Tỉnh Lai Châu nằm ở vùng Tây Bắc, giáp Trung Quốc ở phía bắc, giáp tỉnh Điện Biên ở phía tây, giáp tỉnh Lào Cai ở phía đông và tỉnh Sơn La ở phía nam. Toàn tỉnh có 8 huyện và 1 thành phố, với địa hình chủ yếu là núi cao và thung lũng hẹp.

Đây là nơi sinh sống của 20 dân tộc, đông nhất là người Thái, Mông, Dao, Giáy và Hà Nhì. Mỗi nhóm dân tộc mang theo kiến trúc, trang phục, ẩm thực và lễ hội riêng biệt, tạo nên bức tranh văn hóa đa sắc không nơi nào ở Tây Bắc có đủ trong cùng một tỉnh.

Cẩm nang khám phá Lai Châu từ đỉnh núi đến bản làng 2

Lai Châu là nơi sinh sống của 20 dân tộc tại Việt Nam. Ảnh minh họa: Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam

Lai Châu ít được nhắc đến hơn Sapa hay Hà Giang, và chính điều đó là lợi thế lớn nhất của nó. Ít khách du lịch đại trà, bản làng còn giữ được nét sinh hoạt thực, giá cả phải chăng và con người bản địa chưa quen với việc bị chụp ảnh từ xa.

Mình đi chợ phiên Sin Suối Hồ vào sáng chủ nhật, nhìn thấy người dân mặc trang phục truyền thống. Từ đó, mình có thể cảm nhận rất rõ nếp sống của họ, trong từng chi tiết hàng ngày.

Cẩm nang khám phá Lai Châu từ đỉnh núi đến bản làng 3

Lai Châu tính đến nay vẫn còn giữ nguyên được sự nguyên sơ. Ảnh minh họa: VnExpress

Lai Châu có diện tích tương đối rộng, với vô vàn điểm đến trải dài trên nhiều huyện. Mình chọn ra những nơi đáng đến nhất theo từng loại hình trải nghiệm mà bạn có thể tham khảo.

Mình không phải người thích cầu kính, nhưng cầu kính Rồng Mây ở xã Sơn Bình, huyện Tam Đường làm mình thay đổi suy nghĩ đó. Không chỉ vì cầu nằm ở độ cao 2.200m so với mực nước biển, mà còn vì cách đến đây: đi thang máy xuyên trong lòng núi.

Mình bước vào thang máy bên trong khối núi, nghe tiếng máy chạy, rồi cửa mở ra và trước mắt là toàn bộ thung lũng mây trắng cuộn dưới chân. Cảm giác không giống bất cứ thứ gì mình từng trải qua ở Việt Nam. Ngoài cầu kính, khu vực này còn có điểm săn mây, đồi chè Tân Uyên xanh bạt ngàn và nhiều điểm chụp ảnh tốt vào buổi sáng sớm.

Cẩm nang khám phá Lai Châu từ đỉnh núi đến bản làng 4

Cầu kính Rồng Mây mở ra cảm giác chinh phục độ cao trên mây. Ảnh minh họa: Sun World

Bản Sin Suối Hồ thuộc xã Sin Suối Hồ, huyện Phong Thổ, cách thành phố Lai Châu khoảng 30km. Bản nằm ở độ cao gần 1.500m dưới chân núi Sơn Bạc Mây, người Mông chiếm đa số.

Năm 2023, bản được trao giải du lịch cộng đồng ASEAN. Đó không phải danh hiệu để trưng bày mà là kết quả của hàng chục năm người dân tự tổ chức, tự bảo tồn văn hóa và phát triển homestay theo cách của họ.

Cẩm nang khám phá Lai Châu từ đỉnh núi đến bản làng 5

Bản Sin Suối Hồ được trao giải du lịch cộng đồng ASEAN vào năm 2023. Ảnh minh họa: Du lịch Lai Châu

Mình ở lại đây hai đêm. Buổi sáng, mình được người dân mời uống nước thảo quả pha mật ong rừng đựng trong ống tre. Buổi tối có cơ hội xem người dân biểu diễn nhạc cụ và múa truyền thống. Từng phong tục sinh hoạt đều toát lên sự mộc mạc mà người dân bản địa sở hữu.

Pu Si Lung thuộc xã Pa Vệ Sử, huyện Mường Tè, nằm ngay sát biên giới Việt Nam và Trung Quốc, cao 3.083m. Đây là đỉnh núi cao thứ hai của Lai Châu và là điểm đến trong mơ của các trekker Việt Nam vì địa hình hiểm trở, rừng nguyên sinh dày đặc.

