Sam biển là một loài sinh vật biển cổ đại thuộc nhóm động vật chân khớp, có tên khoa học là Tachypleus tridentatus. Loài này sống chủ yếu ở vùng ven bờ, đặc biệt tại những bãi cát sạch có thủy triều cao.

Sam biển không khó tìm như sá sùng nhưng lại khó sơ chế và chế biến. Để làm được các món sam ngon, người thực hiện cần có kỹ năng và kinh nghiệm đi biển lâu năm. Nếu có dịp du lịch Hạ Long, bạn có thể tìm thử các món ăn từ sam để cảm nhận thêm hương vị đặc trưng của ẩm thực vùng biển Quảng Ninh. Tại Quảng Ninh, mùa sam thường kéo dài từ tháng 10 đến tháng 2 âm lịch hằng năm.

  • Hình dạng: Sam biển có thân tròn dẹt, phần mai cứng hình móng ngựa, màu xanh nâu và phần bụng nhạt màu. Đuôi dài, có gờ ở mặt lưng và tiết diện gần hình tam giác.
  • Tập tính: Sam biển thường sống ở vùng ven biển có thủy triều cao. Trong mùa sinh sản, chúng thường di chuyển theo cặp, với con đực bám trên lưng con cái. Sam cái đẻ trứng tại các bãi cát ven bờ.
  • Giá trị: Sam biển được khai thác và sử dụng làm thực phẩm, có thể chế biến thành nhiều món ăn từ hải sản. Tuy nhiên, bạn cần phân biệt sam biển với so biển vì hai loài có hình dáng tương đối giống nhau nhưng so biển chứa độc tố nguy hiểm.
Món đặc sản Sam biển Hạ Long du khách nhất định phải thử một lần 2

Sam biển là hải sản có nhiều tại vùng biển Quảng Ninh

Sam biển và so biển có hình thù khá giống nhau. Theo các chuyên gia Y tế cho biết, con so biển có rất nhiều độc tố. Chất độc trong trứng của so biển sẽ khiến cho cơ thể bị tê liệt, ngừng tuần hoàn, suy hô hấp và dẫn tới tử vong.

Sau đây là cách phân biệt sam biển và so biển bạn cần biết để tránh nhầm lẫn khi mua:

TIÊU CHÍ

SAM BIỂN

SO BIỂN

Tên gọi khác

Sam lớn

Sam nhỏ

Tên khoa học

Tachypleus tridentatus

Carcinoscorpius rotundicauda

Kích thước

Thường lớn hơn so biển

Thân dài khoảng 20-25 cm, không tính đuôi

Môi trường sống

Bãi cát ven biển, khu vực có thủy triều cao

Các lạch nước ven biển và vùng nước lợ

Tập tính

Thường sống, di chuyển theo từng cặp

Thường sống đơn lẻ, không đi theo cặp

Đặc điểm đuôi

Có gờ ở mặt lưng, tiết diện gần hình tam giác

Không có gờ mặt lưng, tiết diện hình tròn hoặc bầu dục

Màu sắc

Mai thường có màu nâu xanh

Toàn thân thường có màu xanh nâu đậm

Mức độ an toàn

Được sử dụng làm thực phẩm khi sơ chế đúng cách

Chứa độc tố gây ngộ độc nghiêm trọng, chưa có thuốc giải độc đặc hiệu
Món đặc sản Sam biển Hạ Long du khách nhất định phải thử một lần 3

Các bạn cần phân biệt sam biển và so biển để tránh ngộ độc thực phẩm

Từ thời điểm được đánh bắt lên bờ, sau khoảng 3 ngày, sam biển sẽ chết. Vậy nên sam biển cần phải được chế biến ngay. Nhiều du khách đến du lịch Quảng Ninh đã lỡ hẹn với món ăn cực kỳ quý hiếm này.

  • Bước 1 - Chọn đúng sam biển: Chọn sam còn tươi, có nguồn gốc rõ ràng hoặc được cung cấp bởi người bán, ngư dân lâu năm. Sam biển thường có đuôi hình tam giác, mặt lưng có gờ và di chuyển theo cặp. Nếu không chắc chắn về loài, bạn không nên mua hoặc sử dụng.
  • Bước 2 - Rửa sạch bên ngoài: Bạn có thể dùng bàn chải chà nhẹ phần mai, bụng, chân và đuôi để loại bỏ bùn đất, cát cùng các tạp chất bám trên vỏ.
  • Bước 3 - Cắt tiết đúng kỹ thuật: Đặt sam ngửa, dùng dao sắc rạch một đường ngắn ở phần mềm dưới bụng, sát mép mai phía trước để tiết chảy thành tia. Rạch vừa đủ, tránh đưa dao sâu vào thân vì có thể làm vỡ ruột và gan.
  • Bước 4 - Tách mai và bỏ phần không sử dụng: Sau khi cắt tiết, bạn tách phần mai, vây và chân sam. Tiếp đó, loại bỏ toàn bộ ruột, gan cùng các phần nội tạng không dùng đến. Cần thao tác nhẹ tay để nội tạng không bị vỡ hoặc dính vào thịt, trứng sam.
  • Bước 5 - Lấy thịt và trứng sam: Giữ lại phần thịt ở thân, thịt sát đuôi và túi trứng. Lọc bỏ phần viền, cặn bẩn hoặc mô không sử dụng, rồi rửa lại nguyên liệu bằng nước sạch.
  • Bước 6 - Nấu chín ngay sau khi sơ chế: Sam sau khi làm sạch nên được chế biến ngay bằng cách hấp, luộc, nướng hoặc xào. Thịt cần chín hoàn toàn, không ăn sống hoặc tái để hạn chế nguy cơ nhiễm khuẩn từ hải sản.
Món đặc sản Sam biển Hạ Long du khách nhất định phải thử một lần 4

