Tìm hiểu về văn hóa cao bồi miền viễn Tây nước Mỹ

1 Cao bồi miền viễn Tây thực ra là gì?

Hóa ra "cowboy" theo nghĩa đen khá đơn giản: "cow" là bò, "boy" là chàng trai, tức là... chàng trai chăn bò! Họ là những người làm thuê, chăn nuôi gia súc cho các địa chủ ở miền Tây nước Mỹ ngày xưa. Vùng Texas là nơi có nhiều cao bồi nhất, nên mình hay nghe tên "cao bồi Texas" cũng là vì vậy.

Điều mình thấy ấn tượng là hình ảnh cao bồi không chỉ gắn với công việc chân tay vất vả mà còn trở thành biểu tượng của lòng can đảm, tinh thần phiêu lưu và sự kiên nhẫn. Những phẩm chất đó đã góp phần tạo nên bản sắc văn hóa Mỹ cho đến tận ngày nay.

Ngoài ra, mình cũng biết thêm rằng văn hóa cao bồi hiện đại không chỉ là chuyện của người Mỹ da trắng, mà còn chịu ảnh hưởng mạnh từ văn hóa thổ dân châu Mỹ và người Mỹ gốc Mexico nữa.

2 Nguồn gốc của “Cowboy” từ đâu mà ra?

Cái này mình tìm hiểu thấy khá bất ngờ! Từ “cowboy” xuất hiện trong tiếng Anh khoảng năm 1715 đến 1725, được dịch từ từ “Vaquero” trong tiếng Tây Ban Nha, chỉ những người cưỡi ngựa trông coi gia súc. Nghĩa là văn hóa này thực ra có gốc rễ từ người Tây Ban Nha, ra đời trước văn hóa cao bồi Mỹ cả vài thế kỷ!

Dân gian còn có một câu chuyện vui hơn: từ “cowboy” hình thành từ câu thúc giục quen thuộc của ông chủ với các chàng trai chăn gia súc kiểu như “Này chàng trai, mang chú bò kia qua đây nào!” (“Fetch that Cow, Boy!”). Nghe có vẻ đơn giản nhưng cũng rất hợp lý!

Còn về lịch sử hình thành thì văn hóa cao bồi Mỹ bắt đầu từ khoảng giữa thế kỷ 17. Phương thức dùng người cưỡi ngựa trông coi gia súc xuất phát từ Tây Ban Nha, đi qua Mexico rồi mới lan ra miền Bắc nước Mỹ. Cũng có ý kiến cho rằng cái nôi của cao bồi Mỹ chính là Deep Hollow Ranch ở đảo Long Island, New York, ra đời từ năm 1658. Nhìn chung nguồn gốc vẫn còn nhiều giả thuyết khác nhau và mình thấy đó cũng là một phần sức hút của câu chuyện này.

3 Những nét thú vị trong văn hóa cao bồi Mỹ

3.1 Trang phục cao bồi không “ngầu” như trong phim đâu nha!

Mình cứ tưởng cao bồi nào cũng oai vệ kiểu Buffalo Bill với hai khẩu súng lục bên hông. Nhưng thực tế thì không phải vậy. Họ ăn mặc khá đơn giản, chủ yếu để chịu được cái lạnh ở vùng đồng bằng phía Tây.

Hai thứ đặc trưng nhất của cao bồi mà mình thấy thú vị là đôi boot cao gót và chiếc mũ rộng vành. Đôi boot không chỉ là phụ kiện thời trang mà còn thể hiện đẳng cấp của một tay cưỡi ngựa lành nghề. Còn chiếc mũ thì ngoài việc che nắng che mưa, nghe đâu còn là công cụ... thu hút các cô gái nữa! Ngoài ra họ cũng hay mặc quần bò Levi's hoặc quần da cho tiện lợi khi làm việc.

3.2 Cuộc sống thực của cao bồi vất vả hơn mình nghĩ nhiều lắm

Phim ảnh và truyền hình đã tô vẽ hình ảnh cao bồi lãng mạn hơn thực tế rất nhiều. Sự thật là họ không mạo hiểm, không chiến đấu như trong phim. Công việc chính của họ là ổn định ngành chăn nuôi gia súc và nó cực kỳ vất vả.

Hãy thử tưởng tượng: một ngày 24 tiếng thì họ phải làm việc tới 20 tiếng! Sáng dắt gia súc ra đồng cỏ, chiều lùa về trang trại, còn phải đảm bảo cả đàn hàng trăm con luôn an toàn trước thú dữ và kẻ xấu. Vậy mà thu nhập chỉ vào khoảng 25 đến 40 USD mỗi tháng thôi!

