Vùng đất cửa ngõ miền núi phía Tây Bắc của tỉnh Tuyên Quang luôn mang một sức hút kỳ lạ đối với những ai yêu thích khám phá. Mình vừa trở về sau hành trình xê dịch đầy cảm xúc tại nơi đây. 

Điểm đặc biệt nhất khiến mình ấn tượng với Hàm Yên chính là cách địa phương này làm du lịch gắn liền với hơi thở của đất đai và mùa vụ. Nơi đây vốn là vựa cam sành danh tiếng và là vùng nguyên liệu giấy truyền thống.

Hàm Yên Tuyên Quang, một thế giới hoang sơ và kỳ vĩ 2

Hiện nay, các lão nông địa phương đang biến những khu vườn sản xuất thuần túy thành các tọa độ check-in đầy cảm hứng. Ảnh minh họa: Dân tộc và Phát triển - VietNamNet

Hành trình khám phá Hàm Yên được phân chia rõ nét theo bốn mùa:

Mùa xuân: Thời điểm lý tưởng cho các tour tâm linh và lễ hội truyền thống. Bạn có thể hòa mình vào lễ hội chọi trâu sôi động hoặc lễ hội đón xuân của đồng bào Mông tại thôn Cao Đường. Nơi đây được ví như một Đà Lạt thu nhỏ của Tuyên Quang nhờ khí hậu mát mẻ và cảnh sắc mộng mơ.

Mùa hạ: Khoảng thời gian tuyệt vời để trốn nóng và tham gia các hoạt động mạo hiểm. Bạn có thể chinh phục quần thể Động Tiên tại thôn Thống Nhất, xã Yên Phú. Danh thắng quốc gia này được mệnh danh là một Phong Nha thu nhỏ giữa lòng đại ngàn với những khối thạch nhũ kỳ ảo. Bên cạnh đó, các dòng thác như thác Lăn tại xã Yên Phú, thác Mạ Héc ở xã Phù Lưu hay khu vực Hồ Khởn tại xã Thái Sơn cũng là những điểm giải nhiệt lý tưởng.

Mùa thu: Thời điểm Hàm Yên hòa chung không khí náo nhiệt của Lễ hội Thành Tuyên với nhiều hoạt động đổi mới và sáng tạo để thu hút khách thập phương.

Mùa đông: Dành cho những ai muốn tìm hiểu sâu về đời sống bản địa thông qua việc trải nghiệm Làng văn hóa dân tộc Tày tại thôn Pác Cáp, xã Phù Lưu hoặc tham gia các tuyến du lịch tâm linh cuối năm.

Hàm Yên Tuyên Quang, một thế giới hoang sơ và kỳ vĩ 3

Khoảng thời gian từ tháng 11 cho đến tháng 2, tháng 3 năm sau là lúc các vườn cam sành bước vào vụ thu hoạch chính. Ảnh minh họa: Văn nghệ Tuyên Quang

Nếu bạn đang tìm kiếm một khoảng không gian hoàn hảo cho chuyến dã ngoại cùng người thân, hồ Khởn tại xã Thái Sơn thuộc Hàm Yên chính là câu trả lời. Nằm ẩn mình dưới sự che chở của dãy núi Cham Chu bạt ngàn cây xanh bao quanh, hồ nước này sở hữu bầu không khí vô cùng trong lành và mát mẻ.

Mình đã có những phút giây thư thái khi trải nghiệm dịch vụ chèo thuyền, thả cần câu cá giải trí và thong thả dạo bước tham quan các vườn cây ăn quả trĩu cành xung quanh hồ. Nơi này mở cửa tự do suốt cả ngày và hoàn toàn miễn phí vé vào.

Hàm Yên Tuyên Quang, một thế giới hoang sơ và kỳ vĩ 4

Do đây là một tọa độ du lịch khá mới mẻ trên bản đồ du lịch Hàm Yên, hệ thống dịch vụ giải trí và quán ăn tại chỗ chưa phát triển nhiều. Ảnh minh họa: Iwrp.gov

Chợ Thụt tọa lạc tại thôn Thụt, thuộc xã Phù Lưu, huyện Hàm Yên. Đây không phải là một ngôi chợ thông thường phục vụ mua bán mỗi ngày. Phiên chợ truyền thống của đồng bào bản địa này chỉ diễn ra duy nhất một lần mỗi năm vào ngày mùng 2 tháng 2 âm lịch.

Mình thực sự bị cuốn hút bởi sự đa dạng của các loại hàng hóa, nông sản vùng cao được bày bán, cùng không khí náo nhiệt của lễ hội đua ngựa đặc sắc đầy kịch tính. Phiên chợ mở cửa cả ngày và không thu phí tham quan của du khách. 

