Kinh Môn là một thị xã thuộc tỉnh Hải Dương cũ, nay thuộc TP. Hải Phòng. Vùng đất xinh đẹp này nằm trong vùng Đồng Bằng Sông Hồng, có khung cảnh thiên nhiên thơ mộng, hữu tình. Kinh Môn cách Hà Nội khoảng 104km, di chuyển khá thuận tiện, phù hợp cho một chuyến đi cuối tuần không cần lên kế hoạch quá phức tạp.

Trên đất Kinh Môn có cụm ba di tích quốc gia đặc biệt: An Phụ, Kính Chủ, Nhẫm Dương. Gần đó còn có 15 di tích cấp quốc gia và 14 di tích cấp tỉnh. Một vùng đất nhỏ mà dày di tích đến vậy, không phải nơi nào cũng có được. Ở Kinh Môn, mỗi di tích, công trình tôn giáo tín ngưỡng đều ẩn chứa trong đó một câu chuyện lịch sử. Các lễ hội cũng mang những sắc màu và ý nghĩa riêng.

>> Top 11 điểm du lịch Hải Dương nổi tiếng bạn không nên bỏ qua

Kinh nghiệm du lịch Kinh Môn, Hải Dương chi tiết 2026 2

Toàn cảnh Kinh Môn nhìn từ trên cao, nơi những dãy núi đá vôi xanh thẳm nổi lên giữa đồng bằng trù phú, tạo nên bức tranh thiên nhiên vừa hùng vĩ vừa thơ mộng đặc trưng của vùng đất này. Ảnh minh họa: An ninh Hải Phòng

Đền Cao An Phụ là điểm mình ghé đầu tiên và cũng để lại ấn tượng sâu nhất. Dãy núi An Phụ dài khoảng 17km, kéo từ Tây sang Đông như một bức tường thành kỳ vĩ. Trên dãy núi huyền bí ấy, nổi lên một đỉnh cao như chiếc nón chóp khổng lồ, đó là đỉnh An Phụ cao 246m.

Đền Cao An Phụ thuộc xã An Sinh, được xây dựng vào thời Trần (thế kỷ XIII), thờ An Sinh Vương Trần Liễu, thân phụ của Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn. Nghe tên thôi đã cảm nhận được sức nặng lịch sử của nơi này rồi.

Mình leo bộ lên đỉnh mất khoảng 30 phút, đường dốc nhưng không quá khó, dọc theo bậc đá rêu phong rất đẹp. Và khi lên đến nơi, từ đền Cao phóng tầm mắt nhìn ra bốn phía là những cánh đồng bát ngát, những làng quê như những tấm thảm đủ màu, điểm xuyết là những dòng sông quanh co uốn khúc như những con rồng bạc tắm mình trong nắng. Mình đứng đó mất cả chục phút chỉ để nhìn, không nói gì.

Giá vé vào đền khoảng 5.000 đồng mỗi lượt, rất phải chăng so với trải nghiệm mà nơi này mang lại.

Kinh nghiệm du lịch Kinh Môn, Hải Dương chi tiết 2026 3

Đền Cao An Phụ tọa lạc trên đỉnh núi cao nhất dãy An Phụ, với những cây cổ thụ hàng trăm năm tuổi đứng canh giữ ngôi đền cổ, tạo nên không gian tâm linh vừa uy nghiêm vừa kỳ bí. Ảnh minh họa: Báo Lao Động

Sau đền Cao, mình xuống núi và đi đến khu vực Dương Nham để khám phá động Kính Chủ. Chùa Kính Chủ là ngôi chùa được tạo từ cảnh quan tự nhiên của động Kính Chủ, các bức tượng xung quanh đều làm bằng đá. Nơi đây là địa điểm dâng hương quen thuộc của người dân cũng như những Phật tử ở nơi xa vào những ngày lễ, ngày rằm, ngày đầu tháng để cúng bái, cầu mong sự bình an.

Nhưng điều khiến động Kính Chủ thực sự khác biệt không phải chỉ là cảnh đẹp hang động. Kinh Môn có một lượng bia ma nhai nhiều nhất Việt Nam, tập trung ở động Kính Chủ, đã được công nhận là bảo vật quốc gia. Số lượng bia ấy vừa là văn, là sử, vừa là thơ, rất cần cho các nhà nghiên cứu, cho những du khách, các nhà giáo và các em học sinh. Với hơn 20 bài thơ khắc trên đá và nhiều dấu tích lịch sử, quần thể di tích An Phụ - Kính Chủ - Nhẫm Dương có thể nói là điểm du lịch hấp dẫn.

Mình đứng trước những dòng chữ khắc vào đá từ hàng trăm năm trước mà cảm giác rất kỳ lạ. Không phải bảo tàng, không có tủ kính, không có hàng rào ngăn cách, chỉ là đá và chữ và thời gian. Nếu bạn là tín đồ sống ảo, nhất định không thể bỏ qua mỏm đá trên đỉnh núi động Kính Chủ, bên trên động có một điểm check-in tuyệt vời, nơi phóng tầm mắt ngắm trọn vẻ hùng vĩ, thơ mộng của cả vùng Kinh Môn.

