Huế luôn hiện lên trong tâm trí người lữ khách với vẻ đẹp trầm mặc của những lăng tẩm cổ kính, sự dịu dàng của dòng sông Hương và đặc biệt là một nền ẩm thực tinh tế đến từng chi tiết. Nhắc đến ẩm thực cố đô, người ta thường nghĩ ngay đến bún bò Huế - món ăn được mệnh danh là "hồn cốt" của vùng đất này.

Bún bò cơm nguội Huế: Món ăn dân dã đượm hồn cố đô 2

Bún bò cơm nguội chứa đựng cả bầu trời ký ức của người dân Huế, thể hiện sự cần kiệm gắn liền với nhịp sống của vùng đất này. Ảnh minh họa: VNExpress

Tuy nhiên, đằng sau những bát bún sang trọng trong các nhà hàng lớn, có một biến tấu vô cùng độc lạ, bình dân nhưng lại chứa đựng cả một bầu trời ký ức của người dân nơi đây: bún bò cơm nguội. Sự kết hợp tưởng chừng như khập khiễng giữa món bún bò đầy đủ tinh túy và những hạt cơm nguội còn sót lại sau bữa tối hôm trước lại tạo nên một sức hút kỳ lạ, biến một món ăn từng được xem là "cứu đói" trở thành một đặc sản khiến bất cứ ai một lần nếm thử cũng phải vấn vương.

Để hiểu được tại sao người Huế lại có cách ăn kỳ lạ này, chúng ta phải ngược dòng thời gian về những năm thập niên 80 và 90 của thế kỷ trước. Thời kỳ ấy, cuộc sống của người dân miền Trung nói chung và người Huế nói riêng còn nhiều gian khó. Cơm nguội từ bữa cơm tối hôm trước không bao giờ bị bỏ phí, người lao động thường tận dụng nó để ăn kèm với bát bún bò buổi sáng cho thật chắc dạ trước khi bắt đầu một ngày làm việc dài trên đồng ruộng hay bến bãi.

Cách ăn bún kèm cơm không chỉ đơn thuần là để no bụng mà nó còn phản ánh sâu sắc triết lý ẩm thực và lối sống tiết kiệm, trân trọng hạt ngọc của trời của người dân cố đô. Trong văn hóa tâm linh của người Huế, các món xào dâng cúng tổ tiên thường được chế biến rất cầu kỳ, và nước dùng bún bò chính là sự kết tinh của những gì tinh túy nhất.

Việc tận dụng cơm nguội để hòa quyện cùng nước dùng ấy không chỉ là sự tiết kiệm mà còn là sự giao thoa giữa hai thế giới ẩm thực: một bên là món bún nước đậm đà, một bên là hạt cơm khô truyền thống. Sự kết hợp này mang lại một nguồn năng lượng dồi dào, giúp người lao động có đủ sức bền để chống chọi với cái nắng, cái gió khắc nghiệt của dải đất miền Trung.

Nhiều người thắc mắc rằng tại sao không dùng cơm nóng hổi vừa thổi vừa ăn mà nhất thiết phải là cơm nguội. Bí mật nằm ở cấu trúc của hạt gạo. Người Huế thường chọn loại gạo có độ dẻo vừa phải, nấu chín rồi để nguội hẳn cho hạt cơm săn lại và tách rời nhau.

Bún bò cơm nguội Huế: Món ăn dân dã đượm hồn cố đô 3

Cơm nguội khi ăn cùng bún bò sẽ trở nên đậm đà, mọng nước hơn, ăn rất ngon. Ảnh minh họa: Báo Thanh Niên

Khi những hạt cơm nguội có phần khô khốc ấy được thả vào bát nước dùng bún bò đang nóng hổi, chúng sẽ không bị bở nát hay làm đục đi độ trong của nước dùng. Ngược lại, hạt cơm sẽ từ từ hút lấy tinh hoa từ mắm ruốc, sả và xương hầm, trở nên đậm đà và mọng nước nhưng vẫn giữ được độ dai sần sật thú vị. Sự tương phản nhiệt độ giữa cái nóng rực của nước dùng và cái mát lạnh nhẹ nhàng của hạt cơm nguội tạo nên một cảm giác kích thích vị giác vô cùng đặc biệt mà cơm nóng không bao giờ làm được.

Giữa lòng cố đô hiện đại, nơi mà các quán bún bò mọc lên như nấm với đủ loại biến tấu phong cách, quán Cảnh Vân vẫn lặng lẽ tồn tại suốt hơn 3 thập kỷ qua như một "di sản sống" của ẩm thực bình dân. Đây là nơi hiếm hoi mà bạn có thể tìm thấy hương vị bún bò cơm nguội đúng chuẩn nhất, nơi mà thời gian như ngừng lại sau những vách tường rêu phong.

