Làng Sình Huế nơi có dòng tranh mộc bản tuổi đời hàng thế kỷ

1 Hành trình khám phá cội nguồn và vị trí địa lý độc đáo

Làng Sình cổ kính tọa lạc tại địa phận thôn Lại Ân, thành phố Huế, nằm cách trung tâm thủ phủ cố đô khoảng 10km về hướng Bắc. Trên bản đồ du lịch, làng Sình là tên gọi bằng chữ Nôm thân thương của làng Lại Ân, một trong những ngôi làng cổ được khai phá rất sớm tại xứ Đàng Trong. Từ thế kỷ XV, những cư dân đầu tiên từ vùng Thanh Hóa, Nghệ An và Hà Tĩnh đã di cư vào đây, chọn vùng đất ven sông Hương làm nơi an cư lạc nghiệp.

Vị trí của ngôi làng vô cùng đặc biệt khi nằm ngay sát ngã ba sông, nơi dòng sông Hương thơ mộng hợp lưu cùng dòng sông Bồ trước khi đổ về đầm phá Tam Giang bao la. Đối diện bên kia bờ sông là thương cảng Thanh Hà và khu phố cổ Bao Vinh sầm uất một thời. Sử sách thời xưa từng ca ngợi nhịp sống buôn bán sôi động nơi đây qua những câu thơ cổ miêu tả tiếng gà gáy sáng xao xác giục giã khách thương tài lợi cạnh tranh, mua một bán mười.

2 Hướng dẫn chi tiết cung đường di chuyển từ trung tâm thành phố

Cung đường di chuyển từ trung tâm thành phố Huế đến với ngôi làng này rất thuận tiện và dễ đi. Mình chọn cách tự chạy xe máy để chủ động ngắm cảnh, toàn bộ thời gian di chuyển chỉ mất khoảng 20 phút cho quãng đường dài 10km.

Từ trung tâm thành phố, mình chạy xe theo hướng Bắc để ra trục đường Hoàng Hoa Thám. Tiếp theo, mình rẽ phải vào đường Lê Lợi rồi chạy thẳng qua cầu Đập Đá. Mình tiếp tục đi thẳng vào đường Nguyễn Sinh Cung thêm khoảng 2km nữa, sau đó rẽ phải vào con đường tỉnh 10A. Tại đây, mình chạy chếch về hướng bên trái để bám theo đường Nguyễn Sinh Cung, rồi rẽ trái vào trục đường tỉnh 2. Mình chỉ cần chạy dọc theo con đường tỉnh 2 này thêm tầm 3,3km nữa là đã nhìn thấy cổng làng Sình cổ kính hiện ra trước mắt.

3 Những trải nghiệm không thể bỏ qua tại làng Sình

3.1 Tìm hiểu nghệ thuật tranh mộc bản và tự tay chế tác sản phẩm

Giá trị cốt lõi làm nên tên tuổi của làng Sình chính là dòng tranh mộc bản thờ cúng truyền thống có tuổi đời hơn 400 năm. Mình đã có cơ hội quý báu được trò chuyện cùng nghệ nhân Kỳ Hữu Phước, người con ưu tú đang nâng niu và nắm giữ những bí quyết chế tác cuối cùng của dòng tranh cổ này. Người dân xứ Huế sử dụng dòng tranh dân gian này để phục vụ các nhu cầu tín ngưỡng tâm linh, cầu an, giải hạn trong các dịp lễ Tết.

Trải nghiệm khiến mình phấn khích nhất chính là việc được tự tay phết mực lên bản mộc, áp giấy dó lên in và tự tay tô điểm những sắc màu rực rỡ dưới sự chỉ dẫn tận tình của các nghệ nhân. Đây là một hoạt động văn hóa tuyệt vời thu hút rất nhiều du khách, đặc biệt là bạn bè quốc tế, góp phần gìn giữ và quảng bá làng nghề.

3.2 Hòa mình vào không khí thượng võ của lễ hội vật truyền thống

Nếu bạn lên kế hoạch ghé thăm vào ngày mồng 10 tháng Giêng âm lịch hằng năm, bạn sẽ được hòa mình vào không khí vô cùng náo nhiệt của lễ hội vật truyền thống làng Sình. Đây là ngày hội tôn vinh tinh thần thượng võ kiên cường đã tồn tại hơn bốn thế kỷ qua, bắt nguồn từ thời các chúa Nguyễn nhằm mục đích rèn luyện sức khỏe, lòng dũng cảm và mưu trí cho thế hệ trẻ.

Phần lễ diễn ra trang nghiêm với nghi thức vái tạ Thành Hoàng tại đình làng Lại Ân do các bậc cao niên thực hiện. Phần hội là sới vật sôi động dành cho các đô vật tranh tài qua nhiều vòng đấu, ai giành chiến thắng liên tiếp 3 trận sẽ bước vào vòng chung kết.