Kinh nghiệm du lịch Kinh Môn, Hải Dương chi tiết 2026 4

Bên trong động Kính Chủ với hệ thống nhũ đá muôn hình vạn trạng và những tấm bia ma nhai được khắc trực tiếp lên vách đá, di sản văn hóa độc nhất vô nhị của Việt Nam được công nhận là bảo vật quốc gia. Ảnh minh họa: Cục Di sản văn hóa

Núi Nhẫm Dương là điểm mình bất ngờ nhất trong chuyến đi. Nhẫm Dương thuộc xã Duy Tân cũ, nay là phường Nhị Chiểu thuộc TP. Hải Phòng, là nơi thắng tích núi non kỳ vĩ với hàng chục hang động: động Thánh Hóa, động Tĩnh Niệm, hang Chiêng, hang Trống, hang Tối. Các hang động này lưu giữ những hiện vật của thời tiền sử thu hút sự chú ý của giới khảo cổ học. Tại động Thánh Hóa sau chùa, năm 2000 người ta đã tìm thấy nhiều xương voi, tê giác, khỉ, lợn rừng, đặc biệt là xương vượn người hóa thạch, tổng cộng 17 loài động vật thuộc kỷ Đệ tứ, cách chúng ta 3 đến 5 vạn năm.

Mình không phải người hay quan tâm đến khảo cổ, nhưng khi đứng trong không gian đó, biết rằng nơi này từng là nơi sinh sống của các loài động vật hàng chục nghìn năm trước, tự dưng thấy mình rất nhỏ bé. Lễ hội chùa Nhẫm Dương diễn ra trong ba ngày mùng 5, 6 và 7 tháng 3 âm lịch, nhằm kỷ niệm ngày viên tịch của Đệ nhất tổ Thiền phái Tào Động, Thiền sư Thủy Nguyệt pháp hiệu Thông Giác Đạo Nam. Nếu đi đúng dịp lễ hội, không khí chắc chắn sẽ rất đặc biệt.

Kinh nghiệm du lịch Kinh Môn, Hải Dương chi tiết 2026 5

Chùa Nhẫm Dương ẩn mình giữa hệ thống hang động núi đá, nơi các nhà khảo cổ từng tìm thấy xương hóa thạch của 17 loài động vật cách đây 3 đến 5 vạn năm, là điểm đến kết hợp giữa du lịch tâm linh và khảo cổ học độc đáo. Ảnh minh họa: Tạp chí nghiên cứu phật học

Ngay gần động Kính Chủ là làng nghề chạm khắc đá Kính Chủ thuộc xã Phạm Mệnh. Làng nghề chạm khắc đá Kính Chủ là nơi có nghề chạm khắc đá lâu đời, được tương truyền là xuất hiện từ thời Lê. Những nghệ nhân trong làng có những tác phẩm đã trở thành di sản văn hóa quốc gia.

Mình dành gần một buổi chiều ở đây, vừa ngồi nhìn các nghệ nhân làm việc vừa hỏi chuyện. Tiếng đục đá lách cách khắp làng, từng nhát búa nhẹ và chính xác tạo ra những đường nét tinh xảo trên bề mặt đá. Có những tượng Phật, tượng linh vật, bia đá to nhỏ đủ loại được đặt khắp nơi. Người làm nghề ở đây không chỉ làm bằng tay mà bằng cả trí nhớ về hình dạng, tỷ lệ được truyền qua nhiều thế hệ. Mình nghĩ đây là loại hình làng nghề đáng được nhiều người biết đến hơn.

Kinh nghiệm du lịch Kinh Môn, Hải Dương chi tiết 2026 6

Nghệ nhân làng nghề chạm khắc đá Kính Chủ đang tỉ mỉ tạo tác trên từng khối đá, nghề truyền thống có từ thời Lê với những tác phẩm đã trở thành di sản văn hóa quốc gia. Ảnh minh họa: Tạp chí Làng nghề Việt Nam

Sau khi thăm hết các di tích, mình làm thêm một điều mà ít hướng dẫn du lịch nào nhắc đến: đơn giản là đi bộ trong làng. Tiếp sau chuyến hành trình tham quan, chiêm bái những danh thắng, núi non, di tích lịch sử, du khách có thể tìm đến các làng quê yên bình của Kinh Môn để trải nghiệm thư thái trên những cánh đồng trù phú và thưởng thức những nông sản, đặc sản như cam, ổi, sắn dây, hành, tỏi, dê, rươi, đà điểu, gạo nếp cái hoa vàng.

Mình mua một túi cam tươi từ vườn ven đường, ngồi dưới gốc cây nhìn ra ruộng lúa mà thấy thành phố bỗng xa lắc. Kinh Môn có kiểu yên tĩnh rất riêng, không phải kiểu buồn tẻ mà là kiểu mọi thứ đang chậm lại theo đúng nhịp mà nó nên có.

