Unagi (ウナギ) là món lươn Nhật Bản thuộc loài Anguilla japonica, thường sống ở môi trường nước ngọt như sông hoặc hồ. Thịt lươn có độ mềm và hơi dai, đặc biệt không mang mùi tanh như lươn biển. Nhờ cấu trúc thịt dễ thấm sốt, Unagi rất phù hợp với các món nướng, nhất là khi được nướng trên than, giúp món ăn giữ độ ẩm và hương vị đậm đà.

Unagi là gì? Khám phá những món ăn nổi tiếng từ Unagi 2

Unagi là món lươn Nhật Bản có độ mềm và hơi dai. Ảnh minh họa: Sushi World

Khi thưởng thức lươn nướng, người Nhật thường rắc thêm một ít bột sansho, loại tiêu Nhật có vị nồng và hơi chát. Gia vị này giúp cân bằng độ béo của thịt lươn. Tuy vậy, sansho cần được dùng vừa phải để không làm át đi hương vị chính của món Unagi.

Unagi có thể được ăn vào bất kỳ thời điểm nào trong năm. Dù vậy, món ăn này đặc biệt phổ biến vào mùa hè vì được xem là nguồn dinh dưỡng giúp cơ thể duy trì sức khỏe trong thời tiết nóng. Ngày thưởng thức món lươn vào mùa hè này được gọi là Doyo no Ushi no Hi.

Unagi là gì? Khám phá những món ăn nổi tiếng từ Unagi 3

Unagi thường được ăn vào mùa hè để duy trì sức khỏe. Ảnh minh họa: Sushi World

Shirayaki có thể hiểu đơn giản là phiên bản Kabayaki nhưng không dùng sốt tare. Lươn được nướng trực tiếp trên than mà không tẩm sốt, tạo nên cách chế biến unagi đơn giản nhất.

Cách làm này giúp giữ trọn hương vị tự nhiên của thịt lươn. Nếu muốn cảm nhận vị ngon nguyên bản và tinh khiết của Unagi, Shirayaki là lựa chọn phù hợp. Khi ăn, bạn có thể chấm thêm muối, wasabi hoặc các loại sốt khác để tăng hương vị.

Unagi là gì? Khám phá những món ăn nổi tiếng từ Unagi 4

Shirayaki là phiên bản Kabayaki nhưng không dùng sốt tare. Ảnh minh họa: Food in Japan - Food in Japan

Kabayaki là cách chế biến unagi phổ biến nhất. Lươn được nướng trên than và liên tục phết nước sốt tare ngọt, làm từ nước tương và mirin. Vị ngọt của tare kết hợp với độ béo của lươn tạo nên hương vị hài hòa. Unagi kabayaki thường ăn cùng cơm. Nếu được bày trong hộp sơn mài vuông, món ăn được gọi là Jubako. Khi phục vụ trong bát donburi tròn và sâu, món này được gọi là Unadon.

Unagi là gì? Khám phá những món ăn nổi tiếng từ Unagi 5

Kabayaki thường ăn cùng cơm tạo nên hương vị hài hòa. Ảnh minh họa: Wikipedia

Hitsumabushi là đặc sản nổi tiếng của Nagoya, gồm cơm nóng phủ lên trên lớp Unagi Kabayaki đã được cắt thành từng miếng nhỏ vừa ăn. Dù nhìn khá đơn giản, món ăn này lại có cách thưởng thức rất riêng.

Trước tiên, cơm và lươn được ăn trực tiếp để cảm nhận trọn vẹn hương vị ban đầu. Sau đó, một phần lươn và cơm được trộn cùng hành lá, rong biển nori và wasabi để tạo thêm hương vị. Cuối cùng, người ta chan trà hoặc dashi vào phần cơm và lươn còn lại để thưởng thức theo kiểu chazuke.

