọn tháng Ba. Nhiệt độ lúc này thường dao động từ -5 đến -25 độ C. Nghe có vẻ lạnh, nhưng đó lại là thời điểm lý tưởng nhất để bạn chiêm ngưỡng vẻ đẹp tinh khôi của vùng đất này mà không bị cái lạnh cực độ làm chùn bước, vừa đủ để thực hiện những chuyến phiêu lưu ngoài trời.

Bạn đã cảm nhận được hơi lạnh tinh khiết của hồ Baikal và tiếng gọi từ những cánh rừng taiga của Siberia chưa? Bạn sẽ chọn bắt đầu hành trình từ pháo đài Tyumen hay thành phố cảng Vladivostok? Hãy chia sẻ với mình nhé, và đừng quên ghé MIA.vn để chuẩn bị vali hành trang thật kỹ trước khi lên đường!