Cây đa 13 gốc Hải Phòng, di sản tâm linh độc nhất vô nhị

1 Hành trình tìm về cây di sản cổ thụ rợp bóng giữa lòng phố Cảng

Nói đến làng quê Việt Nam, hình ảnh "cây đa, bến nước, sân đình" vốn dĩ đã trở nên vô cùng quen thuộc. Mặc dù vậy, trải nghiệm tận mắt chiêm ngưỡng cây đa 13 gốc tại Hải Phòng vẫn đem đến cho mình một cảm giác hoàn toàn khác biệt. Đó là sự choáng ngợp trước quy mô khổng lồ của tạo hóa và không gian tâm linh linh thiêng ngay giữa lòng thành phố nhộn nhịp.

Tọa lạc tại xóm Trại (thuộc phường Đằng Giang, quận Ngô Quyền), danh thắng này nằm ở vị trí rất dễ tìm, kể cả với khách du lịch Hải Phòng. Với tuổi đời hơn 300 năm, cây đa 13 gốc đặc biệt này đã chính thức được công nhận là Cây Di Sản Việt Nam vào năm 2014, trở thành một trạm dừng chân chứa đựng chiều sâu lịch sử lẫn giá trị tâm linh độc đáo của đất Cảng.

2 Chiêm ngưỡng dáng vẻ độc nhất vô nhị của cây đa 13 gốc

Lần đầu tiên đứng dưới vòm lá của cây đa 13 gốc, mình đã thực sự ngỡ ngàng trước tán lá mênh mông che phủ cả một vùng không gian rộng tới vài trăm mét vuông (tương đương 3,5 sào Bắc Bộ). Dù trải qua hơn ba thế kỷ nếm trải bao dâu bể thời gian, cây vẫn xanh tốt lạ kỳ, chưa từng bị sâu bệnh hay tàn phá.

Về mặt tự nhiên, cây chỉ cao khiêm tốn khoảng 10m nhưng lại phát triển cực kỳ mạnh mẽ về bề ngang với hàng chục cành lớn đan xen uốn lượn:

• Gốc chính (gốc thật): Nằm ở vị trí trung tâm, có chu vi khổng lồ lên tới 8,2m (khoảng 4 – 5 người ôm mới xuể).
• 12 gốc phụ (rễ phụ lớn): Phát triển bao quanh gốc chính với chu vi mỗi gốc từ 2m đến 5m, đâm thẳng xuống đất vững chãi như những trụ cột đình.
• Hệ thống liên kết: Tất cả 13 gốc chính và phụ nối liền với nhau qua các nhánh cành đan xen phức tạp có đường kính xấp xỉ 1m, tạo nên tổng chu vi cụm gốc lên tới gần 30m.

3 Lý giải hình dáng đặc biệt qua những sự tích dân gian

Đứng ngắm nhìn vòm tán trải rộng của cây đa 13 gốc, mình được nghe người dân địa phương nhiệt tình kể lại những truyền thuyết ly kỳ đã được lưu truyền qua nhiều thế hệ.

Sự tích Hai Bà Trưng nghỉ chân: Tương truyền năm xưa, khi Hai Bà Trưng cưỡi voi ra trận đánh quân Nam Hán xâm lược đã dừng chân nghỉ ngơi dưới bóng đa xanh tốt. Chú voi chiến của Hai Bà đã dùng vòi bẻ gãy ngọn đa để ăn. Từ đó, cây đa 13 gốc bị mất ngọn nên không phát triển lên cao nữa mà dồn sức vươn tỏa tán lá rộng theo bề ngang.

Sự tích vị tướng quân buộc ngựa: Một câu chuyện khác lại kể rằng, ngày xưa có một vị tướng trên đường cầm quân đánh giặc đã ghé vào đây trú chân và buộc ngựa chiến vào đỉnh cây đa. Sức kéo của ngựa làm gãy ngọn cây, tạo nên dáng vẻ tỏa tán độc đáo như ngày nay.

Còn theo quan niệm tâm linh, bà con tin rằng vòm tán khổng lồ của cây xòe rộng chính là vòng tay che chở, bao bọc cho những vong hồn lang bạt không nơi nương tựa.

4 Chốn tâm linh thờ Đức Thổ Vương và Bà Chúa Năm Phương

Không chỉ là một kỳ quan thiên nhiên, cây đa 13 gốc từ lâu đã là chốn gửi gắm niềm tin tâm linh sâu sắc của người dân Hải Phòng. Nằm ngay sát dưới gốc đa chính là một ngôi miếu cổ nhỏ kính cẩn, bên trong lưu giữ tấm bia đá khắc chữ Hán Nôm cổ.

Theo tìm hiểu, ngôi miếu này được dựng lên từ lâu đời để phụng thờ Đức Thổ Vương, là vị thần có công giúp dân làng Trại xưa khai hoang lập ấp, cùng các vị quan, cô, cậu và các vong hồn. Đặc biệt, người dân Hải Phòng luôn tin rằng đây chính là nơi ngự trị thiêng liêng của Bà Chúa Năm Phương (Bản Cảnh Chúa Bà - Bạch Hoa Công Chúa).  Vào ngày mùng Một, ngày Rằm hằng tháng và đặc biệt là dịp ngày tiệc Chúa Bà Năm Phương (16/6 âm lịch), dòng người từ khắp nơi lại đổ về đây dâng hương cúng lễ, nguyện cầu cho gia đình bình an, may mắn và tài lộc.

5 Kinh nghiệm khi đến dâng hương tại cây đa 13 gốc

• Nếu muốn dâng lễ cầu bình an hay tài lộc tại đền Chúa Bà, bạn có thể chuẩn bị mâm lễ chay nhẹ nhàng (hoa tươi, quả chín, nón áo đỏ/trắng) hoặc mua sắm ngay tại các cửa hàng sắm lễ dọc lối vào xóm Trại.
• Vì đây là không gian tâm linh rất linh thiêng, bạn nên lựa chọn trang phục kín đáo, lịch sự; giữ thái độ nhẹ nhàng, không xả rác hay leo trèo lên các rễ cây phụ.

Chuyến dừng chân ghé thăm cây đa 13 gốc đã mang lại cho mình một ấn tượng sâu sắc về sự kỳ diệu của thiên nhiên và nét đẹp văn hóa tâm linh của người dân phố Cảng. Đứng dưới vòm tán xanh mướt hơn 300 năm tuổi, hít thở bầu không khí thanh tịnh và nghe tiếng chuông đền ngân vang, mọi hối hả của cuộc sống hiện đại dường như tan biến. Nếu có dịp xách vali du lịch đến với Hải Phòng, bạn đừng quên dành một khoảng thời gian thong dong ghé thăm di sản đặc biệt này nhé!