Burning Man là gì? Lễ hội của những người lập dị bậc nhất thế giới

1 Lễ hội Burning Man là gì?

Nhiều người mới nghe tên thường tưởng đây là một đại nhạc hội ngoài trời. Thực tế khác khá xa.

Burning Man là sự kiện kéo dài một tuần, xoay quanh cộng đồng, nghệ thuật, tự thể hiện và tự lực. Tên gọi đến từ nghi lễ đốt một hình nộm gỗ khổng lồ, gọi là The Man, vào tối thứ Bảy trước Labor Day. Ban tổ chức chỉ lo phần hạ tầng như Center Camp, hình nộm và hàng rào. Toàn bộ xe nghệ thuật, quầy bar, sàn nhảy, lớp học và tác phẩm điêu khắc đều do người tham dự dựng lên bằng tiền và sức của mình.

Vì thế, những người chơi lâu năm (gọi là "burner") thường không thích nghe từ "festival". Với họ, đây là một cộng đồng chứ không phải sản phẩm để tiêu thụ. Sự kiện diễn ra tại Black Rock City, một thành phố tạm dựng trên sa mạc Black Rock, cách Reno khoảng 100 dặm (160 km) về phía bắc đông bắc.

1.1 Vì sao gọi là "Burning Man"

Tên gọi xuất phát trực tiếp từ nghi lễ đốt hình nộm gỗ khổng lồ, gọi là "The Man", vào tối thứ Bảy áp chót của sự kiện, ngay trước dịp Lễ Lao Động ở Mỹ. Năm 1988, Larry Harvey chính thức đặt tên "Burning Man" cho buổi lễ, một phần để tránh liên tưởng đến "wicker man", tục lệ hiến tế trong truyền thuyết Celtic cổ.

2 Nguồn gốc từ bãi biển San Francisco

Burning Man ra đời ngày 22 tháng 6 năm 1986 tại bãi biển Baker, San Francisco, Mỹ. Larry Harvey cùng người bạn Jerry James dựng một hình nộm gỗ cao 2,4 mét rồi đốt trong buổi lễ hạ chí, tiếp nối truyền thống đốt lửa của nhà điêu khắc Mary Grauberger những năm trước đó. Harvey gọi đây là hành động "tự thể hiện triệt để" hoàn toàn ngẫu hứng.

Đến năm 1990, nhóm Cacophony Society, tổ chức chuyên tạo ra các cuộc phiêu lưu đô thị lấy cảm hứng từ bộ phim Liên Xô Stalker, đưa hình nộm ra sa mạc Black Rock lần đầu tiên trong chuyến "Zone Trip số 4". Từ đó, lễ hội gắn liền với vùng đất khô cằn này.

Năm 1986, Burning Man chỉ có khoảng 35 người tham dự buổi đốt hình nộm đầu tiên. Đến năm 2019, con số chính thức đã lên tới 78.850 người. Quy mô này khiến Cục Quản lý Đất đai Mỹ (BLM) phải áp giới hạn dân số hằng năm, hiện ở mức 87.000 người cho toàn bộ sự kiện.

3 10 nguyên tắc làm nên tinh thần Burning Man

Điều khiến Burning Man khác biệt với mọi lễ hội khác không nằm ở quy mô, mà ở một bộ quy tắc ứng xử được cả cộng đồng tự nguyện tuân theo. Larry Harvey đã viết ra 10 nguyên tắc này vào năm 2004, ban đầu chỉ để hướng dẫn tổ chức các sự kiện vệ tinh, sau đó trở thành kim chỉ nam văn hóa cho toàn bộ cộng đồng Burner.

• Hòa nhập triệt để: Ai cũng có thể tham gia, không điều kiện tiên quyết, không phân biệt.
• Tặng quà: Mọi món quà trao đi đều vô điều kiện, không kỳ vọng nhận lại thứ tương xứng.
• Phi thương mại hóa: Gần như cấm mọi giao dịch tiền mặt, quảng cáo hay tài trợ thương mại bên trong lễ hội.
• Tự lực triệt để: Mỗi người tự chuẩn bị nước, thức ăn, chỗ ở, không trông chờ ai lo hộ.
• Tự thể hiện triệt để: Khuyến khích mỗi cá nhân bộc lộ bản thân theo cách riêng, miễn tôn trọng người khác.
• Nỗ lực tập thể: Đề cao hợp tác, cùng nhau xây dựng không gian nghệ thuật và cộng đồng chung.
• Trách nhiệm công dân: Người tổ chức và tham gia đều phải tuân thủ pháp luật và có trách nhiệm với an toàn chung.
• Không để lại dấu vết: Dọn sạch mọi rác thải, trả lại sa mạc nguyên trạng như trước khi lễ hội diễn ra.
• Tham gia: Khuyến khích mọi người trực tiếp hành động, không đứng ngoài quan sát.
• Tính tức thời: Đề cao trải nghiệm ngay tại khoảnh khắc hiện tại, không gì thay thế được điều đó.