Kinh nghiệm du lịch Kinh Môn, Hải Dương chi tiết 2026 7

Những cánh đồng trù phú và làng quê yên bình của Kinh Môn trải dài dưới chân núi, nơi người dân canh tác cam, ổi, hành, tỏi và nhiều loại nông sản đặc trưng của vùng đất xứ Đông. Ảnh minh họa: Báo Nông nghiệp và Môi trường

Bánh lòng Kinh Môn là món bánh ngọt thường thấy ở bàn thờ cúng tổ tiên của người Hải Dương. Bánh được làm từ những nguyên liệu đơn giản như gừng, bông gạo nếp cái, đậu phộng và đường, tất cả hòa quyện lại mang đến món bánh thơm ngon, dẻo bùi đặc trưng của nơi đây. Giá khoảng 50.000 đồng một hộp, dễ mua tại các quán trong huyện và rất hợp làm quà.

Kinh nghiệm du lịch Kinh Môn, Hải Dương chi tiết 2026 8

Bánh lòng Kinh Môn, món bánh ngọt truyền thống của người Hải Dương làm từ gừng, bông gạo nếp cái, đậu phộng và đường, thơm dẻo bùi đặc trưng, thường có mặt trên bàn thờ cúng tổ tiên của người địa phương. Ảnh minh họa: Tạp chí Làng nghề Việt Nam

Đây là thứ mình mua nhiều nhất để mang về. Hành Kinh Môn nổi tiếng với củ chắc, vỏ tím bóng, mùi thơm nồng đặc trưng, khác hẳn hành thường. Người dân trong vùng tự hào rằng đất ở đây có khoáng chất đặc biệt tạo nên hương vị riêng mà nơi khác trồng không có được. Mình mua về làm gia vị dùng cả tháng.

Ngoài ra còn có ổi, cam, sắn dây, gạo nếp cái hoa vàng đều là những thứ đáng để thử và mang về.

Kinh nghiệm du lịch Kinh Môn, Hải Dương chi tiết 2026 9

Hành khô Kinh Môn nổi tiếng khắp vùng với củ chắc, cay nồng, vỏ tím đặc trưng, là đặc sản nông nghiệp được trồng trên vùng đất đặc thù của thị xã Kinh Môn và xuất đi nhiều tỉnh thành. Ảnh minh họa: Vua Đặc Sản

Kinh Môn cách Hà Nội hơn 100km theo hướng đông, đi xe máy hoặc ô tô cá nhân đều được. Nếu đi xe khách, bạn bắt xe đến thành phố Hải Dương rồi đi xe tiếp hoặc thuê xe máy vào huyện. Đường sá trong huyện khá tốt và dễ đi.

Không có nhiều lựa chọn lưu trú ngay tại khu vực di tích, nên nếu bạn đi qua đêm thì nên đặt phòng ở thành phố Hải Dương hoặc Bình Dương gần đó. Nếu chỉ đi một ngày từ Hà Nội, mình nghĩ đủ để ghé đền Cao, động Kính Chủ, chùa Nhẫm Dương và làng nghề. Nên đi sáng sớm để leo núi lúc trời mát và tránh đông người.

Nên mang giày đế bằng chắc chắn vì đường lên đền khá dốc và có nhiều bậc đá. Nếu đi vào mùa mưa cần thêm áo mưa gọn nhẹ.

Kinh nghiệm du lịch Kinh Môn, Hải Dương chi tiết 2026 10

Động Kính Chủ - Nơi được mệnh danh Nam Thiên Đệ lục Động. Ảnh minh họa: Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam

Ngày 22/12/2016, Nhà nước đã xếp hạng di tích quốc gia đặc biệt cho Di tích lịch sử và danh lam thắng cảnh Quần thể An Phụ - Kính Chủ - Nhẫm Dương, Hệ thống bia ma nhai Động Kính Chủ được công nhận là bảo vật quốc gia ngày 25/12/2017. Những danh hiệu đó không phải tự nhiên mà có. Đây là vùng đất thực sự xứng đáng được biết đến nhiều hơn.

Mình về với ba thứ trong ba lô: túi hành khô, hộp bánh lòng và cái cảm giác đã đi đến một nơi chưa bị du lịch đại trà làm mòn. Kinh Môn vẫn còn nguyên cái hơi thở của một vùng quê thật sự, nơi đền cổ vẫn thắp hương mỗi sáng, nghệ nhân vẫn đục đá mỗi ngày, và không khí vẫn thơm mùi đất ruộng sau mưa.

Nếu bạn đang tìm một điểm đến cuối tuần gần Hà Nội mà không muốn chen chúc, Kinh Môn xứng đáng có mặt trong danh sách của bạn.

Và trước khi lên đường, đừng quên sắm cho mình một chiếc vali hoặc túi du lịch phù hợp nhé. Với những chuyến đi ngắn ngày như du lịch Kinh Môn, mình thấy một chiếc vali kéo cỡ nhỏ hoặc một balo du lịch chắc chắn là đủ dùng, vừa để đồ cá nhân vừa chứa được mấy túi đặc sản mang về, phù hợp với hành trình khám phá những vùng quê đẹp như Kinh Môn.