Kinh nghiệm tham quan khu lưu niệm Đại thi hào Nguyễn Du

1 Khu lưu niệm Đại thi hào Nguyễn Du ở đâu, có gì đặc biệt?

Trước khi vào cổng, vài thông tin nền giúp người đến hiểu vì sao một khu di tích giữa làng quê lại mang tầm vóc quốc gia. 

1.1 Vị trí và quy mô

Khu lưu niệm Đại thi hào Nguyễn Du nằm ở thôn Hồng Lam, xã Tiên Điền, Hà Tĩnh, trước đây thuộc huyện Nghi Xuân. Tổng diện tích của khu lưu niệm khoảng 28.500 m², chia thành hai phần rõ rệt: khu tưởng niệm gồm nhà thờ, tượng đài, bia và sân vườn, cùng khu trưng bày hiện vật. Khuôn viên có nhiều cây cổ thụ trăm năm tỏa bóng, nên đi bộ trong khu khá dễ chịu kể cả buổi trưa.

1.2 Nguyễn Du và quê hương Tiên Điền

Nguyễn Du (1765 đến 1820), tên chữ Tố Như, hiệu Thanh Hiên, sinh ở Thăng Long. Cha ông là Hoàng giáp Nguyễn Nghiễm, từng giữ chức Tể tướng thời Lê Trịnh. Mẹ là bà Trần Thị Tần, người Kinh Bắc (nay thuộc Bắc Ninh). 

Dòng máu hai miền văn hóa ấy kết tinh rõ nét trong Truyện Kiều. Còn Tiên Điền là quê cha và là nơi ông sống nhiều năm trong cảnh thanh bần trước khi hoàn thành kiệt tác.

1.3 Những dấu mốc công nhận

• Ngày 28/4/1962, miếu và mộ Nguyễn Du được xếp hạng di tích cấp quốc gia.
• Đến ngày 27/9/2012, khu lưu niệm được nâng lên Di tích quốc gia đặc biệt.
• Năm 2013, UNESCO vinh danh ông là Danh nhân văn hóa thế giới.
• Ngày 21/6/2024, Hà Tĩnh công nhận nơi đây là điểm du lịch cấp tỉnh.

2 Thông tin cần biết trước khi đến khu di tích Đại thi hào Nguyễn Du

Chuyến đi ngắn nhưng vẫn cần chuẩn bị đúng cách, nhất là giờ giấc và hình thức tham quan. Dưới đây là những chi tiết người đến thường tìm đầu tiên.

2.1 Giờ mở cửa và giá vé

• Địa chỉ: Tiên Điền, Hà Tĩnh
• Giờ mở cửa: khoảng 7:30 đến 17:00
• Giá vé: 10.000 đồng/người lớn, 5.000 đồng/trẻ em

2.2 Thuyết minh tự động bằng mã QR

Khu lưu niệm Đại thi hào Nguyễn Du có hệ thống thuyết minh tự động bằng tiếng Việt và tiếng Anh. Tại mỗi điểm dừng, khách tham quan có thể quét mã QR hoặc nhập số tương ứng để nghe câu chuyện về tượng đài, nhà trưng bày hay dòng họ Nguyễn Tiên Điền. Cách này tiện cho người đi lẻ, không cần thuê hướng dẫn viên mà vẫn nắm được mạch câu chuyện.

3 Cách đi đến khu lưu niệm Nguyễn Du

Khu lưu niệm Đại thi hào Nguyễn Du nằm ngay sát tuyến quốc lộ nên đi lại thuận lợi từ cả hai thành phố lớn của vùng. Tùy điểm xuất phát, quãng đường chênh nhau khá rõ.

3.1 Từ thành phố Vinh

Bạn sẽ đi theo quốc lộ 1A, qua cầu Bến Thủy là vào địa phận Nghi Xuân. Từ đây rẽ sang quốc lộ 8B thêm khoảng 4 km là tới. Thành phố Vinh cách khu di tích khoảng 8 đến 10 km, nên nhiều đoàn thường chọn ở Vinh rồi đi về trong ngày.

3.2 Từ thành phố Hà Tĩnh

Từ thành phố Hà Tĩnh, bạn đi theo quốc lộ 1A về phía Bắc khoảng 45 km đến địa phận Nghi Xuân. Tại đây rẽ phải theo biển chỉ dẫn, đi thêm khoảng 6 km. Tuyến đường này tương đối rộng, dễ đi, phù hợp cả ô tô lẫn xe máy.

4 Tham quan bên trong khu lưu niệm Đại thi hào Nguyễn Du

Quần thể khu di tích bố trí theo trục từ ngoài vào trong, nên cứ đi theo hướng thuyết minh là gặp đủ những điểm chính. Mỗi hạng mục dưới đây kể một lát cắt khác của cuộc đời Nguyễn Du.

4.1 Tượng đài Nguyễn Du

Ngay lối vào, tượng đồng của Đại thi hào đặt trên bệ đá granite xanh, cao 4,5 m tính cả bệ và nặng 3,4 tấn. Nhà điêu khắc Lê Đình Bảo chọn khắc họa một Nguyễn Du trung niên, ngồi trầm tư, tay phải cầm bút, bên cạnh là những cuốn sách. Khác với hình ảnh thư sinh hay quan lại đường bệ, bức tượng bộc lộ một Nguyễn Duy đau đáu và đầy trăn trở. Tượng được các nghệ nhân Nam Định đúc và đặt tại đây từ tháng 8/2002.