Hàm Yên Tuyên Quang, một thế giới hoang sơ và kỳ vĩ 5

Bạn hãy lưu ý lịch âm để sắp xếp thời gian hợp lý, tránh bỏ lỡ trải nghiệm độc đáo có một không hai này khi đến với Hàm Yên. Ảnh minh họa: Báo Tuyên Quang

Thác Mạ Héc tại thôn Thôm Táu, xã Phù Lưu là niềm tự hào của du lịch sinh thái Hàm Yên. Ngọn thác nước tự nhiên này giữ trọn vẹn vẻ đẹp hoang sơ nguyên thủy do chưa chịu nhiều sự tác động hay khai thác từ bàn tay con người. Dòng nước trong vắt, mát lành tuôn chảy giữa không gian yên bình tạo nên một bức tranh non nước hữu tình đầy thơ mộng.

Địa điểm này mở cửa tự do cả ngày và không thu phí. Do hoàn toàn không có các dịch vụ kinh doanh hay hàng quán xung quanh, thác Mạ Héc chỉ thực sự phù hợp với những ai yêu thích hình thức du lịch tự túc. 

Hàm Yên Tuyên Quang, một thế giới hoang sơ và kỳ vĩ 6

Đây là nơi tuyệt vời để bạn cắm trại, hòa mình vào thiên nhiên và tự tay bày biện những bữa tiệc nướng ngoài trời cùng bạn bè. Ảnh minh họa: Cổng Thông tin điện tử tỉnh Tuyên Quang

Nằm tại thị trấn Tân Uyên thuộc huyện Hàm Yên, đền Bắc Mục có vị thế tuyệt đẹp khi nằm hướng mặt ra dòng sông Lô lộng gió, mang lại một không gian vô cùng mát mẻ và thanh bình.

Đây là công trình tâm linh thiêng liêng do cha ông ta dựng nên để phụng thờ Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn, bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc trước những cống hiến và chiến công hiển hách của vị anh hùng dân tộc. Trải nghiệm kiến trúc cổ kính trong không gian tĩnh lặng tại đây mang lại sự thư thái đặc biệt cho tâm hồn mình.  

Hàm Yên Tuyên Quang, một thế giới hoang sơ và kỳ vĩ 7

Đền mở cửa cả ngày và hoàn toàn miễn phí vé vào cổng cho khách thập phương đến chiêm bái, tưởng nhớ lịch sử. Ảnh minh họa: Mytuyenquang

Quần thể Động Tiên tại xã Yên Phú đã được nhà nước xếp hạng là Di tích Danh lam Thắng cảnh Quốc gia từ năm 2005. Quần thể này bao gồm một hệ thống cấu trúc độc đáo với 9 hang động kỳ vĩ bao gồm: Động Tiên, động Thiên Đình, động Đan Đá, động Âm Phủ, động Thiên Cung, động Tam Cung, động Thạch Sanh và Hang Tôm.

Bước vào bên trong, mình bị chinh phục hoàn toàn bởi những khối thạch nhũ tự nhiên mang hình thù kỳ lạ, kết hợp cùng các tác phẩm điêu khắc tinh xảo do các nghệ nhân tạo nên. Không khí trong hang luôn mờ ảo và se lạnh. 

Hàm Yên Tuyên Quang, một thế giới hoang sơ và kỳ vĩ 8

Tọa độ này mở cửa tự do không thu phí, nhưng sẽ là một thử thách nhỏ đối với những ai sợ không gian tối hoặc có hội chứng sợ phòng hẹp do cấu trúc lòng hang có nhiều đoạn khá nhỏ. Ảnh minh họa: Vinpearl

Đền Thác Cái nằm tại xã Yên Phú, huyện Hàm Yên gắn liền với tín ngưỡng thờ Mẫu truyền thống lâu đời của dân tộc, thu hút đông đảo khách du lịch thập phương về cúng bái. Điểm nhấn đặc biệt của khuôn viên đền là cây Xui cổ thụ với tuổi đời đã trải qua gần 5 thế kỷ sừng sững tỏa bóng mát, cùng nhiều cổ vật lâu đời quý hiếm khác.

Đền mở cửa tự do cả ngày, không thu phí vào cổng. Một lưu ý nhỏ từ mình là vào các dịp lễ hội, lượng khách đổ về đền rất đông đúc. Đoạn đường dốc dẫn vào đền khá cheo leo, dễ xảy ra tình trạng kẹt xe nên bạn cần di chuyển cẩn thận để đảm bảo an toàn.

