Trải nghiệm tham quan Bảo tàng Văn hóa các dân tộc Việt Nam

1 Tổng quan về bảo tàng

Bảo tàng Văn hóa các dân tộc Việt Nam đặt tại Thái Nguyên khác hoàn toàn với Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam ở Hà Nội. Hai bảo tàng, hai tổ chức, hai địa điểm. Đây là điều nhiều người nhầm lẫn khi tra cứu.

Bảo tàng Thái Nguyên thành lập năm 1960 với tên ban đầu là Bảo tàng Việt Bắc, chuyên phục vụ công tác nghiên cứu và lưu giữ di sản của các dân tộc vùng Việt Bắc.

Đến năm 1990, tên bảo tàng được đổi thành Bảo tàng Văn hóa các dân tộc Việt Nam với phạm vi mở rộng ra toàn quốc. Tổng diện tích khuôn viên gần 40.000m², bao gồm khu trưng bày trong nhà và không gian ngoài trời tái hiện 6 vùng văn hóa khác nhau.

Năm 2006, công trình kiến trúc của bảo tàng được trao Giải thưởng Hồ Chí Minh về kiến trúc, đợt 1. Mặt chính bảo tàng nhìn thẳng ra Quảng trường cột cờ thành phố Thái Nguyên.

2 Địa chỉ, giờ mở cửa và giá vé

Trước khi đi Bảo tàng Văn hóa các dân tộc Việt Nam, đây là những thông tin thực tế bạn cần nắm:

• Địa chỉ: Số 1 đường Đội Cấn, phường Trưng Vương, thành phố Thái Nguyên.
• Giờ mở cửa: Buổi sáng từ 7h đến 11h30, buổi chiều từ 13h30 đến 17h, kể cả ngày lễ. Đóng cửa thứ Hai hàng tuần.
• Giá vé: Người lớn 40.000đ, sinh viên 20.000đ, học sinh 10.000đ.

Di chuyển từ Hà Nội: Bảo tàng cách Hà Nội khoảng 80km, đi theo quốc lộ 3 về phía Bắc. Từ bến xe Mỹ Đình hoặc bến xe Gia Lâm, bắt xe Halan Buslines đến thành phố Thái Nguyên. Từ trung tâm thành phố đi taxi hoặc xe ôm khoảng 5 phút là đến.

3 Khu trưng bày trong nhà

Sau khi trải nghiệm Bảo tàng Văn hóa các dân tộc Việt Nam, mình nhận thấy có 5 phòng trưng bày, mỗi phòng tập trung vào một nhóm ngôn ngữ và tộc người cụ thể.

• Phòng 1: Là nơi giới thiệu văn hóa các tộc người nhóm ngôn ngữ Việt – Mường. Đây là phần nhiều người cảm thấy gần gũi nhất vì tái hiện đời sống người Kinh và người Mường qua trang phục, nông cụ và nghi lễ truyền thống.

• Phòng 2: Dành cho các tộc người nhóm ngôn ngữ Tày – Thái, bao gồm người Tày, Thái, Nùng. Không gian tái hiện phiên chợ vùng cao với sạp hàng thổ cẩm, nông sản và đồ thủ công. Đây là góc mình ấn tượng nhất vì cách bài trí rất sống động, không khô cứng như nhiều bảo tàng khác.
• Phòng 3: Ở Bảo tàng Văn hóa các dân tộc Việt Nam trưng bày văn hóa của 3 nhóm ngôn ngữ H'Mông – Dao. Trống đồng, khèn, trang phục thêu tay nhiều màu sắc là những hiện vật nổi bật ở đây.
• Phòng 4: Dành cho 21 tộc người nhóm ngôn ngữ Môn – Khmer, bao gồm Ba Na, Khmer, Mnông, Xơ Đăng và nhiều tộc người khác. Cồng chiêng, hình ảnh lễ hội Tây Nguyên và các hiện vật liên quan đến canh tác nương rẫy được tái hiện khá đầy đủ.
• Phòng 5: Tập trung vào các tộc người nhóm ngôn ngữ Nam Đảo như Chăm, Gia Rai, Ê Đê. Các trang phục và nhạc cụ của người Chăm là điểm thu hút nhất phòng này.

Tổng số hiện vật lưu giữ trong cả bảo tàng trên 40.000 đơn vị tài liệu và hiện vật gốc. Tất cả nội dung chú thích có cả tiếng Việt và tiếng Anh nên thuận tiện cho cả khách du lịch trong và ngoài nước.

4 Khu trưng bày ngoài trời

Đây là phần mình thấy khác biệt nhất so với các bảo tàng thông thường. Khu ngoài trời rộng và xanh, với hệ thống 6 vùng văn hóa được phục dựng nguyên gốc trong không gian thực địa.