Sam biển phải được chế biến đúng cách để không ngộ độc và trọn hương vị

Trứng sam nướng mỡ hành chinh phục người ăn bởi vị béo ngậy tan trên đầu lưỡi, nơi những hạt trứng vàng óng ánh được đặt trực tiếp trên bếp than hồng. Khi vừa chín tới, lớp mỡ hành xanh mướt sôi xèo xèo được rưới đều, kết hợp đậu phộng rang đập dập cùng hành phi giòn rụm tỏa ra vị béo bùi thơm nức mũi khi chấm kèm muối tiêu chanh hoặc nước mắm chua ngọt.

Món đặc sản Sam biển Hạ Long du khách nhất định phải thử một lần 5

Món sam nướng là món ăn được nhiều thực khách yêu thích

Thịt sam tươi được lọc khéo léo rồi đem hấp chín nhằm giữ trọn độ ngọt cùng độ săn chắc đặc trưng trước khi xé nhỏ vừa ăn. Sự kết hợp đạt đến độ hoàn hảo khi thịt sam được trộn đều cùng dưa chuột, cà rốt bào sợi giòn sần sật, hoa chuối và các loại rau thơm như rau răm, húng lủi, hòa quyện trong nước mắm chua ngọt tỏi ớt đậm đà cùng đậu phộng rang giòn rụm, mang đến một món ăn thanh mát và giải ngấy cực tốt.

Đối với những ai thích nhâm nhi các món nhắm đậm đà, phần chân sam chứa nhiều sụn giòn sần sật sau khi sơ chế sạch sẽ được nhúng qua dầu nóng để tạo độ săn chắc lý tưởng. Hương vị trở nên khó cưỡng khi chân sam được rim trên lửa lớn cùng sốt me sánh mịn quyện đủ vị chua, ngọt, cay, mặn, kết hợp điểm nhấn từ sả đập dập, ớt tươi và tỏi phi thơm nức, tạo nên món ăn càng thưởng thức lại càng cuốn.

Món đặc sản Sam biển Hạ Long du khách nhất định phải thử một lần 6

Chân sam xào chua ngọt với sốt me sánh quyện, điểm thêm sả, ớt và tỏi phi thơm

Từng sợi miến dong được ngâm mềm rồi xào nhanh trên lửa lớn nhằm giữ trọn độ dai giòn mà không bị nát hay vón cục. Món ăn này chiều lòng thực khách bằng phần thịt sam săn ngọt cùng trứng sam béo bùi được xào cùng mộc nhĩ, nấm hương, hành tây và giá đỗ, giúp cảm nhận rõ từng sợi miến thấm đượm vị ngọt tự nhiên từ biển cả hòa quyện cùng chút tiêu xay và hành lá thơm nức.

Với món trứng sam chiên giòn, từng mảng trứng sam được áo lớp bột mỏng rồi rán ngập dầu đến khi vàng ruộm, mang lại cảm giác vỏ ngoài giòn tan nhưng bên trong vẫn giữ nguyên độ bùi béo tự nhiên. Riêng món chả sam lại là sự kết hợp tinh tế giữa thịt và trứng sam được quết mịn cùng giò sống, trộn đều với thì là thái nhỏ, hành khô cùng tiêu đen rồi nặn viên rán vàng đều hai mặt, gửi đến hương vị thơm nức quyến rũ khi chấm kèm nước mắm tỏi ớt.

Món đặc sản Sam biển Hạ Long du khách nhất định phải thử một lần 7

Trứng Sam Chiên Giòn béo ngậy mời bạn thưởng thức

Với món ngon đặc sản như vậy tất nhiên không thể thiếu các quán ăn chuyên phục vụ loại hải sản này. Dưới đây là một số quán ăn có món sam biển ngon:

  • Quán Sam Bà Tỵ. Địa chỉ: Ng. 7D Cao Thắng Đ. Cao Thắng, Hà Lầm, Quảng Ninh
  • Nhà hàng Dũng Hoa. Địa chỉ: 324 Lê Chân, Hạ Long, Quảng Ninh
  • Hùng Mít - Sam 7 món. Địa chỉ: 124 Giếng Đồn, Hồng Gai, Hạ Long, Quảng Ninh
  • Quán Sam Tin Vượng. Địa chỉ: 92 Đinh Tiên Hoàng, Khu 2, Quảng Yên, Quảng Ninh

Xem thêm: Hòn Con Cóc - Tuyệt tác điêu khắc của tạo hóa giữa biển trời Hạ Long

Với hương vị đặc trưng cùng nhiều cách chế biến hấp dẫn, sam biển là món đặc sản mà bạn nhất định nên thử một lần. Đừng quên chuẩn bị một chiếc vali gọn nhẹ để thuận tiện khám phá ẩm thực và mang theo những món quà đặc sản sau chuyến đi.