Unagi là gì? Khám phá những món ăn nổi tiếng từ Unagi 6

Hitsumabushi sẽ có cách thưởng thức rất đặc biệt. Ảnh minh họa: Japan Centre

Unagi sushi là một trong những loại sushi quen thuộc, dễ dàng bắt gặp tại nhiều nhà hàng Nhật Bản. Phần lươn trong món này thường được nướng hoặc áp chảo, sau đó phết lớp sốt tare tương tự loại dùng cho kabayaki. Món sushi này đặc biệt phù hợp với những ai thích hải sản nhưng không quen ăn đồ sống.

Unagi là gì? Khám phá những món ăn nổi tiếng từ Unagi 7

Unagi Sushi dễ dàng bắt gặp tại nhiều nhà hàng Nhật Bản. Ảnh minh họa: Takes Two Eggs

Lươn Unagi sẽ được các đầu bếp mổ dọc sống lưng, loại bỏ ruột và xương rồi chẻ đôi. Để giảm mùi đặc trưng của lươn, người ta thường rửa lươn với rượu sake và muối.

- Unagi nướng than: Đây là cách chế biến phổ biến nhất. Than cần được giữ ở mức nhiệt ổn định. Lươn được phết sốt tare rồi nướng khoảng 3–4 phút mỗi mặt cho đến khi chín. Có thể phết thêm tare tùy khẩu vị.

- Unagi nướng lò: Nếu không có bếp than, lươn vẫn có thể nướng bằng lò nướng hoặc nồi chiên không dầu. Làm nóng lò ở nhiệt độ cao, phết tare lên lươn, bọc giấy bạc rồi nướng khoảng 3–4 phút mỗi mặt cho đến khi chín.

- Unagi luộc: Luộc là cách nấu nhẹ nhàng giúp giữ vị thanh của lươn. Đun sôi nước, cho lươn vào và luộc khoảng 5–7 phút đến khi chín. Sau đó có thể phết thêm tare tùy thích.

- Unagi hấp: Hấp cũng là phương pháp giúp giữ độ ngọt tự nhiên của lươn. Đặt lươn vào xửng hấp và hấp khoảng 5–7 phút cho đến khi chín hoàn toàn.

Unagi là gì? Khám phá những món ăn nổi tiếng từ Unagi 8

Các đầu bếp có rất nhiều cách chế biến lươn Unagi. Ảnh minh họa: KILALA

Ngoài giá trị dinh dưỡng cao, Unagi có giá đắt còn bởi nhiều nguyên nhân khác.

– Lươn Nhật (Unagi) được xem là một trong những loại lươn có giá cao trên thế giới. Chất lượng thịt được đánh giá rất tốt nhưng nguồn cung lại hạn chế do chi phí nuôi lớn và thời gian nuôi kéo dài. Bên cạnh đó, khu vực nuôi lươn cũng được lựa chọn và kiểm soát chặt chẽ nên sản lượng không nhiều.

 – Unagi là thực phẩm giàu dưỡng chất, được cho là giúp cơ thể khỏe mạnh và hỗ trợ loại bỏ độc tố. Vì vậy quá trình sản xuất và chế biến cũng tốn nhiều chi phí, khiến giá thành món ăn tăng lên.

 – Việc hạn chế nhập khẩu để đảm bảo độ tươi, cùng chi phí vận chuyển cao và nhu cầu thưởng thức lớn từ thực khách cũng góp phần khiến lươn Unagi trở nên đắt đỏ.

Unagi là gì? Khám phá những món ăn nổi tiếng từ Unagi 9

Unagi có hàm lượng dinh dưỡng cao và chi phí đầu vào tương đối cao. Ảnh minh họa: Japan Centre

Ngoài Unagi, khi kéo vali du lịch tại Nhật Bản, bạn còn có thể gặp một loại lươn khác gọi là Anago. Nếu Unagi sống trong môi trường nước ngọt thì Anago lại là loài lươn biển. Sự khác biệt giữa hai loại này không chỉ nằm ở môi trường sống, và cũng là lý do khiến giá Unagi thường cao hơn Anago khoảng ba lần.

