Trải nghiệm du lịch thủ phủ quế Văn Yên Yên Bái

1 Tổng quan về Văn Yên, Yên Bái

Văn Yên là thủ phủ quế lớn nhất Việt Nam. Hơn 57.000ha quế trải rộng khắp 24 xã và 1 thị trấn, trong đó hơn 7.000ha đã đạt chứng nhận quế hữu cơ quốc tế. Quế Văn Yên đã được bảo hộ chỉ dẫn địa lý và có mặt tại các thị trường Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc, Ấn Độ và nhiều nước châu Âu.

Khi lái xe vào Văn Yên, mình cảm nhận được mùi quế theo vào xe theo từng khúc cua. Những triền đồi xanh ngắt chạy dài không gián đoạn là quế, không phải rừng tự nhiên hay đồi cỏ. Đây là cảnh quan không nơi nào ở Việt Nam có được.

Mùa đẹp nhất là tháng 3 đến tháng 5 khi quế ra lá non, màu đỏ đồng xen với xanh tạo ra bức tranh rất lạ mắt. Tháng 11 đến tháng 2 là mùa thu hoạch quế, không khí trong làng đặc mùi thơm từ xưởng chế biến vỏ quế và chưng cất tinh dầu.

2 Hướng dẫn cách di chuyển đến Văn Yên

Văn Yên cách Hà Nội khoảng 200km theo quốc lộ 70 hoặc qua thành phố Yên Bái.

• Xe khách: Từ bến xe Mỹ Đình hoặc Giáp Bát có xe khách về thị trấn Mậu A (trung tâm huyện Văn Yên) hoặc về Yên Bái rồi đổi xe. Thời gian di chuyển khoảng 4 đến 5 tiếng. Từ thị trấn Mậu A, mình chọn thuê xe máy để vào các xã xa như Nà Hẩu, Viễn Sơn.
• Xe máy hoặc ô tô cá nhân: Đây là lựa chọn tốt nhất để khám phá Văn Yên. Từ Hà Nội đi quốc lộ 32 hoặc quốc lộ 70 lên Yên Bái rồi rẽ về hướng Văn Yên theo quốc lộ 37. Từ thành phố Yên Bái vào thị trấn Mậu A khoảng 40km. Đường nhựa tốt, một số đoạn vào xã xa còn hẹp và dốc.
• Kết hợp hành trình: Văn Yên thường được ghép trong hành trình Hà Nội, Yên Bái, Văn Yên, Mù Cang Chải. Đây là tuyến 4 đến 5 ngày rất hợp lý vì đường đi thuận chiều theo quốc lộ.

3 Các địa điểm du lịch Văn Yên nổi bật

Văn Yên không có một điểm đến duy nhất cho tất cả. Mỗi góc của huyện có một sắc thái riêng, từ rừng nguyên sinh đến đền cổ đến thác nước giữa đồi quế.

3.1 Khu bảo tồn thiên nhiên Nà Hẩu

Đây là điểm mình dừng lại lâu nhất. Khu bảo tồn thiên nhiên Nà Hẩu nằm ở xã Nà Hẩu, huyện Văn Yên, cách thị trấn Mậu A khoảng 30km. Diện tích hơn 16.950ha với hệ sinh thái rừng nguyên sinh đa dạng, nhiều loài thực vật quý hiếm và động vật đặc hữu.

Đường vào Nà Hẩu phải đi qua những triền đồi quế, bản làng người Mông và Dao. Khu bảo tồn mở cửa cả ngày và cho khách du lịch vào cửa miễn phí. Bên trong có các tuyến đường mòn dẫn đến thác Bản Tát và thác Suối Tiên, hai điểm chụp ảnh đẹp nhất trong khu bảo tồn.

Thác Bản Tát nằm trong lòng rừng, nước trong và lạnh ngay cả mùa hè. Đường từ cổng vào đến thác mất khoảng 30 đến 40 phút đi bộ qua rừng. Mình đến vào buổi sáng, chỉ có vài người dân địa phương, không khí im lặng và mát. Đây không phải thác cao hay kỳ vĩ nhưng là kiểu thác ngồi được bên mép nước, nghe tiếng chim và không muốn rời.

