Du lịch Xuân Trường Nam Định: Cẩm nang trải nghiệm vùng đất 'địa linh nhân kiệt'

1 Giới thiệu chung về huyện Xuân Trường Nam Định

Địa chỉ: phía Đông Bắc tỉnh NamĐịnh.

Có một Nam Định rất thơ, rất cổ kính mà nếu chỉ đi lướt qua, bạn sẽ chẳng bao giờ cảm nhận hết được. Và với riêng mình, Xuân Trường chính là mảnh đất cô đọng rõ nét nhất cái hồn cốt vừa uy nghiêm, vừa mộc mạc ấy của đất Thành Nam.

Nằm ở phía Đông Bắc Nam Định, huyện Xuân Trường sở hữu địa thế vô cùng đặc biệt khi được bao bọc và ôm trọn bởi ba con sông lớn là sông Hồng, sông Ninh Cơ và sông Sò. Chính nhờ sự bồi đắp phù sa ngàn năm của hệ thống sông ngòi dày đặc này đã tạo nên một vùng đồng bằng trù phú, những dải đồng ruộng xanh mướt và một bầu không khí làng quê quanh năm mát mẻ, dễ chịu. Đi dọc các con đê sông ở Xuân Trường vào buổi chiều tà, ngắm nhìn dòng nước đỏ nặng phù sa trôi lững lờ mới thấy bình yên làm sao.

Điều khiến mình mê mẩn Xuân Trường ngay từ lần đầu đặt chân đến chính là sự giao thoa văn hóa cực kỳ độc đáo. Nơi đây từ lâu đã nổi tiếng là vùng đất có truyền thống hiếu học, khoa bảng với hàng loạt những tên tuổi lớn làm rạng danh non sông.

Nhưng không chỉ dừng lại ở đó, Xuân Trường còn được mệnh danh là "kinh đô giáo đường" của miền Bắc, nơi sở hữu những tòa nhà thờ Công giáo đồ sộ, mang kiến trúc Gothic phương Tây nguy nga tráng lệ đan xen giữa những ngôi chùa cổ kính. Ngoài ra, những làng nghề truyền thống hàng trăm năm tuổi vẫn đêm ngày giữ lửa sản xuất cũng là một mảnh ghép hoàn hảo khiến hành trình khám phá nơi này trở nên thú vị hơn bao giờ hết.

2 Thời điểm lý tưởng và cách di chuyển đến Xuân Trường

Theo kinh nghiệm đi lại của mình, tụi mình có thể ghé thăm Xuân Trường vào bất kỳ mùa nào trong năm. Tuy nhiên, để thấy hết sự nhộn nhịp, rực rỡ và nét văn hóa đặc sắc nhất của vùng đất này, bạn nên chọn đi vào mùa lễ hội truyền thống diễn ra từ tháng 9 đến tháng 10 âm lịch, đặc biệt là dịp diễn ra lễ hội chùa Keo Hành Thiện.

Đây là lễ hội với không khí hội hè rộn ràng qua các nghi thức rước kiệu, đua thuyền kịch tính trên sông. Ngoài ra, các dịp lễ trọng của Công giáo như Giáng sinh cũng là thời điểm lý tưởng khi toàn bộ hệ thống giáo đường tại đây được trang hoàng lộng lẫy, nguy nga như một thế giới cổ tích thu nhỏ để tụi mình tha hồ săn ảnh đẹp.

Về cách di chuyển, huyện Xuân Trường nằm cách trung tâm thành phố Nam Định khoảng 35km và cách thủ đô Hà Nội tầm 125km về phía Nam với hệ thống giao thông rất đẹp và thuận tiện. Nếu đi bằng phương tiện cá nhân, tụi mình cứ chạy thẳng theo trục đường cao tốc Pháp Vân - Cầu Giẽ, rẽ xuống nút giao Liêm Tuyền rồi đi theo Quốc lộ 21 để về thành phố Nam Định.

Sau đó, bạn tiếp tục di chuyển dọc theo Quốc lộ 21 hướng đi cầu Lạc Quần rồi rẽ vào tỉnh lộ 489 là tới nơi. Nếu muốn thảnh thơi hơn, bạn có thể chọn các hãng xe limousine đón trả tận nơi từ Hà Nội về thẳng các xã của huyện Xuân Trường với giá vé cực kỳ bình dân và chỉ mất tầm 2 tiếng rưỡi ngồi xe.

3 7+ điểm đến di tích lịch sử và văn hóa không thể bỏ qua

Hãy cùng mình điểm danh những tọa độ "gương mặt vàng" của du lịch Xuân Trường mà bạn nhất định phải check-in một lần:

3.1 Khu tưởng niệm Cố Tổng Bí thư Trường Chinh

Nằm bình yên tại làng Hành Thiện, xã Xuân Hồng, đây là một Di tích lịch sử - văn hóa cấp quốc gia vô cùng ý nghĩa. Khi bước chân qua cánh cổng gỗ cổ kính, mình thực sự bị ấn tượng bởi ngôi nhà gỗ 5 gian truyền thống, mái ngói dốc đỏ thẫm đã nhuốm màu thời gian.