Cái mình thấy xúc động nhất là cao bồi là những người rất cô đơn. Chỉ có họ với đàn gia súc giữa một vùng đất bao la và sự cô lập đó đã được ghi lại trong nhiều bài ca và câu thơ buồn của họ.

3.3 Những lễ hội và cuộc thi cao bồi cực kỳ hấp dẫn

Chính vì cuộc sống cô đơn và vất vả, những chàng cao bồi đã tự tổ chức các cuộc thi để khích lệ nhau. Các cuộc thi không chính thức bắt đầu từ những năm 1820 đến 1830, đến năm 1872 mới có cuộc thi chính thức đầu tiên. Từ đó nhiều tên tuổi nổi tiếng ra đời như Buffalo Bill hay Annie Oakley.

Các nội dung thi thì cực kỳ độc đáo như quăng dây bắt bê, cưỡi ngựa không yên, cưỡi bò tót, chạy ngựa theo mô hình cỏ ba lá... Mình đọc mà thấy hấp dẫn ghê!

Nổi tiếng nhất trong số đó là lễ hội Stampede ở thành phố Calgary, Canada, được mệnh danh là lễ hội cao bồi ngoài trời lớn nhất thế giới. Lễ hội kéo dài 10 ngày vào tuần thứ hai và thứ ba của tháng 7, với đủ loại hoạt động từ cưỡi ngựa, vật bò, đua xe ngựa cho đến đêm nhạc, hội chợ và triển lãm nông nghiệp. Mình ước có dịp được đến xem một lần!

4 FAQ - Những câu hỏi thường gặp về văn hóa cao bồi

4.1 Cao bồi có thực sự dùng súng nhiều như trong phim không?

Không hẳn! Súng chủ yếu được dùng để bảo vệ đàn gia súc khỏi thú dữ hoặc kẻ trộm, chứ không phải để đấu tay đôi kiểu Hollywood. Hình ảnh cao bồi rút súng nhanh như chớp phần lớn là do phim ảnh thêm thắt cho ly kỳ thôi.

4.2 Cao bồi chỉ là đàn ông thôi hay có cả phụ nữ?

Có cả phụ nữ nữa! Nổi tiếng nhất là Annie Oakley, một xạ thủ và cao bồi nữ huyền thoại cuối thế kỷ 19. Phụ nữ cao bồi thường được gọi là "cowgirl" và họ cũng tham gia các cuộc thi rodeo không kém gì đàn ông.

4.3 Văn hóa cao bồi ngày nay còn tồn tại không?

Hoàn toàn có! Ngày nay văn hóa cao bồi vẫn sống động qua các lễ hội rodeo, thời trang western, âm nhạc country và lối sống của nhiều người ở các bang miền Tây nước Mỹ. Nó đã trở thành một tiểu văn hóa có sức ảnh hưởng toàn cầu.

4.4 Lễ hội Calgary Stampede có đáng đi xem không?

Theo những gì mình tìm hiểu thì đây là một trong những lễ hội văn hóa đặc sắc nhất Bắc Mỹ, thu hút hơn một triệu lượt khách mỗi năm. Nếu bạn đam mê văn hóa cao bồi thì đây là trải nghiệm không thể bỏ qua!

4.5 Cao bồi và văn hóa thổ dân châu Mỹ có liên quan gì không?

Có liên quan khá mật thiết! Nhiều kỹ thuật cưỡi ngựa, chăn nuôi và cả trang phục của cao bồi chịu ảnh hưởng từ văn hóa thổ dân châu Mỹ và người Mỹ gốc Mexico. Đây là sự giao thoa văn hóa thú vị mà ít người để ý đến.

Sau khi tìm hiểu về văn hóa cao bồi miền Viễn Tây nước Mỹ, mình thấy đây là một nền văn hóa rất đáng trân trọng. Phía sau hình ảnh lãng mạn được Hollywood tô vẽ là những con người thực sự kiên cường, cần cù và đầy tinh thần cộng đồng. Văn hóa cao bồi không chỉ là quá khứ mà vẫn đang sống động trong đời sống người Mỹ cho đến hôm nay! Nếu bạn đang ấp ủ kế hoạch khám phá miền Viễn Tây nước Mỹ hay lễ hội Stampede ở Calgary, thì đừng để việc chuẩn bị hành lý làm khó bạn nhé. Một chiếc vali chất lượng, nhẹ nhàng và đủ sức chứa sẽ là người bạn đồng hành lý tưởng cho chuyến đi dài ngày.