4 Thời gian, địa điểm và quy mô lễ hội

Không giống các lễ hội âm nhạc thông thường có sân khấu cố định, Burning Man xây dựng cả một thành phố từ con số không, rồi xóa sạch nó chỉ trong vài tuần sau.

Từ năm 1990, Burning Man diễn ra tại sa mạc Black Rock, cách Reno khoảng 160 km về phía đông bắc. Thành phố tạm thời mang tên Black Rock City được quy hoạch theo hình cung tròn, với Người khổng lồ đặt ở trung tâm và các con đường tỏa ra như kim đồng hồ. Sự kiện thường kéo dài 8 đến 9 ngày, trải dài đến hết dịp Lễ Lao Động cuối tháng 8, đầu tháng 9.

Lễ hội có các hoạt động chính gồm triển lãm nghệ thuật, biểu diễn âm nhạc, diễu hành và hoạt động cộng đồng, với điểm nhấn là buổi đốt Người khổng lồ vào đêm cuối.

5 Những trải nghiệm đặc trưng tại Burning Man

5.1 Nghi lễ đốt Người khổng lồ và Temple

Đêm thứ Bảy áp chót, hình nộm gỗ được thắp sáng giữa hàng chục nghìn người vây quanh. Chiều cao của Người khổng lồ dao động qua các năm, có lúc lên tới 32 mét vào năm 2014. Một ngày sau, đến lượt Temple, công trình kiến trúc lớn thứ hai sau Người khổng lồ, bị đốt trong không khí trầm lắng hơn nhiều.

Đây không phải nơi thờ cúng tôn giáo nào cụ thể, mà là không gian để người tham gia viết lại ký ức, lời tiễn biệt hay điều muốn buông bỏ trước khi ngọn lửa thiêu rụi tất cả.

5.2 Nghệ thuật, xe biến hình và cuộc sống giữa sa mạc

Ban ngày, sa mạc bụi mù trưng bày hàng trăm tác phẩm sắp đặt quy mô lớn do chính người tham gia tạo ra. Ban đêm, những chiếc "xe biến hình" (mutant vehicle), vốn được cải tạo đến mức khó nhận ra nguyên bản, cùng ánh đèn LED trên xe đạp tạo nên khung cảnh lung linh khắp thành phố.

Theo trải nghiệm được chia sẻ, phần lớn niềm vui đến từ tinh thần cởi mở và nhóm bạn đồng hành, chứ không nằm ở số lượng đồ đạc hay trang phục đắt tiền mang theo.

6 FAQ - Những câu hỏi thường gặp về lễ hội Burning Man

6.1 Burning Man có phải lễ hội âm nhạc không?

Không hẳn. Burning Man không có nghệ sĩ được xếp lịch biểu diễn chính thức. Âm nhạc, nghệ thuật sắp đặt và các hoạt động khác đều do chính người tham gia tự tổ chức.

6.2 Có thể mua đồ ăn, nước uống tại chỗ không?

Gần như không. Ngoài cà phê tại Center Camp và vài dịch vụ thiết yếu, mọi giao dịch tiền mặt đều bị cấm để giữ đúng tinh thần phi thương mại hóa.

6.3 Burning Man có an toàn không?

Sự kiện có lực lượng cứu hộ, y tế và tình nguyện viên Black Rock Rangers hỗ trợ 24 giờ. Tuy nhiên môi trường sa mạc khắc nghiệt, nên người tham gia cần chuẩn bị kỹ và tuân thủ hướng dẫn an toàn.

Burning Man không đơn thuần là một lễ hội, mà là thử nghiệm sống của cả một cộng đồng về cách con người có thể sáng tạo, cho đi và tự lực giữa điều kiện khắc nghiệt nhất. Không sân khấu, không quảng cáo, chỉ có lửa, bụi và hàng chục nghìn con người cùng xây dựng một thành phố sẽ biến mất sau một tuần. Với ai đang cân nhắc trải nghiệm này, hãy chuẩn bị kỹ một chiếc balo du lịch đủ chắc chắn để chịu được bụi sa mạc để tận hưởng trọn vẹn được hành trình đáng nhớ này.