3.3 Điểm hẹn ẩm thực dân dã hấp dẫn ven đường làng Sình

Sau một ngày dài dạo chơi và trải nghiệm làm nghệ nhân, mình đã ghé vào những hàng quán nhỏ xung quanh làng Sình để lấp đầy chiếc bụng đói. Ẩm thực tại khu vực này mang đậm phong vị Huế với hương vị đậm đà và mức giá vô cùng bình dân, phù hợp cho mọi tín đồ xê dịch.

Mình đặc biệt ấn tượng với món cơm hến chuẩn vị được trộn cùng tóp mỡ béo ngậy, rau thơm và nước hến nóng hổi đậm đà vị ruốc cay nồng. Bên cạnh đó, những chiếc bánh ép nóng hổi được làm ngay tại chỗ với nhân thịt trứng giòn dai cũng là món ăn vặt tuyệt vời. Bạn cũng có thể gọi thêm một đĩa bánh bột lọc trong suốt gói lá chuối thơm phức hay một tô bún bò Huế đầy đặn để nạp lại năng lượng.

4 Các nhóm tranh tín ngưỡng đặc thù của làng Sình

Không giống như các dòng tranh nổi tiếng ở phía Bắc như tranh Đông Hồ, tranh Hàng Trống hay tranh dân gian Nam Bộ vốn mang chức năng trang trí là chủ yếu, tranh làng Sình là dòng tranh giấy bồi phục vụ sinh hoạt tín ngưỡng cúng tế dân gian. Qua lời kể của các nghệ nhân, mình được biết dòng tranh này phản ánh những tư tưởng Việt cổ trước thiên nhiên hoang sơ huyền bí.

Hệ thống tranh thờ tại đây được chia thành ba nhóm chủ đề vô cùng rõ rệt:

• Tranh nhân vật: Nhóm này gồm có tranh tượng Bà vẽ các mẫu tượng Đế, tượng Chùa, tượng Ngang được người dân dán trang nghiêm quanh năm trên bàn thờ. Ngoài ra còn có loại con ảnh hay ảnh Xiêm vẽ hình đàn ông hoặc đàn bà, ảnh Phền vẽ trẻ em nam nữ, cùng ảnh ông Điệu, ông Đốc, Tờ bếp sẽ được đốt đi ngay sau khi làm lễ cúng xong.
• Tranh đồ vật: Đây là những bức tranh khổ nhỏ mô tả các loại trang phục, tiền tệ, vũ khí và công cụ để đốt cho người cõi âm, tiêu biểu như áo ông, áo bà, áo binh, tiền giấy hay cung tên.
• Tranh súc vật: Nhóm tranh này vẽ các loại gia súc, voi, cọp và tranh 12 con giáp dùng cho nghi thức cúng chuồng trại hoặc hóa vàng cho người đã khuất.

5 Những câu hỏi thường gặp (FAQ)

5.1 Dòng tranh dân gian truyền thống tại làng Sình mang chức năng cốt lõi gì trong đời sống?

Không giống các dòng tranh mang tính chất trang trí, tranh dân gian làng Sình là dòng tranh chuyên phục vụ nhu cầu sinh hoạt tín ngưỡng tâm linh, cúng tế dân gian của người dân vùng Huế nhằm mục đích cầu an, giải hạn, cầu người yên vật thịnh.

5.2 Các bản khắc mộc bản dùng để in tranh thường được các nghệ nhân làm từ loại gỗ nào?

Các bản khắc mộc bản gỗ tại làng thường được đẽo khắc tinh xảo từ các loại gỗ tự nhiên có độ bền cao như gỗ thị, gỗ mít, gỗ kiền, gỗ dẻ hoặc gỗ đào để đảm bảo giữ nguyên vẹn các đường nét qua nhiều thế hệ.

5.3 Nguyên liệu để pha chế nên các màu sắc rực rỡ trên giấy Dó được lấy từ đâu?

Sắc liệu dùng để tô điểm cho tranh hoàn toàn là các nguồn màu sắc tự nhiên được nghệ nhân thu từ đồi núi, đầm phá hay vườn nhà, bao gồm bột hồ điệp chiết xuất từ vỏ sò, màu từ các loại lá cây, tro bếp và gạch non.

5.4 Lễ hội vật võ truyền thống của làng Sình thường được tổ chức vào thời gian nào trong năm?

Hội vật võ nổi tiếng của làng được tổ chức định kỳ hằng năm vào ngày mồng Mười tháng Giêng âm lịch. Hiện nay, sới vật đã được chuyển ra khu đất đắp cao rộng rãi tại ngã ba đường làng ngay phía trước đình làng Lại Ân để phục vụ đông đảo người xem.

Để hành trình khám phá các làng nghề truyền thống như làng Sình và rong ruổi qua những con đường đất cổ kính tại xứ Huế luôn thảnh thơi, việc chuẩn bị một hành lý gọn gàng là điều vô cùng quan trọng. Mình luôn tin tưởng lựa chọn các dòng vali vỏ cứng cao cấp tại hệ thống MIA.vn cho mỗi chuyến đi của mình.