1 Điểm độc lạ có một không hai: Dòng nghịch giang duy nhất miền Bắc
Hầu hết các con sông ở Việt Nam đều tuân theo quy luật địa hình chảy theo hướng Tây Bắc - Đông Nam rồi đổ ra Biển Đông. Mặc dù vậy, sông Kỳ Cùng lại chọn cho mình một lối đi hoàn toàn kiêu hãnh và khác biệt.
Bắt nguồn từ vùng núi Bắc Xa cao hơn 1.100m thuộc huyện Đình Lập, dòng sông uốn lượn theo hướng Đông Nam - Tây Bắc. Sông trải dài khoảng 243km qua các huyện Lộc Bình, Cao Lộc, TP. Lạng Sơn, Văn Quan, Văn Lãng, Tràng Định trước khi vượt biên giới sang Trung Quốc để hợp lưu với sông Bằng Giang.
Sông Kỳ Cùng là dòng sông chảy ngược duy nhất ở miền Bắc. Ảnh minh họa: Laodong
Dòng chảy ngược biệt lập ấy như một sự luyến lưu, nhất thủy nhất chung với mảnh đất biên cương. Sông không chảy về xuôi mà nguyện làm thành lũy, chở che và bồi đắp phù sa màu mỡ cho những cánh đồng xứ Lạng. Sự kết hợp giữa sông Kỳ Cùng ở miền Bắc và sông Đắk Bla ở Tây Nguyên đã tạo nên cặp "nghịch giang" vô cùng lý thú trên bản đồ sông ngòi Việt Nam.
Khúc sông Kỳ Cùng chảy qua thành phố Lạng Sơn. Ảnh minh họa: Báo Lạng Sơn
2 Chiêm bái chuỗi di sản tâm linh dọc hai bờ sông Kỳ Cùng
Đoạn sông uốn lượn qua lòng thành phố Lạng Sơn được ví như một dải lụa mềm chia không gian thành hai bờ thơ mộng: một bên là "bên Kỳ Lừa" sầm uất, một bên là "bên Tỉnh" tập trung các cơ quan hành chính. Bắt ngang qua dòng sông là những cây cầu quen thuộc như cầu Kỳ Lừa, cầu Đông Kinh, cầu Ngầm... Trong đó, cầu Kỳ Lừa như chiếc "đòn gánh" nối liền hai nhịp sống. Dọc theo bờ sông là cả một quần thể di tích lịch sử - văn hóa cấp quốc gia vô cùng linh thiêng.
2.1 Đền Kỳ Cùng: Nơi thờ Thần sông và Quan lớn Tuần Tranh
Tọa lạc ngay bờ Bắc của dòng sông, đền Kỳ Cùng (xây dựng từ thời Hậu Lê) là điểm đến tâm linh không thể bỏ qua. Ban đầu đền thờ Thần Giao Long (Thần sông Kỳ Cùng), sau này thờ Quan lớn Tuần Tranh. Hằng năm, từ ngày 22 đến 27 tháng Giêng âm lịch, lễ hội đền Kỳ Cùng - Tả Phủ diễn ra vô cùng náo nhiệt với nghi thức rước kiệu trang trọng, thu hút đông đảo khách du lịch Lạng Sơn về chiêm bái, cầu tài cầu lộc.
Đền Kỳ Cùng nổi tiếng với sự linh thiêng. Ảnh minh họa: Wikipedia
2.2 Kỳ Cùng Thạch Độ và các di tích cổ kính
Men theo dòng sông về phía hạ lưu, bạn sẽ bắt gặp bến đá Kỳ Cùng (Kỳ Cùng Thạch Độ) – một trong "Trấn doanh bát cảnh" nổi tiếng từng được danh nho Ngô Thì Sỹ tôn vinh. Dưới lòng sông, những tảng đá nhấp nhô hứng chịu từng đợt sóng vỗ tung bọt trắng xóa tạo nên khung cảnh vừa hùng vĩ vừa nên thơ. Ngoài ra, quanh khu vực này còn có đền Cửa Đông, đền Cửa Bắc, đền Mẫu Thoải, chùa Thành... nằm tĩnh lặng soi bóng xuống mặt nước.