4.2 Nhà thờ Nguyễn Du

Nhà thờ xây từ năm 1825, bàn thờ đắp bằng vôi cát, phía trên là bài vị đá khắc dòng chữ “Thanh Hiên Nguyễn Tiên Sinh”. Bức hoành phi bốn chữ “Hồng Sơn thế phả” treo bên trên là món quà từ một vị quan nhà Thanh thế kỷ 18. Du khách thường dừng lại thắp hương ở đây trước khi sang khu trưng bày.

4.3 Nhà trưng bày hiện vật

Đây là điểm dễ làm người xem ở lại lâu nhất khi đến khu lưu niệm Đại thi hào Nguyễn Du. Ngôi nhà vốn là đình Chợ Trổ của huyện Đức Thọ, niên đại cuối thế kỷ 18, được dời về khu lưu niệm năm 1965. Gần 1.000 tài liệu, hiện vật tại đây được bố trí theo ba chủ đề: quê hương Nghi Xuân và dòng họ Nguyễn Tiên Điền, thân thế sự nghiệp Nguyễn Du, và sức lan tỏa của Truyện Kiều trong nước lẫn quốc tế. Theo Ban quản lý, tổng số hiện vật và tư liệu lưu giữ vượt 2.000.

Những món cổ vật bạn nên tìm xem gồm nghiên bút của Nguyễn Du, bản Kiều in từ bản khắc năm 1866, cuốn Truyện Kiều thư pháp độc bản và bản thư pháp Truyện Kiều dài nhất Việt Nam. Bộ sưu tập Truyện Kiều xuất bản bằng nhiều thứ tiếng là minh chứng cho thấy tác phẩm đã đi xa đến mức nào.

4.4 Các di tích khác trong quần thể

Quanh trục chính còn có chùa Trường Ninh, nhà Văn thánh thờ Khổng Tử, nhà thờ họ Nguyễn Tiên Điền, đàn tế Nguyễn Quỳnh (ông nội Nguyễn Du) và hai ngôi nhà Tư văn. Mỗi nơi bày tỏ ra một khía cạnh của truyền thống khoa bảng làng Tiên Điền. 

4.5 Khu mộ trên cánh đồng Cùng

Sau khi mất ở Huế năm 1820, Nguyễn Du được cải táng về quê vào năm 1824. Khu mộ hiện nằm giữa cánh đồng Cùng, trong một vùng cát rộng thoáng, cách khu lưu niệm một quãng ngắn. Không gian ở đây tĩnh lặng và giản dị, rất khác nhà thờ và tượng đài.

5 Thời điểm đẹp và những sự kiện đáng chú ý

Khu di tích Đại thi hào Nguyễn Du đón khách quanh năm, nhưng mỗi mùa mang một sắc thái riêng. Việc chọn đúng thời điểm giúp bạn vừa tránh nắng gắt vừa có cơ hội gặp các hoạt động văn hóa.

5.1 Mùa nào đi thuận lợi nhất

Hà Tĩnh nắng nóng và có gió nồm vào mùa hè, rét buốt ở mùa đông. Khoảng tháng 3 đến tháng 4 hoặc tháng 9 đến tháng 10 là lúc thời tiết dễ chịu để đi bộ trong khuôn viên. Khách tham quan nên mặc trang phục kín đáo vì khu vực có nhà thờ và khu mộ.

5.2 Lễ giỗ, đêm thơ và ngày hội Kiều

Lễ giỗ Đại thi hào diễn ra vào ngày 10/8 âm lịch hằng năm, với nghi thức dâng hương tại nhà thờ và khu mộ. Dịp đầu xuân, nhà Tư văn thường tổ chức đêm thơ Nguyễn Du. Ngày hội Văn hóa Nguyễn Du và Truyện Kiều có ngâm Kiều, ru Kiều, lẩy Kiều, thư pháp và Trò Kiều. 

6 FAQ - Những câu hỏi thường gặp về khu lưu niệm Đại thi hào Nguyễn Du

Dưới đây là những thắc mắc phổ biến nhất của người lần đầu đến Tiên Điền.

6.1 Khu lưu niệm Nguyễn Du có phải mua vé không?

Có. Mức vé niêm yết là 10.000 đồng cho người lớn và 5.000 đồng cho trẻ em.

6.2 Mộ Nguyễn Du nằm ở đâu?

Khu mộ nằm trên cánh đồng Cùng ở Tiên Điền, cách khu lưu niệm một đoạn ngắn.

6.3 Tham quan khu di tích mất bao lâu?

Khoảng 1,5 đến 2 giờ nếu xem đủ tượng đài, nhà thờ, nhà trưng bày và nghe thuyết minh.

6.4 Có thể nghe thuyết minh bằng tiếng Anh không?

Có. Hệ thống thuyết minh tự động hỗ trợ tiếng Việt và tiếng Anh, truy cập bằng mã QR tại các điểm dừng.

Khu lưu niệm Đại thi hào Nguyễn Du đáng ghé vì cho thấy đủ mọi lớp ý nghĩa của một danh nhân: nơi sinh trưởng, nơi thờ tự, nơi lưu giữ tác phẩm và nơi yên nghỉ. Chỉ cần dành nửa ngày vác balo đi quanh tượng đài, nhà thờ, nhà trưng bày và khu mộ, bạn sẽ hiểu vì sao Tiên Điền luôn có chỗ trong hành trình về miền Trung.