Đặc khu Việt Nam là gì? Danh sách 13 đặc khu hiện nay

1 Đặc khu Việt Nam là gì?

Theo Luật Tổ chức chính quyền địa phương được Quốc hội thông qua ngày 16/6/2025, đơn vị hành chính của Việt Nam được tổ chức thành hai cấp: cấp tỉnh (tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương) và cấp xã (xã, phường, đặc khu).

Trong đó, xã là đơn vị hành chính nông thôn, phường là đơn vị hành chính đô thị, còn đặc khu là đơn vị hành chính được thành lập tại một số hải đảo có vị trí quan trọng, dựa trên điều kiện địa lý, đặc điểm dân cư và yêu cầu bảo đảm quốc phòng, an ninh. Nói cách khác, đặc khu ở đây tương đương cấp xã, chứ không phải một cấp hành chính đặc biệt cao hơn tỉnh như nhiều người từng hình dung.

2 Danh sách 13 đặc khu của Việt Nam hiện nay

Sau khi các nghị quyết sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã của 34 tỉnh, thành được thông qua, cả nước chính thức có 13 đặc khu, vận hành từ ngày 1/7/2025. An Giang là địa phương có nhiều đặc khu nhất với 3 đặc khu, trong khi Phú Quốc là đặc khu đông dân nhất cả nước.

Bảng tổng hợp 13 đặc khu của Việt Nam:

Danh sách này hình thành từ việc sáp nhập các tỉnh cũ: Hải Dương với Hải Phòng, Quảng Bình với Quảng Trị, Quảng Nam với Đà Nẵng, Khánh Hòa với Ninh Thuận, Đắk Nông và Bình Thuận với Lâm Đồng, Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu với TP.HCM, Kiên Giang với An Giang. Vì vậy, một số đặc khu quen thuộc trong ký ức người dân như Phú Quốc, Côn Đảo hay Trường Sa nay đã đổi tên tỉnh chủ quản so với trước sáp nhập.

3 Vị trí chiến lược của một số đặc khu tiêu biểu

Không phải ngẫu nhiên 13 địa danh này được chọn làm đặc khu. Mỗi nơi đều mang một vai trò riêng, vừa gắn với quốc phòng an ninh trên biển, vừa là điểm tựa cho phát triển kinh tế biển đảo.

3.1 Trường Sa và Hoàng Sa

Trường Sa (Khánh Hòa) và Hoàng Sa (TP. Đà Nẵng) là hai đặc khu mang ý nghĩa chủ quyền rõ rệt nhất. Đây là những quần đảo tiền tiêu trên Biển Đông, nơi Việt Nam duy trì hiện diện dân sự và quân sự để khẳng định và bảo vệ chủ quyền biển đảo. Việc tổ chức thành đơn vị hành chính đặc khu giúp củng cố cơ sở pháp lý cho hoạt động quản lý nhà nước tại các quần đảo này.

3.2 Phú Quý

Đặc khu Phú Quý (Lâm Đồng) có diện tích 18,02 km², dân số khoảng 32.268 người, nằm cách cảng Phan Thiết khoảng 56 hải lý. Đây được xác định là khu vực hậu cứ, hậu cần trực tiếp chi viện cho Trường Sa, với hệ thống trạm ra đa, đồn biên phòng cửa khẩu cảng và các đơn vị phòng thủ đóng quân thường xuyên. Bên cạnh vai trò quốc phòng, Phú Quý cũng đang phát triển du lịch biển đảo, đón hơn 24.000 lượt khách chỉ trong quý 1/2025.

3.3 Côn Đảo

Côn Đảo thuộc TP. Hồ Chí Minh sau sáp nhập, từng được ví như "pháo đài xanh" trên vùng biển Đông Nam Bộ nhờ vị trí án ngữ tuyến hàng hải quan trọng và hệ sinh thái biển được bảo tồn nghiêm ngặt. Ngoài giá trị lịch sử gắn với di tích nhà tù Côn Đảo, đặc khu này còn là một trong những điểm du lịch biển cao cấp thu hút du khách trong và ngoài nước.

3.4 Phú Quốc

Phú Quốc (An Giang) là đặc khu có dân số đông nhất cả nước, đồng thời là trung tâm kinh tế, du lịch biển đảo lớn nhất trong số 13 đặc khu. Với hạ tầng sân bay quốc tế, hệ thống nghỉ dưỡng quy mô lớn và chính sách miễn thị thực cho khách quốc tế. Đồng thời, Phú Quốc giữ vai trò đầu tàu trong định hướng phát triển kinh tế biển của khu vực đồng bằng sông Cửu Long mở rộng.

4 Phân biệt đặc khu hành chính và đặc khu kinh tế

Một điểm dễ gây nhầm lẫn là việc đánh đồng "đặc khu" theo Luật Tổ chức chính quyền địa phương với khái niệm "đặc khu kinh tế" từng được đề cập trong dự thảo Luật Đơn vị hành chính kinh tế đặc biệt giai đoạn 2017-2018.

.13 đặc khu nêu trên là đơn vị hành chính cấp xã, phục vụ mục tiêu quản lý nhà nước tại hải đảo. Trong khi đó, đặc khu kinh tế là mô hình thể chế ưu đãi đầu tư đặc biệt, được kỳ vọng áp dụng tại một số địa bàn có tiềm năng lớn như Vân Đồn, Bắc Vân Phong và Phú Quốc. Hiện Chính phủ vẫn đang nghiên cứu cơ chế đặc thù riêng cho ba khu vực này, tách biệt với việc tổ chức đơn vị hành chính đặc khu vừa hoàn tất.

5 FAQ - Những câu hỏi thường gặp về đặc khu Việt Nam

5.1 Việt Nam hiện có bao nhiêu đặc khu?

Việt Nam hiện có 13 đặc khu, chính thức vận hành từ ngày 1/7/2025 theo các nghị quyết sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã của 34 tỉnh, thành.

5.2 Đặc khu có phải là cấp hành chính cao hơn tỉnh không?

Không. Đặc khu là đơn vị hành chính cấp xã, tương đương xã và phường, chỉ áp dụng riêng cho một số hải đảo có vị trí quan trọng về quốc phòng, an ninh.

5.3 Tỉnh nào có nhiều đặc khu nhất?

An Giang là tỉnh có nhiều đặc khu nhất, với 3 đặc khu gồm Phú Quốc, Kiên Hải và Thổ Châu.

5.4 Đặc khu nào đông dân nhất Việt Nam?

Phú Quốc là đặc khu có dân số đông nhất trong số 13 đặc khu hiện nay.

Việc hình thành 13 đặc khu đánh dấu một bước điều chỉnh quan trọng trong tổ chức chính quyền địa phương, gắn trực tiếp với yêu cầu bảo vệ chủ quyền biển đảo và phát triển kinh tế biển của Việt Nam. Với những cái tên đã quen thuộc như Phú Quốc, Côn Đảo, Lý Sơn hay Cô Tô, nhiều đặc khu trong danh sách này cũng đồng thời là điểm đến du lịch được yêu thích. Nếu có dịp ghé thăm những hòn đảo mang trong mình vai trò đặc biệt này, một chiếc vali du lịch gọn nhẹ sẽ là hành trang cần thiết cho hành trình khám phá vùng biển đảo tiền tiêu của Tổ quốc.