Người ngoài thường nhìn voodoo qua phim kinh dị, nên dễ nghĩ lễ hội này là một màn ma thuật. Nhưng sự thật thì khác rất nhiều.

Voodoo, hay Vodun theo tiếng bản địa, là tôn giáo bắt nguồn từ vương quốc Dahomey, nay là Benin. Tín đồ tin rằng đá, cây, động vật và cả địa điểm đều có linh hồn.

Lễ hội Voodoo ở Benin và kinh nghiệm tham dự 2

Lễ hội voodoo tại Benin là sự kiện văn hóa tâm linh truyền thống, thu hút đông đảo tín đồ và du khách tham gia mỗi năm. Ảnh minh hoạ: Kyluc.vn

Lễ hội là dịp tri ân tổ tiên, cầu bình an và nối lại cội nguồn. Thị trưởng Ouidah từng gọi đây là ngày trở về nguồn cội của mọi người châu Phi. Với nhiều khách đến từ Guadeloupe, Haiti hay Brazil, đó còn là chuyến đi tìm lại lịch sử gia đình.

Benin công nhận voodoo là tôn giáo chính thức từ tháng 1 năm 1996, và ngày 10 tháng 1 trở thành ngày lễ quốc gia. Lễ hội ra đời để thể hiện giá trị của truyền thống này theo cách của chính người Benin.

Lễ hội Voodoo ở Benin và kinh nghiệm tham dự 3

Những nghi lễ voodoo với trang phục truyền thống, tiếng trống và điệu múa thể hiện tín ngưỡng thờ thần linh, tổ tiên của người Benin. Ảnh minh hoạ: Đầu tư chứng khoán

Lễ hội chính diễn ra vào ngày 10 tháng 1 hằng năm, mở đầu cho mùa lễ hội của Benin. Các nghi lễ khởi động thường bắt đầu từ đầu tháng.

Địa điểm chính là bãi biển Ouidah, thành phố được xem là trái tim tinh thần của voodoo. Nơi đây cũng từng là điểm xuất phát của hàng triệu người bị bán làm nô lệ. Du khách thường bay vào Cotonou, rồi đi khoảng 45 phút đường bộ đến Ouidah. Phòng nghỉ ở Ouidah kín nhanh dịp lễ hội nên bạn cần đặt sớm.

Lễ hội Voodoo ở Benin và kinh nghiệm tham dự 4

Lễ hội voodoo được tổ chức vào tháng 1 hằng năm tại Ouidah, thành phố ven biển nổi tiếng với tín ngưỡng Vodun ở Benin. Ảnh minh hoạ: Tripadvisor

Lễ hội voodoo gồm nhiều phần nối tiếp từ sáng sớm đến đêm. Mỗi phần có ý nghĩa riêng và gộp lại tạo nên một trải nghiệm vừa náo nhiệt vừa trang nghiêm.

Tín đồ từ khắp miền nam Benin sẽ tụ về Ouidah. Họ đi bộ, đi xe máy hoặc taxi brousse, cùng hướng đến Cổng Không Trở Lại.

Khoảnh khắc đỉnh điểm là khi Dagbo Houno, thầy cúng tối cao của Ouidah, xuất hiện. Chương trình có múa, rót rượu cúng, mặt nạ và các bài phát biểu chính thức. Đến tối, lễ hội lắng xuống và tiếp tục thân mật trong sân các gia đình.

Lễ hội Voodoo ở Benin và kinh nghiệm tham dự 5

Lễ hội voodoo ở Benin diễn ra với nhiều nghi thức truyền thống, từ đoàn rước, múa mặt nạ đến các buổi dâng lễ vật. Ảnh minh hoạ: VietNamnet

Mặt nạ là hình ảnh gây ấn tượng nhất trong lễ hội voodoo. Zangbeto cao, phủ rơm nhuộm màu, đại diện cho tinh linh hoang dã của đêm. Vòng xoay của nó tượng trưng cho việc thanh tẩy ngôi làng.

Egungun xuất hiện trong trang phục sặc sỡ, theo truyền thống Yoruba, đại diện cho linh hồn người đã khuất. Người dân tin rằng chạm vào Egun có thể nguy hiểm, nên khán giả thường lùi lại khi đoàn mặt nạ lao về phía đám đông.

Mỗi nhịp trống dành cho một vị thần, và tín đồ có thể nhập đồng khi tinh linh nhập vào. Những khoảnh khắc này mang ý nghĩa thiêng liêng với người tham gia, nên người xem cần quan sát trong im lặng.

