Động Kính Chủ Hải Phòng: Kiệt tác hang động linh thiêng

1 Giới thiệu về Động Kính Chủ

Động Kính Chủ nằm trong dãy núi đá vôi Dương Nham, thuộc phường Phạm Sư Mạnh, TP Hải Phòng (trước đây thuộc phường Phạm Thái, thị xã Kinh Môn, tỉnh Hải Dương). Đây là một phần quan trọng của quần thể di tích An Phụ – Kính Chủ – Nhẫm Dương, được xếp hạng di tích quốc gia đặc biệt vào năm 2016. Không gian nơi đây vừa cổ kính, vừa mang giá trị lịch sử văn hóa rõ nét. Vì vậy, động Kính Chủ luôn được xem là điểm đến tiêu biểu của khu vực.

Động Kính Chủ là hang động tự nhiên độc đáo, ẩn sâu trong khối núi Dương Nham và đã được con người phát hiện, khai thác từ rất sớm. Tương truyền khi vua Lý Thần Tông ghé thăm, nhà vua đã đặt tên cho hang là “Kính Chủ”, và cái tên ấy gắn với câu chuyện được truyền lại đến tận ngày nay. 

Động còn được tôn vinh là “Nam Thiên đệ lục động”, tức một trong sáu hang động đẹp nhất trời Nam. Đặc biệt, nơi đây thuộc nhóm 5 di tích quan trọng của quần thể Yên Tử – Vĩnh Nghiêm – Côn Sơn, Kiếp Bạc, được UNESCO công nhận Di sản Văn hóa Thế giới vào năm 2025.

2 Động Kính Chủ thờ ai?

Động Kính Chủ không chỉ nổi tiếng bởi cảnh quan hang động, mà còn là một không gian thờ tự linh thiêng, nơi quy tụ nhiều vị thần, Phật và các danh nhân lịch sử. Ngay khi bước vào, bên trái lối đi là ban thờ Tứ Trụ Triều Đình, kế bên là ban thờ Quan lớn Tuần Tranh và Đức Thánh Cả. Đây là những nhân vật được người dân tôn kính trong tín ngưỡng dân gian. Cách bài trí trang nghiêm khiến du khách cảm nhận rõ sự linh ứng và cổ kính của nơi này. Đây cũng là lý do nhiều người ghé Động Kính Chủ không chỉ để tham quan mà còn để cầu bình an.

Đi sâu vào trong, trung tâm động là ban thờ Phật với tượng cao khoảng 2,5 m bằng xi măng, sắp xếp thành 4 lớp với tổng cộng 15 pho tượng. Nổi bật có các tượng như A Di Đà, Ngọc Hoàng, Nam Tào, Bắc Đẩu, Tòa Cửu Long và Thích Ca sơ sinh. Phía bên phải là khu thờ các vua nhà Lý, gồm vua Lý Thần Tông và Lý Chiêu Hoàng, bên trong còn có bàn thờ Đức Thánh Hiền và Ban Cô. Còn bên trái động là nơi thờ Thành Hoàng làng và Đức Ông, những vị thần bảo hộ vùng đất. Sâu hơn nữa là tượng Đệ Tam Tổ Trúc Lâm Huyền Quang tôn giả, gợi nhắc tinh thần Phật giáo Trúc Lâm Yên Tử.

3 Những điều thú vị bên trong Động Kính Chủ

3.1 Kiến trúc bên trong

Vừa đặt chân vào Động Kính Chủ, nhiều người sẽ choáng ngợp trước hai mái vòm đá tự nhiên cao vút, có dáng như những chiếc chuông khổng lồ giữa không gian huyền ảo. Càng đi sâu, bạn càng bắt gặp một dòng suối trong vắt, mát lạnh, chảy âm thầm từ một nguồn bí ẩn mà đến nay vẫn chưa ai lần ra tận cùng. Những lớp đá và ánh sáng trong hang khiến cảnh vật trở nên vừa kỳ lạ vừa cuốn hút. Cảm giác như mọi thứ ở đây được tạo hóa sắp xếp sẵn để khiến người ta ngỡ ngàng.

Ngày trước, vòm động từng là chỗ trú của đàn dơi quạ hàng ngàn con, mỗi chiều xuống lại tung cánh bay ra ngoài kiếm ăn. Đến thời kháng chiến chống Mỹ, nơi này còn được dùng làm điểm sơ tán cho công nhân nhà máy đóng tàu Hải Phòng. 

Ngay trong động có chùa thờ Phật và vua Lý Thần Tông, đồng thời còn một nhánh hang thấp hơn, mở về hướng Tây, dẫn đến khu thờ Mẫu Tam Phủ linh thiêng. Động nằm ở sườn nam ngọn núi, du khách đi qua 36 bậc đá sẽ chạm tới ba cửa hang lớn. Bên trong là những khối thạch nhũ kỳ dị, lấp lánh và được thiên nhiên “tạc” nên một vẻ đẹp lộng lẫy, huyền bí.