Không gian xung quanh được bao bọc bởi một khu vườn cây cổ thụ xanh mát, có ao cá, hàng cau thẳng tắp mang đậm dấu ấn kiến trúc làng quê đặc trưng của đồng bằng Bắc Bộ. Đến đây, tụi mình vừa được tìm hiểu về cuộc đời, sự nghiệp của một nhà lãnh đạo kiệt xuất, vừa được tận hưởng một khoảng lặng tĩnh mịch, an yên đến lạ kỳ.

3.2 Làng cổ Hành Thiện và Chùa Keo Hành Thiện

Khi nhìn từ trên cao xuống, toàn bộ khuôn viên làng cổ Hành Thiện có địa thế hình một con cá chép đang quẫy đuôi hướng ra dòng sông Hồng. Nơi đây nổi tiếng là vùng đất học tiêu biểu bậc nhất Việt Nam với câu ca truyền tụng "Đậu phụ Thủy Nhai, tú tài Hành Thiện". Đi bộ dọc theo những con đường lát gạch đỏ phẳng phiu, ngắm nhìn những nếp nhà cổ, bạn sẽ cảm nhận được khí chất khoa bảng bảng lảng trong từng ngõ ngách.

Ngay bên trong làng là Chùa Keo Hành Thiện, hay còn gọi là Keo Trong. Đây là Di tích quốc gia đặc biệt, nơi thờ Thiền sư Dương Không Lộ. Ngôi chùa cổ này hoàn toàn được dựng bằng gỗ lim theo phong cách kiến trúc thời Hậu Lê, không sử dụng một chiếc đinh sắt nào mà các mộng gỗ vẫn khớp nhau khăng khít. Không gian tâm linh uy nghiêm, trầm mặc nơi đây chắc chắn sẽ khiến tâm hồn bạn nhẹ nhàng hơn rất nhiều.

3.3 Vương cung Thánh đường Phú Nhai

Tọa lạc tại xã Xuân Phương, đây chính là "ngôi sao sáng" trên bản đồ du lịch kiến trúc của Nam Định. Vương cung Thánh đường Phú Nhai được công nhận là một trong những nhà thờ Công giáo có diện tích lớn và sở hữu kiến trúc Gothic nguy nga, đẹp mắt bậc nhất khu vực Đông Nam Á.

Điểm nhấn đắt giá nhất của công trình là hai tòa tháp chuông cao vút chọc trời lên đến 44 mét, mặt tiền được chạm trổ những đường nét hoa văn vô cùng tinh xảo, uy nghiêm. Đứng trước sảnh chính của nhà thờ, ngước mắt lên nhìn những mái vòm uốn lượn mang sắc màu xám tro cổ kính, mình có cảm giác như đang lạc bước giữa một quảng trường hoa lệ tại châu Âu thời trung cổ vậy. 

3.4 Tòa Giám mục Bùi Chu và hệ thống nhà thờ dày đặc

Được mệnh danh là "chiếc nôi" của đức tin Công giáo tại Việt Nam, Bùi Chu là nơi đón nhận những hạt giáo lý đầu tiên từ năm 1533. Tòa Giám mục Bùi Chu mang vẻ đẹp cổ kính với những hàng cột gỗ kiên cố và khuôn viên rộng lớn.

Bên cạnh đó, tụi mình cũng có thể ghé thăm nhà thờ Kiên Lao với quy mô bề thế như một tòa lâu đài. Ngoài ra, bạn cũng có thể ghé đến nhà thờ Ngọc Tiên,  công trình kiến trúc độc đáo khi hoàn toàn được xây dựng bằng gỗ lim tinh xảo từ năm 1903. Ngôi Thánh đường là sự kết hợp hoàn hảo giữa nét kiến trúc phương Tây và hoa văn truyền thống Việt Nam.

3.5 Làng nghề mộc và cơ khí Xuân Phúc, Xuân Tiến

Ghé thăm hai xã Xuân Phúc và Xuân Tiến, ngay từ đầu làng tụi mình đã có thể nghe thấy tiếng đục đẽo lách cách và tiếng máy móc rộn ràng. Nơi đây vốn nức tiếng xa gần với nghề mộc mỹ nghệ cao cấp và cơ khí đúc chuông đồng.

Trải nghiệm tận mắt quan sát quy trình các nghệ nhân tỉ mỉ thổi hồn vào những thớ gỗ lim thô kệch để biến chúng thành những bức đại tự, những bộ bàn ghế chạm rồng trổ phượng tinh xảo mới thấy khâm phục bàn tay khéo léo của người thợ Xuân Trường. Bên cạnh đó, các xưởng cơ khí ở đây còn là nơi sản xuất ra các thiết bị máy móc nông nghiệp sáng tạo cung ứng cho cả nước đó nha.