Các lễ vật được dâng cho tổ tiên và các vị thần, trong đó có cả hiến tế động vật. Người thực hành quan niệm rằng dâng lên thần linh sẽ nhận lại phước lành và sức khỏe.

Lễ hội Voodoo ở Benin và kinh nghiệm tham dự 6

Không khí lễ hội voodoo trở nên sôi động với tiếng trống, những bộ trang phục rực rỡ và các màn trình diễn mang ý nghĩa tâm linh. Ảnh minh hoạ: Kyluc.vn

Một số nghi lễ của voodoo bắt đầu từ lúc bình minh. Các lễ vật được thả xuống Đại Tây Dương để tưởng nhớ những người đã mất trong thời buôn nô lệ. Ở rừng thiêng, các thầy cúng và nữ tu sĩ đã nhập môn thực hiện những nghi lễ riêng mà không phải ai cũng được xem.

Ouidah là nơi lớn nhất, nhưng không phải nơi duy nhất. Voodoo còn xuất hiện trong lịch lễ hội của nhiều vùng.

  • Lễ hội khoai lang (Benin, tháng 8): Cộng đồng miền trung cùng ăn củ mới để tạ ơn thần linh, tổ tiên và cầu mùa màng tiếp theo, đi kèm múa mặt nạ và nghi lễ voodoo.
  • Lễ hội Gelede (Ketou, Benin): Dành cho Mẹ Đất, cầu sự sinh sôi. Mặt nạ sơn màu diễn kịch câm kể chuyện đạo lý, nửa sân khấu nửa nghi lễ.
  • Ngày của người chết (Haiti, 1 và 2 tháng 11): Tín đồ sẽ tập trung tại nghĩa trang, mặc đồ trắng, phủ bột trắng lên mặt, hát và nhảy để giao tiếp với tổ tiên. Tuy vậy, Bộ Ngoại giao Mỹ hiện xếp Haiti ở mức 4, khuyến cáo không đến vì tội phạm, bắt cóc và bất ổn, nên Haiti không phải điểm đến cho du khách.
  • St. John's Eve (New Orleans, 23 tháng 6): Lễ do Marie Laveau khởi xướng từ thập niên 1830 trên Bayou St. John, kết hợp nghi lễ gội đầu với một buổi tiệc công khai.
Lễ hội Voodoo ở Benin và kinh nghiệm tham dự 7

Tín ngưỡng voodoo xuất hiện trong nhiều lễ hội truyền thống tại Benin, Haiti và New Orleans với những nghi thức riêng biệt. Ảnh minh hoạ: Dân tộc và phát triển

Đây là nghi lễ tôn giáo thật, không phải chương trình giải trí, nên chuẩn bị cần cả hiểu biết lẫn sự tôn trọng:

  • Thái độ: Ăn mặc kín đáo, tránh ồn ào, luôn xin phép trước khi chụp ảnh người hay nghi lễ. Một số buổi lễ chỉ dành cho người đã nhập môn.
  • Thời tiết: Tháng 1 khoảng 25 đến 30 độ C, thỉnh thoảng có gió harmattan mang bụi từ Sahara.
  • Tiền và ngôn ngữ: Mang tiền mặt CFA vì thẻ ít được chấp nhận ngoài khách sạn lớn. Tiếng Pháp được dùng chủ yếu, vài câu chào bằng tiếng Fon sẽ tạo thiện cảm.
  • Hậu cần: Mang đèn pin nhỏ cho các nghi lễ sớm hoặc tối, nút bịt tai nếu nhạy cảm với tiếng trống.
  • Hướng dẫn viên: Thuê người địa phương hoặc đi tour nhỏ để hiểu nghĩa từng nghi lễ.
Lễ hội Voodoo ở Benin và kinh nghiệm tham dự 8

Du khách tham dự lễ hội voodoo tại Ouidah nên lựa chọn trang phục kín đáo và giữ thái độ tôn trọng các nghi lễ tôn giáo. Ảnh minh hoạ: SBS

Lễ hội voodoo ở Ouidah là một ngày hội của ký ức, nơi tiếng trống, mặt nạ và lễ vật cùng nối người sống với tổ tiên. Ai đến với thái độ lắng nghe sẽ mang về nhiều hơn những bức ảnh đẹp. Một chiếc balo gọn nhẹ với áo kín đáo, thuốc chống muỗi và tấm lòng cởi mở là bạn đã đủ sẵn sàng tham gia lễ hội độc đáo này.