Mohinga: Món súp cá quốc hồn quốc túy của Myanmar

1 Mohinga là gì?

Mohinga thực chất là một món bún cá quốc dân ở Myanmar, mang nguyên liệu bình dân nhưng hương vị lại vô cùng đa dạng và đậm đà. Nước lèo được nấu từ mắm cá và thịt cá da trơn, ướp cùng tỏi, sả, gừng, ớt khô, nghệ, hành tăm, ngò rí và gạo rang xay, tạo nên một hương thơm đặc trưng khó lẫn với bất kỳ món súp nào khác.

Tô Mohinga thường được ăn kèm bắp chuối, rau sống xắt nhỏ, đậu đũa, bắp cải, sợi bún và trứng luộc lòng đào, mang đến một tổng thể đầy màu sắc và hương vị.

Điều thú vị là thành phần nguyên liệu của Mohinga có thể thay đổi tùy theo ngày và tùy theo vùng miền, bởi các phiên bản của món ăn phụ thuộc rất nhiều vào nguồn nguyên liệu sẵn có tại từng địa phương.

2 Nguồn gốc của Mohinga qua dòng chảy lịch sử

Nguồn gốc chính xác của Mohinga đến nay vẫn rất khó xác định vì hầu như không còn tài liệu ghi chép nào tồn tại. Tuy nhiên, các công cụ chế biến thực phẩm dùng để lên men gạo có niên đại từ các thành bang Pyu đã được phát hiện, cho thấy truyền thống làm bún gạo, loại tinh bột chính trong món Mohinga, đã xuất hiện từ rất lâu trong lịch sử Myanmar.

Tài liệu sớm nhất nhắc đến Mohinga được tìm thấy từ triều đại Konbaung, trong bài thơ Alinga của nhà thơ U Ponnya. Nhà sử học Khin Maung Nyunt từng kết luận rằng trong thời kỳ tiền thuộc địa, Mohinga có thể là món ăn của dân thường, bởi công thức chính thức của món này không hề xuất hiện trong các ghi chép hoàng gia hay sách dạy nấu ăn thời bấy giờ.

Trong nửa cuối triều đại Bagyidaw, nhà thơ U Min từng dùng cụm từ "mont di" để nói về Mohinga. Ngày nay, "mont di" thường được dùng để chỉ một loại bún gạo khác, nhưng một số vùng vẫn giữ cách gọi "mont ti" để chỉ Mohinga. Tùy theo từng vùng miền, người dân Myanmar còn gọi món ăn này bằng những cái tên khác như "mont" hay "mont hin".

3 Sự đa dạng của Mohinga theo từng vùng miền

Cũng giống như nhiều món ăn truyền thống khác, Mohinga có vô số công thức chế biến khác nhau trên khắp Myanmar, tùy thuộc vào nguồn nguyên liệu sẵn có và sở thích ẩm thực của từng địa phương.

Công thức phổ biến nhất đến từ Hạ Myanmar, nơi có nguồn cá tươi dồi dào quanh năm. Trong khi đó, Rakhine mohinga lại có nhiều chả cá hơn và ít nước súp hơn so với phiên bản truyền thống. Những loại Mohinga có nguồn gốc từ đồng bằng Irrawaddy thường được gọi là tawchet mohinga, nghĩa là "mohinga phong cách nông thôn", với nguyên liệu đơn giản và giá thành rẻ hơn hẳn.

4 Thưởng thức Mohinga đúng chất địa phương

Du khách sẽ không khó khăn gì để tìm một nơi thưởng thức Mohinga tại Myanmar, bởi món ăn này được bày bán rộng rãi khắp hang cùng ngõ hẻm, từ những nhà hàng, quán ăn tươm tất cho đến các gánh hàng rong, xe đạp lưu động. Tuy nhiên, để cảm nhận trọn vẹn hương vị Mohinga đúng chất Myanmar, cách tốt nhất là bước ra khỏi những thực đơn quen thuộc trong khách sạn, hòa mình vào không khí dân dã và náo nhiệt của phố phường địa phương.

Theo truyền thống, Mohinga được ăn vào bữa sáng, nhưng ngày nay người dân Myanmar có thể thưởng thức món súp này vào bất kỳ thời điểm nào trong ngày. Một tô Mohinga đường phố chỉ có giá khoảng 500 Kyats, tương đương khoảng 0.5 USD, và thực khách thường phải ngồi xổm trên những chiếc ghế nhựa nhỏ theo đúng phong cách ẩm thực đường phố mới có thể cảm nhận hết hương vị rất riêng của món ăn này.

5 Mohinga và những món ăn họ hàng trong khu vực

Có một điều thú vị là Mohinga có phần họ hàng gần với bún cà ri cá của miền Tây Việt Nam, đồng thời cũng là anh em với Num Kanhchop của người Khmer. Sự tương đồng này phần nào cho thấy mối liên kết văn hóa ẩm thực sâu sắc giữa các quốc gia trong khu vực Đông Nam Á, nơi cá nước ngọt và bún gạo luôn đóng vai trò trung tâm trong bữa ăn hàng ngày.

Người dân Myanmar vốn thân thiện và hiếu khách, sẽ không ngần ngại chia sẻ bí quyết nấu Mohinga cho những ai đã trót phải lòng món ăn này. Ngày nay, để tiện lợi hơn trong việc nấu nướng cũng như mang Mohinga đi khắp thế giới, phần nước lèo đã được cô đọng thành những gói bột tiện lợi, nhanh chóng nhưng vẫn giữ được gia vị và hương thơm đặc trưng. Dù vậy, hương vị ấy vẫn khó lòng sánh được với Mohinga chính hiệu nấu tại bản quốc.

Mohinga không chỉ là một món ăn sáng bình dị mà còn là câu chuyện lịch sử, văn hóa của cả một đất nước Myanmar. Từ những gánh hàng rong dân dã đến những trang thơ cổ từ hàng trăm năm trước, món súp cá này đã chứng minh sức sống bền bỉ qua bao thế hệ. Nếu có dịp ghé thăm Myanmar, đừng quên dành một buổi sáng xách balo thưởng thức tô Mohinga nóng hổi đúng chất địa phương.