Quán Cảnh Vân không nằm ở mặt tiền đường lớn hào nhoáng, mà nép mình khiêm tốn trong một con hẻm tại số 198B kiệt 4 đường Chi Lăng. Đây là khu vực gần cầu Gia Hội và đường Trịnh Công Sơn - những địa danh gắn liền với hơi thở văn hóa lâu đời của Huế.

Dù đường đi có phần lắt léo, nhưng không lúc nào quán ngớt khách. Không gian quán mang đậm phong cách bình dân cố đô với sân vườn thoáng đãng, nằm gần sông nên không khí luôn mát mẻ, dễ chịu. Những bộ bàn ghế giản đơn, tiếng trò chuyện rôm rả của các mệ, các dì tạo nên một không gian vô cùng gần gũi, khiến thực khách cảm thấy như đang ngồi ăn tại chính gian bếp của gia đình mình.

Bún bò cơm nguội Huế: Món ăn dân dã đượm hồn cố đô 4

Bún bò cơm nguội Cảnh Vân là một trong những quán ăn lâu đời của vùng cố đô. Ảnh minh họa: VNExpress

Điều làm nên thương hiệu Cảnh Vân suốt 30 năm qua chính là nồi nước dùng "đỉnh của đỉnh". Nước dùng ở đây được ninh hoàn toàn từ xương bò và xương heo trong nhiều giờ liền để lấy độ ngọt thanh tự nhiên. Khi nếm thử, bạn sẽ cảm nhận rõ rệt mùi thơm đặc trưng của sả cây và vị đậm đà không lẫn vào đâu được của mắm ruốc Huế - linh hồn của món ăn này.

Một bát bún tại đây có giá cực kỳ "mềm", chỉ dao động từ 15.000đ đến 40.000đ. Tuy nhiên, mỗi tô lại đầy ắp các loại topping chất lượng như thịt bò tái mềm mại, nạm bò giòn sần sật, giò heo được ninh mềm vừa tới, huyết và đặc biệt là miếng chả cua vàng ươm, thơm nức lòng.

Điểm khác biệt lớn nhất khiến quán Cảnh Vân trở nên nổi bật so với hàng trăm quán khác chính là món tóp mỡ rim. Những miếng tóp mỡ được chiên vàng giòn, sau đó rim với ớt và gia vị cay nồng, mặn ngọt hài hòa. Khi ăn kèm với cơm nguội chan nước bún bò, cái vị béo ngậy của tóp mỡ hòa quyện với vị cay của ớt tạo nên một sức hút khó cưỡng, khiến thực khách cứ muốn ăn mãi không thôi.

Bún bò cơm nguội Huế: Món ăn dân dã đượm hồn cố đô 5

Tóp mỡ là một trong những điều khiến quán Cảnh Vân được nhiều thực khách sành ăn yêu thích. Ảnh minh họa: VNExpress

Và tất nhiên, linh hồn của bữa ăn chính là chén cơm nguội. Tại quán Cảnh Vân, khi bạn gọi một bát bún, các dì sẽ tặng kèm một chén cơm nguội nhỏ để bạn ăn cho thật no. Điều ấm lòng nhất là nếu bạn vẫn chưa thấy đủ, bạn hoàn toàn có thể xin thêm cơm và các dì luôn sẵn sàng phục vụ miễn phí với nụ cười thân thiện. Chén cơm ấy không chỉ là lương thực, mà còn là cái tình, cái nghĩa của người dân xứ Huế dành cho lữ khách phương xa.

Bún bò cơm nguội là trải nghiệm văn hóa độc đáo, giúp du khách hiểu thêm về tâm hồn của người dân xứ Huế: cần kiệm nhưng phóng khoáng, giản dị nhưng vô cùng tinh tế. Ghé thăm quán Cảnh Vân, bạn không chỉ được thưởng thức một bát bún ngon mà còn được tiếp xúc với những người mệ, người dì xứ Huế đôn hậu, nghe những câu chuyện đời thường bằng chất giọng trầm ấm đặc trưng.  Hãy để bún bò cơm nguội Cảnh Vân nằm trong danh sách "phải thử" của bạn khi kéo vali du lịch Huế. Đừng ngại dậy sớm, đừng ngại đi sâu vào con kiệt nhỏ, vì phần thưởng dành cho bạn chính là hương vị của sự chân thật và lòng hiếu khách tuyệt vời của con người nơi đây.