Khúc bến đá Kỳ Cùng với cảnh sắc tuyệt đẹp. Ảnh minh họa: Báo Lạng Sơn
3 Trải nghiệm bình minh, hoàng hôn và nhịp sống xứ Lạng
Đến Lạng Sơn, khoảnh khắc tuyệt vời nhất mà mình khuyên bạn nhất định phải thử là đứng trên cầu Kỳ Lừa vào buổi sớm mai. Khi sương mù giăng nhẹ trên mặt nước, đưa tầm mắt về phía Đông, bạn sẽ thấy mặt trời dần nhô lên sau đỉnh núi Phai Vệ với lá cờ đỏ sao vàng tung bay phấp phới. Ngay kế bên là nhịp sống hối hả, nhộn nhịp của Chợ Đông Kinh chuẩn bị cho ngày mới.
Vào chiều tà, mình đứng nhìn về phía dãy núi vòng cung Nhị Thanh, Tam Thanh và núi Tô Thị, mặt nước sông Kỳ Cùng nhuộm một màu vàng óng ánh cực kỳ quyến rũ. Dưới chân cầu, vài chiếc thuyền nhỏ chầm chậm lướt qua trôi lặng lẽ giữa dòng, tạo nên bức tranh "sơn thủy hữu tình" bình yên đến lạ kỳ.
Mùa thu đến, dạo bước hai bên bờ sông, mình cảm nhận được hương thơm ngát của hoa hồi và lá mắc mật tỏa ra trong gió. Tối đến, rẽ qua Chợ đêm Kỳ Lừa gần đó, chúng ta sẽ được hòa mình vào không gian mua sắm rộn ràng và thưởng thức vô vàn món đặc sản nổi tiếng như phở chua, vịt quay mắc mật, khau nhục thơm lừng.
Ngắm nhìn dòng sông Kỳ Cùng từ trên cao. Ảnh minh họa: Báo Lạng Sơn
4 Mẹo nhỏ dắt túi cho chuyến tham quan sông Kỳ Cùng
- Thời điểm ghé thăm đẹp nhất: Bạn nên đi vào mùa xuân (tháng 1 đến tháng 3 Âm lịch) để hòa mình vào không khí lễ hội Kỳ Cùng - Tả Phủ rộn ràng. Hoặc bạn cũng có để đến đây vào mùa thu (tháng 9 - tháng 10) để tận hưởng tiết trời mát mẻ, ngắm dòng sông êm đềm và hít hà hương hồi chín thơm nức.
Hội đua thuyền được tổ chức trên sông Kỳ Cùng. Ảnh minh họa: Hoàng Tính
- Góc chụp ảnh đẹp: Khu vực cầu Kỳ Lừa, bến đá Kỳ Cùng, đường Hùng Vương ven sông và đền Cửa Đông là những góc bấm máy cho ra những bức ảnh check-in vừa hoài cổ vừa thơ mộng.
Người dân địa phương và khách du lịch đổ về tham gia lễ hội rất đông vui. Ảnh minh họa: Hoàng Tính
Hành trình dừng chân bên sông Kỳ Cùng đã mang lại cho mình những cảm xúc vô cùng đặc biệt về mảnh đất biên cương Lạng Sơn. Ngắm nhìn dòng sông chảy ngược mải miết chở phù sa và lắng nghe những câu chuyện huyền tích lâu đời, mình thêm trân quý nét đẹp bình dị nhưng kiêu hãnh của thiên nhiên và con người nơi đây. Nếu có dịp xách vali đến với xứ Lạng, bạn hãy dành cho mình một khoảng lặng để thong dong tản bộ bên bờ sông Kỳ Cùng và tự mình cảm nhận vẻ đẹp di sản có một không hai này nhé!