Nà Hẩu còn nổi tiếng với Lễ hội Tết rừng tổ chức hàng năm vào ngày mùng 6 tháng Giêng âm lịch. Năm 2024, lễ hội thu hút hơn 8.000 lượt khách, với các trò chơi dân gian và phiên chợ quê đậm bản sắc cộng đồng người Mông, Dao.

3.2 Đền Đông Cuông và tâm linh ven sông Hồng

Đền Đông Cuông nằm tại thôn Cầu Có, xã Đông Cuông, bên bờ sông Hồng. Đây là ngôi đền thờ Mẫu Thượng Ngàn gắn liền với tín ngưỡng thờ mẫu của người Tày và Kinh vùng ven sông Hồng. Đền đang được lập hồ sơ đề nghị công nhận Di sản Văn hóa Phi vật thể Quốc gia.

Mình đến đây vào buổi chiều khi nắng đổ nghiêng qua mái đền xuống mặt sông. Không gian vắng, chỉ có tiếng sông và tiếng chuông gió. Xung quanh đền là làng du lịch cộng đồng thôn Cầu Có, nơi người Tày vẫn giữ nghề dệt thổ cẩm và văn hóa hát then, múa xòe cổ.

Lễ hội đền Đông Cuông tổ chức vào ngày mùng 9 và ngày rằm tháng Giêng, thu hút đông du khách từ khắp nơi về cúng lễ đầu năm.

3.3 Rừng quế Viễn Sơn và đình Tháp Cái

Viễn Sơn là xã nổi tiếng với rừng quế cổ thụ từ 20 đến 30 năm tuổi. Những cây quế già thân to, vỏ dày, mùi tinh dầu nồng hơn hẳn quế trồng non. Mình đứng giữa rừng quế già ở Viễn Sơn và hiểu tại sao người Dao coi quế là vàng.

Ngay tại Viễn Sơn có đình Tháp Cái, được xây dựng hơn 200 năm trước và được coi là nơi thờ ông tổ nghề trồng quế của người Dao đỏ. Đây là di tích có ý nghĩa văn hóa đặc biệt vì gắn trực tiếp với nguồn gốc nghề trồng quế của cả vùng. Đình tổ chức nghi lễ bốn lần mỗi năm theo phong tục người Dao: tháng Giêng, tháng 3, tháng 6 và tháng 8 âm lịch.

3.4 Thác Khe Cam và thác Suối Tiên

Văn Yên có hệ thống thác nước rải rác khắp huyện. Hai điểm mình thấy đáng ghé nhất là thác Khe Cam ở xã Ngòi A và thác Suối Tiên trong khu bảo tồn Nà Hẩu.

Thác Khe Cam không nằm sâu trong rừng mà khá dễ vào. Đường vào được cải thiện nhiều sau khi huyện phát triển du lịch sinh thái tại đây. Nước trong, có bãi tắm tự nhiên bên dưới, cuối tuần thường có nhóm gia đình đến cắm trại. Mùa hè từ tháng 5 đến tháng 7 là thời điểm đông nhất và cũng mát nhất để tắm thác.

3.5 Hồ thủy điện Đồng Sung

Hồ Đồng Sung thuộc xã An Bình, là một trong những điểm ít được nhắc đến nhất nhưng cảnh quan rất đẹp. Mặt hồ rộng, bao quanh bởi đồi quế và rừng, bạn có thể thuê thuyền đi dọc hồ.

Huyện vừa tổ chức "Giải đua mảng Đồng Sung" trên lòng hồ, cho thấy đây đang được phát triển thành điểm du lịch trải nghiệm. Nếu muốn chỗ yên tĩnh, sáng sớm trên hồ Đồng Sung với sương mù chưa tan là khung cảnh mình khuyên bạn nhất định phải tận hưởng.

4 Lễ hội và sự kiện đặc sắc

Văn Yên có hai lễ hội lớn đáng lên kế hoạch đến đúng dịp.

Lễ hội Tết rừng Nà Hẩu: Diễn ra vào mùng 6 tháng Giêng âm lịch, là lễ hội lâu đời của cộng đồng người Mông, Dao tại Nà Hẩu. Đây là lễ hội tôn vinh rừng và cầu mùa màng, kết hợp nhiều trò chơi dân gian và phiên chợ quê. Năm 2024 đón hơn 8.000 khách.