Hành trình chinh phục Pu Si Lung thường kéo dài 3 đến 4 ngày khứ hồi, cần có hướng dẫn viên địa phương am hiểu đường rừng. Đây là loại hinh không phải cho người mới trekking, nhưng nếu bạn đã quen leo núi thì là thách thức xứng đáng nhất vùng Tây Bắc.

Cẩm nang khám phá Lai Châu từ đỉnh núi đến bản làng 6

Đỉnh Pu Si Lung cao 3.083m so với mực nước biển. Ảnh minh họa: Viettrekking tour

Bạch Mộc Lương Tử nằm ở huyện Sìn Hồ, là đỉnh núi cao thứ tư Việt Nam với 3.046m. Điều làm đỉnh này trở nên nổi tiếng trong cộng đồng phượt không chỉ là độ cao mà là rừng hoa đỗ quyên nở rộ từ tháng 2 đến tháng 4 dọc theo sườn núi.

Mình lên đây vào cuối tháng 3, toàn bộ sườn núi từ độ cao 2.200m trở lên phủ đầy hoa đỗ quyên đỏ và trắng. Thật không quá khi nói đây là một trong số ít cảnh tượng mình không thể chụp ảnh cho đủ vì thực tế đẹp hơn bất kỳ bức ảnh nào.

>> Hành trình chinh phục biển mây Bạch Mộc Lương Tử (Kỳ Quan San)

Nếu bạn muốn cái yên tĩnh hoàn toàn, Cao nguyên Dào San thuộc huyện Phong Thổ là lựa chọn mình muốn nhắc đến. Nới đây không đông khách, không có dịch vụ hào nhoáng, chỉ có đồi núi xanh rì, bản làng nhỏ và những thửa ruộng bậc thang vàng ươm vào mùa lúa chín (tháng 9 đến tháng 10). Cung đường ruộng bậc thang Thu Lũm ở Mường Tè cũng nằm trong top những ruộng bậc thang đẹp nhất miền Bắc mà rất ít người biết tên.

Cẩm nang khám phá Lai Châu từ đỉnh núi đến bản làng 7

Ruộng bậc thang Thu Lũm vàng ươm vào mùa lúa chín. Ảnh minh họa: Viettourist

Sìn Hồ là huyện nằm ở độ cao trung bình 1.500m, có chợ phiên họp vào chủ nhật hàng tuần. Đây là một trong những phiên chợ vùng cao ít bị thương mại hóa nhất mình từng đến. Người dân từ các bản xa đi bộ xuống từ sáng sớm, mang theo thịt trâu, dê núi, lợn bản, rau rừng và trang phục truyền thống đủ màu sắc.

Ẩm thực Lai Châu không chỉ ngon mà còn kể được câu chuyện về người dân và vùng đất nơi đây.

Xôi tím là thứ mình ăn mỗi sáng trong suốt chuyến đi. Màu tím tự nhiên từ cây khẩu cắm (một loại cây rừng) được đun lấy nước rồi đồ cùng gạo nếp nương trên chõ gỗ bằng lửa củi. Hạt xôi mềm dẻo, thơm nhẹ mùi rừng, ăn kèm muối vừng hoặc thịt nướng.

Cẩm nang khám phá Lai Châu từ đỉnh núi đến bản làng 8

Xôi tím mềm dẻo, thơm nhẹ mùi rừng. Ảnh minh họa: iVIVU

Lợn cắp nách được thả rông trong rừng, chỉ nặng khoảng 10 đến 15kg, thịt săn chắc và ít mỡ vì vận động nhiều. Cách chế biến đơn giản nhất là nướng hoặc luộc, chấm cùng chẩm chéo (nước chấm pha từ ớt, tỏi, hạt mắc khén và rau thơm). Mùi hạt mắc khén trong chẩm chéo là mùi đặc trưng của ẩm thực Tây Bắc mà mình chưa thấy ở đâu khác.

Cẩm nang khám phá Lai Châu từ đỉnh núi đến bản làng 9

Lợn cắp nách nướng thơm lừng, chấm cùng chẩm chéo. Ảnh minh họa: Du Lịch Việt

Pa Pỉnh Tộp là cá chép gập nướng của người Thái. Cá được mổ bụng, nhồi gia vị gồm hạt dổi, mắc khén, sả, gừng và ớt rừng, gập đôi lại rồi nướng trên than. Vị cá ngọt, thơm mùi gia vị, ăn kèm xôi nếp nương thì không cần thêm gì nữa.

Măng nộm hoa ban là món mình không nghĩ sẽ thích nhưng hóa ra ăn được gần hết bát một mình. Hoa ban trắng tươi, măng đắng, cá suối nướng xé nhỏ, củ riềng và gia vị trộn đều. Vị đắng nhẹ của măng và hoa ban quyện với vị bùi của cá tạo ra thứ hương vị không thể phân loại.

