Lẩu phân bò là một món đặc sản nổi tiếng của tỉnh Quý Châu (Trung Quốc), gây tò mò ngay từ tên gọi. Dù nghe có vẻ “khó tiếp nhận”, nhưng thực tế món ăn này không được nấu từ phân bò theo nghĩa thông thường.

Thành phần chính là phần dịch tiêu hóa trong dạ dày bò, cụ thể là lượng cỏ và thảo mộc mà bò đã ăn nhưng chưa tiêu hóa hết. Người ta vắt lấy phần nước này, sau đó nấu cùng thịt bò, nội tạng, mật bò và các loại thảo dược để tạo thành một dạng nước lẩu đặc trưng, còn được gọi là “bách thảo thang” - tức nước canh từ nhiều loại cỏ và thảo mộc.

Về mùi vị, đây là món ăn có trải nghiệm khá “kén người”. Khi mới ngửi, nhiều người sẽ cảm nhận mùi giống cỏ lên men, thậm chí hơi giống mùi phân bò, nên dễ gây cảm giác sốc ban đầu. Tuy nhiên, với những người quen ăn, mùi này lại được xem như hương thảo mộc tự nhiên. Khi thưởng thức, nước lẩu có vị ngọt từ thịt bò, xen lẫn vị đắng nhẹ từ mật và các loại cỏ, tạo nên hậu vị khá lạ, hơi giống vị thuốc bắc.

Tổng thể, món ăn nằm giữa ranh giới của canh thảo mộc và lẩu nội tạng, càng ăn có thể càng thấy dễ chịu hơn. Chính vì vậy, lẩu phân bò thường được xem là một món “ẩm thực thử thách” cho khách du lịch Trung Quốc, nhưng với người địa phương, đây lại là món ăn bổ dưỡng và tốt cho tiêu hóa.

Lẩu phân bò là gì? Món đặc sản gây tò mò từ Trung Quốc 2

Lẩu phân bò là một món đặc sản nổi tiếng của tỉnh Quý Châu. Ảnh: South China Morning Post

Lẩu phân bò có nguồn gốc từ vùng núi Quý Châu, phía tây nam Trung Quốc, nơi sinh sống của nhiều dân tộc thiểu số như Miêu và Đồng. Đây là khu vực có địa hình đá vôi, khí hậu ẩm và nguồn thực phẩm không quá đa dạng, nên người dân từ lâu đã hình thành thói quen tận dụng tối đa nguyên liệu sẵn có trong tự nhiên để chế biến món ăn.

Món ăn này được cho là đã xuất hiện từ hàng trăm đến hàng ngàn năm trước và được lưu truyền qua nhiều thế hệ trong cộng đồng địa phương. Ban đầu, nó không chỉ đơn thuần là món ăn mà còn gắn với kinh nghiệm dân gian về sức khỏe. Người dân nhận thấy bò ăn nhiều loại cỏ và thảo dược mà vẫn khỏe mạnh, nên tin rằng phần dịch tiêu hóa trong dạ dày bò chứa các dưỡng chất từ thiên nhiên, từ đó hình thành cách chế biến thành món “canh bách thảo” hay lẩu phân bò.

Theo thời gian, món ăn này trở thành một phần trong văn hóa ẩm thực địa phương, thường xuất hiện trong các dịp đặc biệt như lễ Tết hoặc khi tụ họp gia đình. Không chỉ phản ánh sự sáng tạo trong cách tận dụng nguồn thực phẩm, lẩu phân bò còn thể hiện cách người dân Quý Châu thích nghi với môi trường sống và niềm tin vào giá trị dinh dưỡng từ tự nhiên.

Lẩu phân bò là gì? Món đặc sản gây tò mò từ Trung Quốc 3

Món ăn này được cho là đã xuất hiện từ hàng trăm đến hàng ngàn năm trước. Ảnh: South China Morning Post

- Bước 1: Chuẩn bị nguyên liệu: Trước hết, người ta sẽ lấy phần dịch tiêu hóa từ dạ dày bò (dạ cỏ). Đây là phần quan trọng nhất, quyết định gần như toàn bộ hương vị của món ăn. Phần này sau khi lấy ra sẽ được lọc kỹ để loại bỏ cặn thô. Song song đó, bạn chuẩn bị thêm thịt bò, nội tạng (lòng, gan, sách…), một ít mật bò và các loại thảo mộc. Những loại cỏ mà bò ăn trước đó cũng góp phần tạo nên mùi vị rất riêng cho nước lẩu.

- Bước 2: Xào nền tạo hương: Tiếp theo, bạn phi thơm tỏi, gừng và hành để tạo lớp mùi nền dễ chịu hơn. Khi các nguyên liệu đã dậy mùi, cho thịt bò và nội tạng vào xào nhanh tay. Bước này không chỉ giúp thịt săn lại mà còn làm giảm bớt mùi nồng đặc trưng, đồng thời tạo độ đậm đà ban đầu cho món lẩu.