Lễ hội Quế Văn Yên: Được tổ chức hàng năm, đến 2025 đã lần thứ 5, với chủ đề "Quế Văn Yên, Khát vọng vươn xa". Lễ hội có hội chợ nông sản, thi chế tác thủ công mỹ nghệ từ quế, tái hiện lễ cấp sắc 12 đèn của người Dao và hơn 50 gian hàng sản phẩm quế các loại.

5 Đặc sản Văn Yên nên mua về

Ngoài các địa điểm tham quan, Văn Yên còn khiến mình ấn tượng nhờ những món đặc sản phù hợp để mua về làm quà. Dưới đây là các gợi ý mà bạn có thể tham khảo:

• Quế Văn Yên: Đây là đặc sản số một. Mua vỏ quế khô, tinh dầu quế, trà quế ngay tại thị trấn Mậu A hoặc tại các xưởng chế biến dọc đường là những sản phẩm hấp dẫn. Giá gốc tại đây thấp hơn nhiều so với mua ở Hà Nội hay qua các kênh trung gian.
• Mật ong rừng: Mật ong từ Nà Hẩu và các xã rừng núi trong huyện có hương vị đặc trưng do ong lấy mật từ hoa quế và thảo dược rừng tự nhiên. Người dân địa phương bán trực tiếp tại nhà, nên hỏi xem trước khi mua.
• Gà đồi và lợn bản: Đây là hai món thịt phổ biến mình thấy có trong các bữa ăn tại homestay Nà Hẩu và các bản làng. Gà chạy đồi ở đây thịt chắc và thơm hơn nhiều so với gà nuôi công nghiệp.
• Bánh chưng đen: Đây là món bánh Tết của người Tày, gói lá dong nhuộm tro nếp than, vỏ bánh màu đen, ruột nếp dẻo thơm. Bánh này thường chỉ có nhiều vào dịp Tết và các lễ hội đầu năm.

6 FAQ - Những câu hỏi thường gặp về du lịch Văn Yên

6.1 Văn Yên Yên Bái có gì nổi tiếng?

Văn Yên là thủ phủ quế lớn nhất Việt Nam với hơn 57.000ha quế. Ngoài ra còn có Khu bảo tồn thiên nhiên Nà Hẩu, đền Đông Cuông, hệ thống thác nước trong rừng và Lễ hội Quế tổ chức hàng năm.

6.2 Đi Văn Yên tháng mấy là đẹp nhất?

Tháng 3 đến tháng 5 quế ra lá non, đồi quế đỏ và xanh xen nhau rất đẹp. Tháng 11 đến tháng 2 là mùa thu hoạch quế, không khí thơm đặc trưng. Tháng 1 âm lịch có Lễ hội Tết rừng Nà Hẩu và Lễ hội đền Đông Cuông.

6.3 Từ Hà Nội đến Văn Yên mất bao lâu?

Khoảng 4 đến 5 tiếng bằng xe khách, hoặc 3,5 đến 4 tiếng bằng ô tô cá nhân theo quốc lộ 32 hoặc 70 lên Yên Bái rồi rẽ vào quốc lộ 37 về Văn Yên.

6.4 Có homestay ở Văn Yên không?

Có. Homestay tập trung ở xã Nà Hẩu, xã Phong Dụ Thượng (kết hợp tắm suối nước nóng) và thôn Cầu Có xã Đông Cuông. Phần lớn là homestay do người dân địa phương tự quản lý, đơn giản nhưng thực và giá rất phải chăng.

Văn Yên không cần quảng cáo bằng những mỹ từ, nhưng chính mùi quế đã nói thay tất cả. Hơn 57.000ha quế không chỉ là con số kinh tế, mà là khung cảnh, là mùi hương và là bản sắc của cả vùng đất mà không nơi nào ở Việt Nam có thể tái tạo.

Một chiếc balo đủ cho hai ngày trong rừng quế, thêm chỗ trống để mang về vài hộp tinh dầu và vỏ quế khô để đem về làm quà sẽ là những kỉ niệm không bao giờ quên với bạn.