Lễ hội bà Thu Bồn Hội An - Lễ hội bày tỏ lòng biết ơn với người Mẹ xứ Quảng

1 Lễ hội bà thu bồn ở đâu? Diễn ra khi nào?

Lễ hội Bà Thu Bồn là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, được tổ chức hằng năm từ ngày 10 đến 12 tháng 2 Âm lịch. Lễ hội nhằm tưởng nhớ Bà Thu Bồn, còn được lưu truyền với danh xưng Bô Bô Phu Nhân, đồng thời gửi gắm ước nguyện mưa thuận gió hòa, mùa màng thuận lợi và cuộc sống bình an. Đây cũng là dịp thể hiện sự giao thoa văn hóa giữa cộng đồng người Kinh, Chăm và Cơ Tu sinh sống dọc lưu vực sông Thu Bồn.

Không gian tổ chức lễ hội tập trung tại hai địa điểm chính:

• Lăng Bà Thu Bồn: Thôn Thu Bồn, xã Duy Tân, huyện Duy Xuyên, tỉnh Quảng Nam.
• Dinh Bà Thu Bồn: Khu vực Phường Rạnh, xã Quế Trung, huyện Nông Sơn, tỉnh Quảng Nam.

Nếu du lịch Hội An vào dịp đầu xuân, bạn có thể kết hợp tham dự lễ hội để tìm hiểu thêm về đời sống văn hóa tín ngưỡng đặc trưng của xứ Quảng.

2Nguồn gốc của Lễ hội bà Thu Bồn Hội An

Thông thường, mỗi lễ hội đều được gắn với một truyền thuyết về một đấng thần linh có công cứu giúp người dân trong cơn hoạn nạn và lễ hội bà Thu Bồn Hội An cũng không ngoại lệ.

Có khá nhiều phiên bản khác nhau để kể về nguồn gốc của lễ hội này nhưng câu chuyện thường được người dân truyền tai nhau nhất là câu chuyện kể rằng, bà là con gái của một bá hộ giàu có trong làng Thu Bồn. Từ lúc bà sinh ra đã luôn nở nụ cười trên môi, luôn mang đến niềm vui cho mọi người, với vẻ bề ngoài xinh đẹp, khả ái, mái tóc đen dài đến ngang thắt lưng.Khoảng 5 tuổi, thì bà bộc lộ tài năng y thuật cứu người đầy cao siêu.

Kể từ đó, cả cuộc đời bà chỉ cống hiến cho y học và sự nghiệp cứu giúp những con người khốn khổ khỏi cơn bạo bệnh mà không hề lấy một đồng xu nào. Đến năm 50 tuổi, bà được tôn làm Đức Bà Hằng Cứu Thế.

Truyền thuyết còn kể rằng bà đã “nhập Bồng lai” vào đúng giờ Ngọ ngày 12/2 âm lịch. Sau đó, người dân tổ chức buổi tẩm liệm cho bà tuân theo ý nguyện, chỉ sử dụng gồm hoa và cỏ để ướp, xác bà được để trong đình 7 ngày 7 đêm.

Sau 7 đêm, người ta nghe được thoang thoảng trong không khí hương thơm của hoa sứ, khi vào kiểm tra thì thấy nắp áo quan đã bị mở tung và bên trong chứa đầy hoa sứ trắng còn thân xác bà và những loại lá cỏ dùng để tẩm liệm thì đã biến mất.

Từ đấy, mỗi khi con sông Thu Bồn xảy ra lũ lụt hay hạn hạn thì bà đều hiển linh giúp đỡ để người dân vượt qua và có cuộc sống sung túc hơn, thời tiết mưa thuận gió hòa.

3Lễ hội bà Thu Bồn Hội An có gì đặc sắc?

3.1 Phần lễ

Phần lễ diễn ra trang nghiêm từ ngày 10 đến 12 tháng 2 Âm lịch. Các nghi lễ thể hiện lòng thành kính đối với Bà Thu Bồn, đồng thời gửi gắm mong ước mưa thuận gió hòa, mùa màng thuận lợi và cuộc sống bình an.

• Lễ bài trí: Chuẩn bị không gian thờ tự, lễ vật và vật phẩm tế lễ.
• Lễ rước sắc: Tổ chức vào ngày 11 tháng 2 Âm lịch, cung nghinh sắc phong của Bà về nơi hành lễ trong đoàn rước gồm lân, cờ, kiệu, nhạc cổ, trống
• chiêng và các đội hộ tống.
• Lễ rước nước: Diễn ra vào sáng ngày 12 tháng 2 Âm lịch, đưa nước thiêng từ thượng nguồn sông Thu Bồn về Dinh Bà, tượng trưng cho nguồn sống và mùa
• màng thuận lợi.
• Lễ tế Bà và đại tế: Nghi thức quan trọng nhất, thường diễn ra từ đêm 11 đến trưa ngày 12 tháng 2 Âm lịch. Lễ vật gồm trâu hoặc ghé nguyên con, mâm
• xôi trắng và các loại bánh đặc trưng của xứ Quảng.