- Bước 3: Nấu nước lẩu:Sau khi xào xong, bạn đổ phần dịch dạ cỏ đã chuẩn bị vào nồi, thêm mật bò và các loại thảo mộc. Đun sôi trong một khoảng thời gian để các nguyên liệu hòa quyện với nhau. Lúc này, nước lẩu sẽ chuyển sang màu xanh ô liu khá đặc trưng và bắt đầu dậy lên mùi thảo mộc pha chút lên men, đây chính là “signature” của món ăn này.

- Bước 4: Thưởng thức: Khi nước lẩu đã ổn định, bạn có thể nhúng thêm thịt bò, nội tạng hoặc rau vào ăn như các món lẩu thông thường. Món này thường được ăn kèm với nước chấm ớt, tỏi hoặc gia vị cay để cân bằng lại vị đắng nhẹ của nước lẩu. Lúc mới ăn có thể hơi khó làm quen, nhưng càng ăn bạn sẽ cảm nhận rõ hơn vị ngọt của thịt, vị đắng nhẹ và hương thảo mộc đặc trưng hòa vào nhau.

Lẩu phân bò là gì? Món đặc sản gây tò mò từ Trung Quốc 4

Cách chế biến lẩu phân bò đúng cách và vệ sinh. Ảnh: The China Boss

Nhiều người nghĩ lẩu phân bò là món ăn “không sạch” vì tên gọi, nhưng thực tế không hoàn toàn như vậy. Thành phần chính của món này không phải phân bò thải ra ngoài, mà là phần thức ăn chưa tiêu hóa trong dạ dày bò, chủ yếu là cỏ và thảo mộc. Phần này được lọc, chế biến lại và nấu cùng nhiều gia vị trước khi ăn .

Tuy nhiên, yếu tố vệ sinh phụ thuộc rất lớn vào cách chế biến. Nếu nguyên liệu được xử lý kỹ, chọn bò khỏe mạnh và nấu đúng cách thì món ăn vẫn đảm bảo an toàn theo tiêu chuẩn địa phương. Ngược lại, nếu làm qua loa hoặc không đảm bảo quy trình, nguy cơ mất vệ sinh là hoàn toàn có thể xảy ra. Vì vậy, đây không phải món “bẩn” mặc định, mà phụ thuộc vào cách người ta xử lý nguyên liệu.

Lẩu phân bò là gì? Món đặc sản gây tò mò từ Trung Quốc 5

Lẩu phân bò có thực sự tốt cho sức khỏe. Ảnh: Home - MissVN

Theo quan niệm dân gian tại Quý Châu, lẩu phân bò được xem là món ăn có lợi cho tiêu hóa. Lý do là vì phần dịch dạ dày bò chứa nhiều loại cỏ và thảo mộc tự nhiên, khi nấu lên tạo thành dạng “canh bách thảo”, được cho là giúp kích thích dạ dày và hỗ trợ hệ tiêu hóa .

Ngoài ra, món ăn còn kết hợp thêm các gia vị như gừng, tiêu, thảo dược nên có tính ấm, phù hợp với khí hậu vùng núi ẩm lạnh. Tuy nhiên, đây chủ yếu là kinh nghiệm dân gian, chưa có nhiều nghiên cứu khoa học hiện đại xác nhận rõ ràng. Với những người có hệ tiêu hóa nhạy cảm, món này thậm chí có thể gây khó chịu.

Việc có nên thử hay không phụ thuộc vào trải nghiệm mà bạn tìm kiếm. Nếu bạn thích khám phá ẩm thực lạ, muốn hiểu sâu hơn về văn hóa địa phương thì đây là món rất đáng thử ít nhất một lần. Nó không chỉ là đồ ăn, mà còn phản ánh cách người dân tận dụng tự nhiên và thói quen ăn uống lâu đời.

Ngược lại, nếu bạn nhạy cảm với mùi hoặc không quen các món nội tạng, món này có thể khá “khó tiếp nhận” ngay từ lần đầu. Mùi cỏ lên men và vị đắng nhẹ là hai yếu tố khiến nhiều người bỏ cuộc sớm.

Lẩu phân bò không phải là món ăn dành cho số đông, nhưng lại là trải nghiệm rất đặc biệt nếu bạn muốn khám phá những nét ẩm thực khác biệt. Từ nguyên liệu, cách chế biến đến hương vị đều phản ánh rõ văn hóa địa phương và thói quen sống của người dân Quý Châu. Nếu có cơ hội, hãy thử một lần để hiểu vì sao món ăn này lại gây tò mò đến vậy, và đừng quên chuẩn bị một chiếc vali cho hành trình khám phá ẩm thực đầy bất ngờ phía trước.