  • Thịt lợn gác bếp: ướp mắc khén và hạt dổi, hun khói tự nhiên, giá khoảng 300.000 đến 400.000 đồng mỗi kg.
  • Rượu Hơ Mông: nếp men lá, nồng độ 29,5%, đóng chai 500ml dễ mang về.
  • Hạt mắc khén và hạt dổi: bán ở chợ phiên San Thàng với giá rất rẻ, mang về dùng nấu ăn thì thay đổi được hoàn toàn hương vị của nhiều món.
Cẩm nang khám phá Lai Châu từ đỉnh núi đến bản làng 10

Thịt lợn gác bếp thơm mùi khói, được nhiều du khách lựa chọn mua về làm quà. Ảnh minh họa: FPT Shop

Bạn có thể lựa chọn đi xe khách giường nằm từ bến Mỹ Đình hoặc Giáp Bát, thời gian khoảng 8 đến 10 tiếng, giá từ 200.000 đến 350.000 đồng.

Hoặc bay đến Điện Biên rồi thuê xe máy chạy sang Lai Châu khoảng 3 tiếng theo đường Quốc lộ 4H qua đèo Tây Trang.

Cẩm nang khám phá Lai Châu từ đỉnh núi đến bản làng 11

Có thể lựa chọn xe khách hoặc máy bay để đến Lai Châu. Ảnh minh họa: VOV

  • Ngày 1: Từ Hà Nội lên Lai Châu (xe đêm hoặc xe ngày). Nhận phòng, tham quan chợ đêm San Thàng.
  • Ngày 2: Cầu kính Rồng Mây buổi sáng sớm. Chiều đi đồi chè Tân Uyên. Ở lại Tam Đường.
  • Ngày 3: Di chuyển đến bản Sin Suối Hồ. Thăm bản, tham gia sinh hoạt cùng người dân. Nghỉ đêm tại homestay.
  • Ngày 4: Chợ phiên Sin Suối Hồ sáng chủ nhật (nếu trùng ngày) hoặc ghé Sìn Hồ. Chiều đi Cao nguyên Dào San.
  • Ngày 5: Lên đường về theo cung đèo Ô Quý Hồ về Lào Cai, hoặc đi thẳng về Hà Nội.

Lịch trình này bỏ qua trekking các đỉnh cao vì cần thêm 3 đến 4 ngày riêng cho mỗi đỉnh.

Tháng 9 đến tháng 10 là mùa lúa chín, ruộng bậc thang vàng rực và đẹp nhất để chụp ảnh. Tháng 2 đến tháng 4 là mùa hoa đỗ quyên trên các đỉnh núi cao, phù hợp nhất cho trekking. Mùa hè (tháng 5 đến 8) xanh mát, thác nhiều nước. Tránh tháng 6 đến 8 nếu không quen đường núi trơn sau mưa.

Đi tự túc bằng xe máy hoặc xe khách, ở homestay và ăn uống tại địa phương, chi phí khoảng 400.000 đến 600.000 đồng mỗi người mỗi ngày. Nếu tham gia tour trekking Pu Si Lung hoặc Bạch Mộc Lương Tử có hướng dẫn viên, thêm khoảng 500.000 đến 800.000 đồng mỗi ngày cho dịch vụ.

Thành phố Lai Châu có một số khách sạn 2 đến 3 sao, phù hợp làm điểm xuất phát cho các huyện xung quanh. Nếu muốn trải nghiệm sâu hơn, các homestay ở bản Sin Suối Hồ, bản Vàng Pheo (huyện Phong Thổ) và bản Sì Thâu Chải (huyện Tam Đường) đều có chỗ ở qua đêm sạch sẽ, giá từ 150.000 đến 300.000 đồng mỗi người.

An toàn, kể cả với người đi một mình. Người dân bản địa thân thiện và không có tình trạng chèo kéo hay mất trật tự như một số điểm du lịch đông khách khác. Chỉ cần chú ý khi đi đường đèo vào mùa mưa và luôn thuê hướng dẫn viên địa phương khi trekking vào rừng sâu.

Một hành trình kéo vali du lịch đến Lai Châu sẽ mang lại cho bạn nhiều trải nghiệm đáng nhớ giữa thiên nhiên rộng lớn và không gian yên bình. Nếu đang tìm kiếm một điểm đến vừa có cảnh đẹp vừa nhiều trải nghiệm thú vị, Lai Châu chắc chắn là lựa chọn rất đáng cân nhắc cho hành trình khám phá Tây Bắc.