Sáu vùng bao gồm: vùng núi cao phía Bắc, vùng Thung lũng, vùng Trung du Bắc Bộ, vùng miền Trung ven biển, vùng Trường Sơn Tây Nguyên và vùng Đồng bằng Nam Bộ. Mỗi vùng có nhà ở truyền thống được phục dựng đúng kiểu cấu trúc bản địa, kết hợp cây cối và cảnh quan đặc trưng.

Mình đi qua khu nhà rông Tây Nguyên, nhà sàn của người Tày, nhà trình tường người H'Mông và nhà dài Ê Đê. Các công trình này không phải mô hình thu nhỏ, mà là nhà thật, dựng đúng nguyên liệu và kỹ thuật truyền thống.

Buổi sáng sớm khi khuôn viên còn ít khách, đi dọc các lối nhỏ giữa vùng văn hóa này rất yên tĩnh và thú vị.

Bảo tàng Văn hóa các dân tộc Việt Nam cũng tổ chức các hoạt động trải nghiệm theo hướng "động" dành cho đoàn đặt lịch trước. Các hoạt động bao gồm trình diễn dệt thổ cẩm, trình diễn nhạc cụ dân tộc và một số nghi thức lễ hội thu nhỏ.

5 Kinh nghiệm tham quan thực tế

Để có chuyến tham quan Bảo tàng Văn hóa các dân tộc Việt Nam thuận lợi nhất, bạn hãy nắm một số kinh nghiệm mà mình đã đúc kết sau đây.

• Đến vào buổi sáng sớm lúc 7h là lúc bảo tàng vắng nhất. Lúc này ánh sáng tự nhiên chiếu vào khu ngoài trời đẹp hơn buổi chiều. Nếu đến muộn hơn, nhất là cuối tuần, khả năng gặp các đoàn học sinh khá cao và sẽ đông.
• Thứ Hai Bảo tàng Văn hóa các dân tộc Việt Nam đóng cửa, nên bạn hãy chú ý khi lên lịch.
• Bạn nên dành ít nhất 2,5 đến 3 tiếng cho cả khu trong nhà và ngoài trời. Đi nhanh sẽ bỏ qua nhiều chi tiết đáng xem, đặc biệt ở phần chú thích hiện vật.
• Giày đế bằng hoặc giày thể thao phù hợp hơn cho khu ngoài trời, vì có đoạn đường đất và bậc thang dẫn vào các nhà phục dựng.
• Năm 2022, bảo tàng đón hơn 60.000 lượt khách, trong đó có trên 300 đoàn trong nước và 18 đoàn quốc tế. Số lượng khách nước ngoài ngày càng tăng, một phần nhờ hệ thống chú thích song ngữ.

6 FAQ: Câu hỏi thường gặp về Bảo tàng Văn hóa các dân tộc Việt Nam

6.1 Bảo tàng mở cửa mấy giờ và ngày nào nghỉ?

Mở cửa từ 7h đến 11h30 sáng và 13h30 đến 17h chiều hàng ngày kể cả lễ. Đóng cửa thứ Hai.

6.2 Giá vé vào bảo tàng là bao nhiêu?

Người lớn 40.000đ, sinh viên 20.000đ, học sinh 10.000đ. Bảo tàng có hướng dẫn viên nếu đặt trước.

6.3 Bảo tàng Văn hóa các dân tộc Việt Nam khác gì so với Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam?

Hai bảo tàng hoàn toàn khác nhau. Bảo tàng Văn hóa các dân tộc Việt Nam đặt tại Thái Nguyên, thành lập năm 1960, thuộc hệ thống bảo tàng quốc gia. Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam nằm ở Hà Nội, khai trương năm 1997, thuộc Viện Dân tộc học. Cả hai đều giới thiệu văn hóa 54 dân tộc nhưng theo hướng tiếp cận khác nhau.

6.4 Nên ghép bảo tàng với điểm nào khác khi đến Thái Nguyên?

Khu du lịch hồ Núi Cốc cách trung tâm Thái Nguyên khoảng 15km, có thể ghép trong cùng một ngày. Đi xa hơn là ATK Định Hóa, di tích quốc gia đặc biệt gắn với giai đoạn kháng chiến chống Pháp.

Bảo tàng Văn hóa các dân tộc Việt Nam không phải điểm đến xem rồi quên. Hơn 40.000 hiện vật gốc, 6 vùng văn hóa phục dựng ngoài trời và không gian khuôn viên gần 40.000m² tạo nên một trải nghiệm khó tìm ở bất kỳ bảo tàng tỉnh nào khác.

Đây là một trong số ít bảo tàng mà bất cứ khách du lịch nào đều muốn ghé qua khi xách vali tới Thái Nguyên.