3.2 Hệ thống hang động phong phú, độc đáo

Đặc biệt, Động Kính Chủ còn sở hữu nhiều hang động đặc sắc như hang Vang, hang Luồn, hang Tiên Sư… Mỗi hang đều mang một nét riêng và gắn với những giai thoại ly kỳ, được người dân kể lại từ đời này sang đời khác. Chính các câu chuyện ấy khiến hành trình khám phá nơi đây thêm phần hấp dẫn và bí ẩn. 

Điều đáng chú ý là những hang động này còn in dấu lịch sử hiện đại, lưu giữ nhiều chứng tích từ hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ. Trong đó, hang Vang từng được sử dụng làm kho chứa xăng dầu, phục vụ công tác hậu cần cho cách mạng. Vai trò ấy đã góp phần quan trọng vào quá trình đấu tranh và bảo vệ đất nước. Vì vậy, động Kính Chủ được ví như một điểm đến giàu giá trị lịch sử.

3.3 47 văn bia Ma Nhai vách đá đặc biệt

Động Kính Chủ (thuộc Hải Dương cũ) gây ấn tượng mạnh bởi 47 tấm văn bia Ma Nhai được khắc trực tiếp lên vách đá, hiếm nơi nào có được. Trong số đó, tấm bia nằm ngoài cùng bên trái có từ thời nhà Mạc, kích thước lớn (cao 2,2m, rộng 1,7m) và chứa tới 1.300 chữ. Nội dung bia ghi lại công đức của gần 300 dòng họ đến từ Thanh Hóa. Đồng thời được đánh giá là tấm bia có hoa văn chạm nổi đẹp nhất trong toàn bộ hệ thống văn bia tại động. 

Đáng chú ý hơn cả là tấm bia hình chữ nhật nằm ngang trên nóc động, khắc bài thơ do vua Lê Thánh Tông (1442–1497) sáng tác. Năm 1487, khi ghé thăm động, trước khung cảnh thanh bình và thiên nhiên kỳ thú, nhà vua đã viết một bài thơ thất ngôn 22 câu, rồi cho khắc ở vị trí trang trọng nhất. 

Cũng trong chuyến đi ấy, vua phong tặng danh hiệu “Nam thiên đệ lục động”, nghĩa là hang động đẹp thứ sáu của trời Nam. Ngoài ra, tấm bia cổ nhất tại đây được Phạm Sư Mạnh khắc năm 1368, và toàn bộ hệ thống bia trải dài từ thế kỷ XIV đến thế kỷ XX, phản ánh hơn 600 năm lịch sử tín ngưỡng, văn hóa và xã hội. Đến năm 2017, toàn bộ bia Ma Nhai tại động Kính Chủ được công nhận là Bảo vật quốc gia, khẳng định giá trị đặc biệt của di sản này.

3.4 Hành hương và cầu bình an

Ngoài cuốn hút khách du lịch bởi những khối thạch nhũ kỳ ảo và cảnh quan hùng vĩ, Động Kính Chủ còn được xem là điểm đến tâm linh trang nghiêm, nơi nhiều người tìm về để gửi gắm ước nguyện. Không gian trong động yên tĩnh, trầm mặc, mang cảm giác sâu lắng ngay từ những bước chân đầu tiên. 

Giữa các dấu tích nhuốm màu thời gian, du khách có dịp thành tâm chiêm bái và lắng lại trong lòng. Nhiều người xách vali đến đây để cầu bình an, mong may mắn và gửi lời chúc hạnh phúc cho bản thân cùng gia đình.

3.5 Check-in cùng mỏm đá trên đỉnh núi

Nếu bạn mê chụp ảnh và thích những góc check-in độc đáo, hãy thử lên mỏm đá trên đỉnh núi Động Kính Chủ. Ít người biết rằng phía trên hang lại có một điểm nhìn cực đẹp, nơi bạn có thể thu trọn cảnh sắc Kinh Môn trong tầm mắt. Từ cửa động, chỉ cần đi theo lối nhỏ ôm sát sườn đá bên phải và leo bộ khoảng 15–20 phút là đã lên đến đỉnh. Đường không quá dài nhưng đủ để bạn cảm thấy chuyến đi thêm thú vị.

Lên tới nơi, trước mắt là không gian rộng mở với núi non trập trùng ẩn hiện trong sương sớm. Dòng sông Kinh Thầy chảy chậm quanh chân núi, tạo nên một khung cảnh vừa hùng vĩ vừa thơ mộng. Điểm đặc biệt là vẫn còn hai lô cốt cổ từ thời chiến tranh, đứng đó như những nhân chứng lặng im của lịch sử.