3.2 Phần hội

Phần hội tạo không khí sôi động với nhiều hoạt động văn hóa, thể thao và giao lưu cộng đồng gắn với đời sống cư dân ven sông Thu Bồn:

• Đua thuyền truyền thống: Các đội thuyền tranh tài trên sông trong tiếng trống và sự cổ vũ của người dân. Đây là hoạt động nổi bật, thể hiện tinh
• thần đoàn kết và nét văn hóa sông nước của địa phương.
• Biểu diễn nghệ thuật dân gian: Các tiết mục bài chòi, hò khoan, hát tuồng và văn nghệ truyền thống góp phần tái hiện đời sống, tín ngưỡng và bản sắc
• văn hóa xứ Quảng.
• Trò chơi dân gian và thể thao: Người dân, du khách có thể theo dõi hoặc tham gia kéo co, đi cà kheo, bắn nỏ, cờ tướng, nhảy bao bố và nhiều hoạt
• động tập thể khác.
• Không gian ẩm thực địa phương: Bên cạnh đó, đến với lễ hội bà Thu Bồn Hội An bạn chắc chắn không thể bỏ qua những món ăn được làm từ cá mòi - một
• loại cá đặc trưng có nhiều tại sông Thu Bồn, như gỏi cá mòi, mì quảng cá mòi, ram cá mòi, chả cá mòi vô cùng thơm ngon, đậm đà và hấp dẫn. Ngoài ra, các gian
• hàng còn giới thiệu các món ăn, sản vật và nét ẩm thực đặc trưng của cộng đồng người Kinh, Chăm và Cơ Tu sinh sống trong lưu vực sông Thu Bồn.

4 Kinh nghiệm tham dự lễ hội Bà Thu Bồn từ Hội An

4.1 Cách di chuyển từ Hội An đến khu vực tổ chức lễ hội

Từ trung tâm Hội An, bạn có thể đi xe máy, ô tô cá nhân hoặc taxi theo Quốc lộ 14H về phía thượng nguồn sông Thu Bồn. Lễ hội được tổ chức tại hai địa điểm, vì vậy cần xác định trước nơi có hoạt động muốn tham dự:

• Lăng Bà Thu Bồn: Đi theo Quốc lộ 14H về xã Thu Bồn, sau đó tiếp tục đến thôn Thu Bồn Đông. Quãng đường từ Hội An khoảng 30 đến 35 km, thời gian di chuyển dự kiến 45 đến 60 phút.
• Dinh Bà Thu Bồn: Tiếp tục đi về phía tây theo Quốc lộ 14H đến thôn Trung An, xã Nông Sơn. Địa điểm này cách Lăng Bà khoảng 8 km, tổng thời gian từ Hội An khoảng 60 đến 75 phút.

4.2 Một số lưu ý khi tham gia

Lễ hội thu hút đông đảo người dân và du khách, đồng thời có nhiều hoạt động diễn ra tại khu vực ven sông. Khi tham gia, bạn nên lưu ý:

• Kiểm tra lịch trình trước khi đi: Thời gian và địa điểm tổ chức từng nghi lễ, hội thi hoặc đua thuyền có thể thay đổi theo chương trình mỗi năm.
• Đến sớm: Bạn nên có mặt trước giờ rước sắc, rước nước hoặc đua thuyền để tìm chỗ gửi xe và vị trí theo dõi thuận tiện.
• Giữ thái độ trang nghiêm: Khi vào Dinh Bà, Lăng Bà hoặc theo dõi lễ tế, du khách nên mặc trang phục lịch sự, nói chuyện nhỏ và không cản đường đoàn
• rước.
• Chú ý an toàn ven sông: Không đứng sát mép nước, chen lấn tại khu vực xem đua thuyền và cần theo sát trẻ nhỏ. Đua thuyền là một trong những hoạt
• động tập trung đông người của lễ hội.
• Chuẩn bị vật dụng cần thiết: Mang theo nước uống, mũ, áo chống nắng hoặc áo mưa và bảo quản tư trang cẩn thận.
• Giữ gìn vệ sinh chung: Không xả rác, tùy tiện chạm vào lễ vật hoặc làm ảnh hưởng đến không gian tín ngưỡng của cộng đồng địa phương.

Thưởng thức trọn vẹn lễ hội bà Thu Bồn Hội An với những hình ảnh sống động và chân thực nhất. Nguồn: Quang Nam Tourism

Dù đã trải qua hơn 300 năm, lễ hội Bà Thu Bồn vẫn lưu giữ những nét đặc trưng gắn liền với đời sống tâm linh, tinh thần và văn hóa của người dân xứ Quảng. Nếu có dịp ghé Hội An vào những ngày giữa tháng 2 âm lịch, bạn nên dành thời gian tham dự để cảm nhận không khí nhộn nhịp và linh thiêng của lễ hội. Đừng quên chuẩn bị một chiếc vali gọn nhẹ để thuận tiện di chuyển và kết hợp khám phá thêm nhiều điểm đến nổi tiếng quanh Hội An trong cùng hành trình.