Hàm Yên Tuyên Quang, một thế giới hoang sơ và kỳ vĩ 9

Không gian nơi đây vô cùng yên bình và rợp bóng cây xanh. Ảnh minh họa: Trungydang

Mảnh đất này chinh phục mình không chỉ bằng cảnh sắc mà còn bằng những hương vị nguyên bản được nuôi dưỡng từ sông suối và rừng già.

Cam sành từ lâu đã trở thành cây trồng chủ lực giúp nâng cao đời sống cho bà con nông dân nơi đây. Toàn vùng hiện nay đang duy trì khoảng 22,6 ha diện tích trồng cam, tập trung phần lớn tại khu vực thị trấn Tân Yên cũ và các xã Bằng Cốc cũ. Thức quả này vinh dự lọt vào danh sách một trong mười loại trái cây nổi tiếng nhất của Việt Nam.

Hương vị đặc trưng của cam sành Hàm Yên hoàn toàn khác biệt nhờ sự ưu ái của thổ nhưỡng và khí hậu vùng cao. Sự kết hợp giữa nắng gió đại ngàn và nguồn nước mát lành từ ngọn núi Phá Phúng đã dệt nên vị ngọt thanh, chua nhẹ vô cùng dễ chịu mà không hề bị gắt. Kinh nghiệm của mình khi chọn mua là bạn nên lựa những quả chín đều màu, vỏ bóng và không bị thâm rám.

Hàm Yên Tuyên Quang, một thế giới hoang sơ và kỳ vĩ 10

Những tép cam vàng óng, mọng nước chính là minh chứng cho giá trị dinh dưỡng cao của loại đặc sản này. Ảnh minh họa: Văn nghệ Tuyên Quang

Bên cạnh cam sành, bạn nhất định phải thử những món ăn đặc sản truyền thống của các đồng bào Dao, Mông, Tày nơi đây:

Vịt bầu Minh Hương: Đây là giống vịt suối bản địa nổi tiếng với sớ thịt thơm, săn chắc và lớp mỡ rất mỏng nên ăn không hề bị ngấy. Bạn có thể thưởng thức vịt luộc, vịt nướng lá móc mật thơm nức mũi hoặc một tô cháo vịt ấm nóng với giá tham khảo khoảng 270.000 VNĐ một con.

Gỏi cá bỗng sông Lô: Món ăn này sử dụng thịt cá bỗng chắc dẻo, hoàn toàn không có mùi tanh. Người dân địa phương có cách chế biến rất độc đáo khi dùng chính phần xương cá băm nhỏ rang vàng để làm thính, ăn kèm với hàng chục loại lá rừng đặc trưng tạo nên sự kích thích vị giác mạnh mẽ.

Bánh nếp nhân trứng kiến: Một món ăn độc lạ của người Tày vào thời điểm cuối xuân. Những ấu trùng kiến đen béo ngậy sau khi rang chín sẽ được bọc cẩn thận trong lớp bột nếp dẻo mịn cùng lá ngái, mang lại hương vị bùi béo rất lạ miệng cho những ai lần đầu thưởng thức.

Hàm Yên Tuyên Quang, một thế giới hoang sơ và kỳ vĩ 11

Lớp trứng kiến độc đáo bên trong. Ảnh minh họa: Mytuyenquang

Mùa thu hoạch cam sành thường bắt đầu từ khoảng tháng 11 và kéo dài cho đến tầm tháng 2 hoặc tháng 3 năm sau. Đây là thời điểm lý tưởng nhất để bạn vừa ngắm nhìn những vườn cam chín vàng vừa thưởng thức trái cây ngay tại gốc.

Giá vé vào cổng tham quan Động Tiên hiện tại là 20.000 VNĐ một người. Vào ngày mùng 9 tháng Giêng hằng năm, tại đây sẽ diễn ra Lễ hội Động Tiên với nhiều nghi thức văn hóa tâm linh truyền thống độc đáo.

Khu du lịch sinh thái hồ Khởn hoàn toàn miễn phí vé vào cổng cho du khách đến tham quan, dã ngoại. Nếu bạn có nhu cầu thuê thuyền để dạo chơi trên mặt hồ, mức giá dịch vụ sẽ dao động từ 150.000 VNĐ đến 300.000 VNĐ cho một chuyến.

Hành trình vi vu qua những đồi cam dốc đứng, trekking khám phá hang động hay chèo thuyền trên mặt hồ tại Hàm Yên đòi hỏi bạn phải di chuyển liên tục qua nhiều địa hình phức tạp. Nắng gió vùng cao, sương ẩm của hang đá hay bụi bặm đường trường có thể làm ảnh hưởng đến quần áo và các thiết bị công nghệ của bạn. Vì vậy, mình luôn tin tưởng lựa chọn các dòng vali kéo cao cấp từ hệ thống MIA.vn cho mỗi chuyến đi xa.