Và nếu muốn có bức ảnh “đắt giá” nhất, bạn hãy đứng ở mỏm đá hướng ra sông Kinh Thầy. Đây là góc sống ảo cực chất, lên hình đẹp và gần như không thể thất vọng.

3.6 Thưởng ngoạn cảnh quan sống động

Động Kính Chủ nằm nép mình trên triền núi đá vôi Dương Nham, còn được biết đến với tên Bổ Đà hoặc Xuyến Châu. Dãy núi này chạy dài bên dòng Kinh Thầy hiền hòa, nơi mặt nước xanh thẳm soi bóng núi non tạo nên một bức tranh rất đỗi nên thơ. Khung cảnh quanh động vì thế vừa mềm mại, vừa hữu tình, khiến ai ghé qua cũng dễ bị cuốn vào vẻ đẹp bình yên của thiên nhiên.

Cửa Động Kính Chủ quay về hướng Nam, nên mùa hè luôn đón được những làn gió mát lành thổi vào bên trong. Từ vị trí này, bạn có thể nhìn thấy rõ hai ngọn núi nổi bật của vùng là Chợ Trời và Tháp Bút, cùng đỉnh An Phụ linh thiêng, nơi có đền Trần Liễu và chùa Cao. Xa hơn là những cánh đồng và làng quê trải rộng, tạo cảm giác vừa khoáng đạt vừa yên ả. Tất cả hòa lại thành một không gian đặc trưng của vùng đất địa linh, nơi vẻ đẹp hùng vĩ luôn đi cùng sự thanh bình.

4 Một số lưu ý khi ghé thăm Động Kính Chủ

- Khi tham quan động Kính Chủ, bạn nên mặc trang phục lịch sự và kín đáo, tránh áo sát nách, quần ngắn hay váy quá ngắn để thể hiện sự tôn trọng nơi linh thiêng và di tích lịch sử.

- Ưu tiên giày thể thao hoặc dép bệt có độ bám tốt vì lối đi có đoạn dốc và nền đá ẩm dễ trơn trượt.

- Giữ gìn vệ sinh chung, không xả rác bừa bãi và bỏ rác đúng nơi quy định để khu di tích luôn sạch đẹp.

- Hạn chế nói chuyện lớn tiếng hay cười đùa quá mức để giữ sự yên tĩnh, trang nghiêm trong không gian thờ tự.

- Tránh chạm tay vào thạch nhũ, bia đá cổ, tượng thờ và các hiện vật trong động để bảo vệ di sản.

- Nếu muốn thắp hương, dâng lễ, hãy làm đúng khu vực được ban quản lý hướng dẫn và không tự ý đặt lễ ở nơi cấm.

- Bạn có thể chụp ảnh nhưng nên hạn chế dùng đèn flash mạnh và tuyệt đối không quay chụp tại khu vực có biển cấm tại Động Kính Chủ.

- Một số đoạn trong động khá tối và ẩm, nhất là ngày mưa, vì vậy hãy mang theo đèn pin cá nhân nếu cần và di chuyển thật cẩn thận.

5 FAQ - Những câu hỏi liên quan về Động Kính Chủ

5.1 Nên đến động thời gian nào?

Thời điểm đẹp nhất để tham quan Động Kính Chủ là từ tháng 9 đến tháng 4 năm sau. Lúc này thời tiết mát, khô ráo, đường đi thuận tiện và trong động ít ẩm hơn. Nếu bạn thích trải nghiệm tâm linh, có thể ghé vào đầu năm hoặc dịp lễ, khi không khí hành hương nhộn nhịp. Tuy nhiên, nên tránh những ngày mưa lớn vì nền đá dễ trơn và hang động thường tối, ẩm.

5.2 Hướng dẫn cách đi đến Động Kính Chủ đơn giản nhất

Động Kính Chủ nằm ở phường Phạm Sư Mạnh, TP Hải Phòng (khu vực Kinh Môn – Hải Dương cũ), nên bạn có thể đi dễ dàng bằng xe máy hoặc ô tô. 

Từ Hà Nội, bạn đi theo hướng cao tốc Hà Nội – Hải Phòng, sau đó rẽ về Kinh Môn và tiếp tục theo biển chỉ dẫn đến khu di tích. Quãng đường thường mất khoảng 1,5 – 2,5 giờ tùy điểm xuất phát và mật độ giao thông. Đến nơi, bạn chỉ cần đi bộ qua 36 bậc đá là chạm tới cửa động để bắt đầu hành trình khám phá.

Động Kính Chủ là điểm đến hiếm hoi hội tụ cảnh quan hang động, giá trị lịch sử và không gian tâm linh. Bạn có thể kết hợp tham quan đền Cao An Phụ, chùa Nhẫm Dương để chuyến đi thêm đầy đủ. Hãy nhớ mang theo một chiếc vali vừa đủ, đi thật nhẹ, và để nơi này kể cho bạn nghe câu chuyện của nó.