3.6 Làng thêu tranh Phú Nhai và dệt chiếu Xuân Ninh

Làng thêu tranh Phú Nhai là nơi nghề thêu tranh thủ công đòi hỏi một sự kiên nhẫn, tỉ mỉ và đôi mắt cực kỳ nghệ thuật của người thợ. Từng sợi chỉ tơ nhỏ xíu được luồn lách qua lớp vải để tạo nên những bức tranh phong cảnh, tranh tôn giáo sống động như thật.

Cách đó không xa là làng dệt chiếu cói Xuân Ninh, nơi bà con vẫn ngày đêm duy trì nghề dệt truyền thống, tạo ra những chiếc chiếu cói trắng mịn, thơm mùi cói phơi nắng mới luôn được người dân khắp nơi săn đón mỗi khi mùa hè về.

3.7 Nghề dệt lụa và nuôi tằm xã Xuân Hồng

Một tọa độ mộc mạc khác mà mình vô cùng thích chính là làng dệt lụa Hồng Thiện. Đến đây, tụi mình sẽ được trải nghiệm một quy trình trồng dâu nuôi tằm, kéo kén hoài cổ đúng nghĩa. Cảm giác nhìn những nong tằm ăn lá dâu ăn rỗi reo rào rào như mưa đổ, rồi tận tay sờ vào những sợi tơ tằm vàng óng, mềm mại vừa được kéo lên từ nồi nước sôi chắc chắn sẽ là những kiến thức thực tế vô cùng quý giá cho những bạn mê khám phá văn hóa giống mình.

4 Ăn gì ở Xuân Trường? Đặc sản trứ danh đất Thành Nam

Đi chơi mệt rồi thì tụi mình phải nạp năng lượng thôi đúng không nè? Ẩm thực Xuân Trường tuy dân dã nhưng hương vị độc đáo của nó thì bảo đảm ăn một lần là gây thương nhớ cả đời luôn.

• Gạo tám thơm Xuân Đài: Đã đến Xuân Trường, tụi mình nhất định phải thưởng thức một bữa cơm nấu từ gạo tám thơm Xuân Đài. Đây là sản phẩm nông nghiệp nổi tiếng nhất vùng, hạt gạo nhỏ, đều, khi nấu chín cho ra những bát cơm dẻo dính, có màu trắng bóng bẩy và tỏa ra hương thơm ngát đặc trưng.
• Rượu Kiên Lao: Rượu được chưng cất từ gạo nếp cái hoa vàng kết hợp với men thuốc bắc, có vị cay nồng, đậm đà nhưng hậu vị lại ngọt dịu.
• Nem thính Xuân Bắc: Nem làm từ thịt lợn và bì lợn thái chỉ mỏng dính, trộn đều với thính gạo rang vàng thơm phức. Khi ăn, tụi mình cuộn nem trong lá sung, lá đinh lăng rồi chấm ngập vào chén nước mắm tỏi ớt để cảm nhận vị bùi, vị béo và vị chát nhẹ hòa quyện cực kỳ đưa miệng.
• Bánh hú Trà Lũ: Đây là loại bánh làm từ gạo nếp và mật mía có hình dáng độc đáo, ăn vào ngọt lịm thanh thanh.
• Sâu dâu xào xúc bánh đa: Đây là đặc sản dân dã mang đậm phong vị đồng quê Xuân Trường.

5 Những lưu ý và kinh nghiệm bỏ túi khi du lịch Xuân Trường

Để chuyến vi vu về miền đất học của tụi mình được trọn vẹn, bạn nhớ lưu lại một vài mẹo nhỏ này của mình nha:

• Chú ý lựa chọn trang phục lịch sự, kín đáo khi vào tham quan Thánh đường và các chùa chiền.
• Có thể dành buổi sáng để ghé thăm Khu lưu niệm Trường Chinh và làng cổ Hành Thiện, buổi trưa dừng chân thưởng thức nem thính và cơm tám Xuân Đài, còn buổi chiều sẽ dành trọn vẹn thời gian oanh tạc Vương cung thánh đường Phú Nhai, Tòa giám mục Bùi Chu trước khi ra về.
• Đừng  quên mua một vài bao gạo tám thơm Xuân Đài chuẩn gốc hoặc vài vò rượu Kiên Lao về làm quà biếu ông bà, bố mẹ, bảo đảm ai cũng sẽ thích mê cái hương vị quê hương mộc mạc này.

Xuân Trường Nam Định thực sự là một mảnh đất tuyệt vời, nơi hòa quyện một cách hoàn hảo giữa vẻ đẹp tâm linh sâu lắng, kiến trúc cổ kính nguy nga và nét thanh bình, mộc mạc của làng quê Việt Nam. Bản đồ xê dịch trong năm 2026 này của bạn đã có cái tên Xuân Trường chưa? Nếu chưa thì hãy mau chóng set kèo cùng hội bạn thân để xách balo về đây trải nghiệm ngay thôi nào. Chúc tụi mình sẽ có một chuyến vi vu thật an toàn, ngập tràn niềm vui và gặt hái được thật nhiều kỷ niệm đáng nhớ cùng vùng đất "địa linh nhân kiệt" này nhé!