Chapati là gì? Bánh mì dẹt không men của tiểu lục địa Ấn Độ

1 Chapati là gì?

Chapati (còn viết là chapatti, chappati hoặc chapathi) là một loại bánh mì dẹt có nguồn gốc từ tiểu lục địa Ấn Độ. Bánh phổ biến chủ yếu ở Ấn Độ, Nepal, Bangladesh, Pakistan, Sri Lanka, Đông Phi và vùng Caribe. Chapati được làm từ bột mì nguyên cám atta, trộn với nước cùng một chút dầu và muối tùy chọn trong một dụng cụ trộn gọi là parat, rồi nấu trên tava, loại chảo dẹt truyền thống.

Chapati là một trong những dạng bánh mì làm lương thực chính phổ biến nhất ở tiểu lục địa Ấn Độ. Món bánh cũng gắn bó với cộng đồng người gốc Ấn sống khắp thế giới.

2 Chapati còn có những tên gọi nào?

Tùy nơi chốn món bánh mang nhiều tên khác nhau. Roti là cách gọi phổ biến nhất và thường được dùng thay thế cho chapati. Ngoài ra còn có safati, shabaati và phulka. Ở Maldives bánh được gọi là roshi. Cách đọc theo hệ phiên âm IAST là capātī hoặc capāṭī.

Tóm lại, Roti là tên chung của những loại bánh mì dẹt không men. Chapati là một dạng của roti và cả hai đều không thể thiếu trong ẩm thực Nam Á.

3 Nguồn gốc và lịch sử của chapati

Từ "chapat" trong tiếng Hindi có nghĩa là "vỗ" hoặc "phẳng". Cái tên mô tả cách làm truyền thống: người ta vỗ viên bột giữa hai lòng bàn tay đã làm ướt và xoay tròn viên bột sau mỗi lần vỗ để bánh dẹt đều.

Lịch sử chapati rất lâu đời. Những hạt lúa mì cacbon hóa tìm thấy ở di chỉ Mohenjo-daro giống với một loài lúa mì đặc hữu vẫn được trồng ở Ấn Độ ngày nay. Thung lũng Indus được biết đến là một trong những vùng đất tổ tiên của lúa mì. Chapati cũng được ghi chép trong một tài liệu thế kỷ 16 thời Hoàng đế Mughal.

Theo chân các thương nhân và người nhập cư gốc Ấn, chapati và roti đến Trung Á, Đông Nam Á, Đông Phi và các đảo Caribe. Ngày nay món bánh còn xuất hiện ở một số nơi tại Nam Phi và miền nam vùng Caribe như Trinidad và Tobago, Guyana, Suriname hay Fiji.

4 Chapati làm từ nguyên liệu gì?

Chapati chỉ cần vài nguyên liệu: bột mì nguyên cám atta, nước, một chút muối và dầu hoặc bơ ghee nếu muốn bánh mềm thơm hơn. Bột atta được nghiền mịn hơn hầu hết các loại bột mì nguyên cám kiểu phương Tây. Nhờ vậy khi nhào bột mềm và dẻo.

Theo truyền thống roti (cũng như cơm) được chế biến mà không có muối để tạo phần nền vị nhạt cho các món ăn tẩm gia vị. Ngày nay nhiều nhà thêm muối tùy khẩu vị.

5 Chapati khác gì naan, kulcha và roti?

Đặc điểm định nghĩa của chapati là không dùng bột nở hay men. Bánh naan của Ấn Độ thì ngược lại, là loại bánh lên men. Kulcha cũng là một loại bánh ăn kèm giống bánh mì nhưng làm từ bột maida nở bằng men. Còn roti là tên gọi rộng hơn dành cho các loại bánh mì dẹt tương tự chapati.

6 Cách làm chapati tại nhà

Nguyên liệu:

• 200 g bột mì nguyên cám atta
• Nước ấm
• ½ thìa cà phê muối tinh
• 2 thìa bơ sữa trâu (ghee). Có thể thay ghee bằng 1 thìa dầu ô liu. Muối và ghee là tùy chọn.

Các bước:

1. Bước 1, trộn bột. Cho bột, muối và bơ vào tô lớn rồi trộn đều.
2. Bước 2, nhào bột. Rót nước ấm vào bột từng chút một rồi nhào thật đều cho đến khi bột mịn và dẻo. Dùng tay kéo thử một miếng bột, nếu bột không rơi là đạt. Nếu bột quá nhão thì thêm bột. Nếu quá khô thì thêm nước.
3. Bước 3, ủ bột. Phết một chút dầu ô liu lên mặt bột rồi bọc kín miệng tô để tránh không khí. Ủ khoảng 30 phút để bột kết dính và gluten phát triển. Ủ quá ít hoặc quá lâu đều làm bánh khô cứng.
4. Bước 4, chia bột. Chia khối bột thành từng viên nhỏ đường kính khoảng 5 đến 7 cm.
5. Bước 5, cán bột. Rải chút bột khô lên bàn để bột không dính. Ép viên bột thành dạng đĩa rồi lăn đều cho mỏng và tròn bằng cây cán.
6. Bước 6, nướng bánh. Đặt chảo lên bếp và để lửa nhỏ. Khi chảo nóng, cho từng miếng bột đã cán vào. Bánh nhanh chín nên cần lật cả hai mặt cho chín đều. Khi bánh nở phồng trên chảo hãy dùng thìa nén nhẹ hơi bên trong xuống để bánh chín trọn. Bánh chuyển sang màu ngà vàng và có mùi thơm là đã chín.

7 Mẹo để chapati mềm và phồng

Bánh phải làm từ bột mì nguyên cám thì mới đúng vị. Nước nhào bột nên hơi ấm để bột dễ nhào hơn. Thời gian ủ bột đủ khoảng 30 phút. Khi nướng phải đảm bảo bánh nở phồng. Nếu chưa dùng ngay hãy để bánh trong khăn và gói kỹ hoặc để trong hộp thủy tinh lót khăn bên trong rồi đậy kín.

Theo cách làm truyền thống người ta ép viên bột giữa hai lòng bàn tay rồi cán mỏng trên tấm cán tròn bằng cây cán. Một số nơi có cả máy làm roti tự động hóa toàn bộ quy trình.

8 Ăn chapati với gì?

Chapati thường ăn kèm cà ri và nhiều món ăn khác như dưa muối hoặc sữa. Người ta cũng dùng chapati để cuộn thức ăn. Muốn bánh thơm hơn có thể phết một chút bơ ghee lên bề mặt.

Món bánh cũng đã đến Đông Phi cùng các thương nhân Ấn Độ và trở thành một phần của bữa ăn ở đó.

9 Giá trị dinh dưỡng của chapati

Mỗi 100 g chapati bán sẵn cho khoảng 46,4 g carbohydrate (trong đó 2,7 g đường), 4,9 g chất xơ, 7,5 g chất béo và 11,3 g protein. Bột mì nguyên cám atta có hàm lượng chất xơ, chất đạm và tinh bột lớn nên cung cấp năng lượng cho bữa ăn.

Chapati là món bánh không cầu kỳ về nguyên liệu nhưng nhắc nhớ nhiều điều: một thung lũng cổ nơi lúa mì lớn lên, đôi tay vỗ bột đều nhịp và những mâm cơm chia nhau từng miếng bánh mềm. Nếu bạn có hành trình du lịch qua tiểu lục địa Ấn Độ hay những vùng Đông Phi, chiếc vali kéo gọn gàng sẽ giúp bạn yên tâm cho chuyến đi dài và dành trọn sự chú ý cho những bữa cơm giản dị như thế.