Anago có phần thịt khá nạc và lượng chất béo thấp hơn. Trong khi đó, Unagi chứa nhiều chất béo nên thịt vẫn mềm và ngọt ngay cả sau khi nướng. Nếu bạn yêu thích những loại cá béo như cá ngừ hay cá thu, rất có thể bạn cũng sẽ thích hương vị của Unagi. Đặc biệt, Unagi còn giàu dinh dưỡng hơn Anago với các vitamin như A, B1, B2, D, E cùng axit béo omega-3. Dù vậy, Anago vẫn là thực phẩm bổ dưỡng. Tuy nhiên, Unagi từ lâu đã được xem là loại cá giàu dinh dưỡng đặc biệt và thường được coi như một “siêu thực phẩm”.

Để giữ chất lượng của Unagi, khi vừa mua về và chưa chế biến, bạn nên bảo quản ở mức nhiệt tương tự nơi bán. Nếu đã dùng và còn dư, hãy đặt lươn trong ngăn mát tủ lạnh và cố gắng sử dụng trong vòng 1–2 ngày.

Với lươn tươi, nên lột da ngay sau khi mua rồi chế biến. Nếu muốn bảo quản đông lạnh, hãy bọc kín các miếng phi lê bằng màng bọc thực phẩm trước khi cấp đông.

Unagi là gì? Khám phá những món ăn nổi tiếng từ Unagi 10

Nên bảo quản Unagi trong ngăn mát nếu chưa chế biến liền. Ảnh minh họa: Asian Inspirations

Mỗi vùng tại Nhật Bản lại có cách chế biến và thưởng thức Unagi khác nhau, tạo nên những nét đặc trưng riêng trong hương vị, cách phục vụ và văn hóa ẩm thực địa phương. Dưới đây là những đặc điểm nổi bật của Unagi ở từng vùng.

Nằm ở khu vực trung tâm Nhật Bản, Hamamatsu được biết đến là nơi nổi tiếng với các món Unagi chất lượng cao. Nguồn nước sạch cùng điều kiện nuôi thuận lợi của vùng này góp phần tạo nên hương vị và kết cấu đặc trưng cho lươn. Ngoài ra, nhiều nhà hàng tại Hamamatsu cũng tự hào phục vụ các món ăn nổi tiếng từ Unagi, đặc biệt là unadon và nhiều món lươn khác.

Unagi là gì? Khám phá những món ăn nổi tiếng từ Unagi 11

Món unadon tại Hamamatsu thuộc tỉnh Shizuoka. Ảnh minh họa: Japanese Cooking 101

Yanagawa thuộc tỉnh Fukuoka và nổi tiếng với món Yanagawa Unagi no Seiro-mushi. Với cách chế biến này, lươn được hấp trong xửng tre, giúp giữ trọn hương vị tự nhiên. Thịt lươn sau khi hấp trở nên mềm và thơm, thường ăn cùng cơm. Món ăn tuy đơn giản nhưng thể hiện rõ nét tinh tế trong ẩm thực của vùng.

Unagi là gì? Khám phá những món ăn nổi tiếng từ Unagi 12

Yanagawa Unagi no Seiro-mushi mềm và thơm. Ảnh minh họa: Kyushu & Tokyo

Nagoya được biết đến với phong cách thưởng thức Unagi đặc trưng mang tên Hitsumabushi. Món ăn này gồm lươn nướng được cắt thành từng miếng nhỏ rồi đặt lên trên bát cơm.

Điểm đặc biệt của Hitsumabushi là cách ăn đa dạng. Thực khách có thể thưởng thức lươn và cơm theo vị nguyên bản, sau đó trộn cùng gia vị như wasabi và hành lá, hoặc chan thêm nước dùng đậm vị để biến món ăn thành dạng súp cơm.

Nhờ hương vị đặc trưng và cách chế biến đa dạng, Unagi trở thành món ăn được nhiều người yêu thích. Từ những món đơn giản đến các món ăn nổi tiếng theo vùng, lươn Nhật luôn giữ vị trí quan trọng trong ẩm thực Nhật Bản. Nếu có dịp xách balo đến đây, đừng quên một lần trải nghiệm thử món ăn truyền thống này để cảm nhận hết nét đặc biệt trong văn hóa ẩm thực của xứ sở hoa anh đào.