Mochi là gì? Nguồn gốc và các loại mochi phổ biến tại Nhật Bản

1 Mochi là gì?

Mochi (đọc là Moh-chee) là một loại bánh truyền thống được cho là bắt nguồn từ Nhật Bản, xuất hiện từ thời Edo vào khoảng thế kỷ XVIII. Món bánh này thường có mặt trong các dịp lễ, Tết hoặc những buổi sum họp gia đình. Theo quan niệm của người Nhật, Mochi tượng trưng cho sự may mắn và những điều tốt lành dành cho người thưởng thức. Mochi truyền thống có dạng tròn, màu trắng, được làm từ bột gạo nếp và thường có nhân đậu đỏ bên trong.

Nếu bạn từng xem manga Nhật Bản, có lẽ sẽ nhớ đến hình ảnh “Jelly-buns” – tên gọi của Mochi trong các bộ truyện như Fruits Basket hay Pretear. Mỗi khi xuất hiện, chiếc bánh nhỏ này đều khiến các nhân vật vô cùng yêu thích. Điều này cho thấy sức hấp dẫn đặc biệt của Mochi trong văn hóa ẩm thực Nhật Bản.

Trong những năm gần đây, Mochi ngày càng được giới trẻ Việt Nam yêu thích. Chiếc bánh nhỏ với vẻ ngoài tròn trịa, đáng yêu cùng hương vị ngọt nhẹ khiến nhiều người thưởng thức mà không cảm thấy ngấy. Bên cạnh đó, các đầu bếp còn sáng tạo Mochi với nhiều màu sắc và hình dáng khác nhau, giúp món bánh trở nên bắt mắt hơn. 

2 Lịch sử ra đời của bánh Mochi

Mochi được cho là đã xuất hiện từ hơn một nghìn năm trước, vào thời kỳ Heian (794–1185) tại Nhật Bản. Khi đó, loại bánh này thường được chuẩn bị trong các nghi lễ tôn giáo quan trọng và được xem là món ăn linh thiêng mang ý nghĩa may mắn và thịnh vượng. Do cách làm khá công phu và tốn nhiều thời gian, Mochi từng gắn liền với sự giàu có và địa vị. Bánh thường được dâng lên các vị thần trong nghi lễ Thần đạo, đồng thời cũng được dùng để cúng hoàng gia và tầng lớp quý tộc như biểu tượng của quyền lực.

Theo thời gian, Mochi dần trở thành món ăn quen thuộc trong đời sống của người Nhật. Dù vậy, bánh vẫn giữ vai trò đặc biệt trong nhiều dịp lễ truyền thống, nhất là vào Tết. Trong dịp này, người ta thường chuẩn bị Kagami Mochi, một phiên bản Mochi đặc trưng gồm hai chiếc bánh tròn xếp chồng lên nhau và đặt một quả quýt ở phía trên. Món bánh này tượng trưng cho sự tiếp nối và niềm hy vọng về một năm mới hạnh phúc.

3 Cấu tạo của bánh Mochi truyền thống

Bánh Mochi thường được tạo hình tròn, kích thước nhỏ gọn vừa trong lòng bàn tay. Một chiếc Mochi truyền thống thường gồm ba lớp chính:

- Lớp vỏ ngoài: được làm từ gạo nếp chọn lọc, chế biến kỹ để tạo nên lớp bánh mềm dẻo.

- Lớp nhân giữa: thường là nhân đậu đỏ ngọt.

- Lớp lõi bên trong: nhiều phiên bản hiện nay có thêm kem lạnh ở trung tâm.

4 Cách làm nên chiếc bánh Mochi Nhật Bản

Quy trình làm Mochi bắt đầu từ gạo nếp đặc biệt có tên mochigome, loại gạo hạt ngắn với độ dẻo cao hơn so với gạo thông thường. Trước hết, gạo được ngâm trong nước qua đêm để hạt gạo mềm ra. Sau đó, gạo được đem hấp cho đến khi chín và đạt độ mềm cần thiết.

Khi gạo đã chín, bước tiếp theo là tạo thành Mochi. Theo cách làm truyền thống, người ta sử dụng một chiếc cối lớn và chày nặng. Công đoạn này gọi là mochitsuki, tức quá trình giã gạo để tạo thành khối bột dẻo. Trong lúc một người giã liên tục, người khác sẽ đảo gạo và thêm nước từng chút một để điều chỉnh độ dẻo. Quá trình này đòi hỏi sức lực và sự khéo léo để đạt được kết cấu Mochi hoàn hảo.

Ngày nay, nhiều nơi đã sử dụng máy móc để làm Mochi, nhưng việc tự tay giã Mochi cùng gia đình và bạn bè vẫn được duy trì như một nét truyền thống tại Nhật Bản. Vào dịp năm mới, mọi người thường tụ họp và cùng tham gia làm bánh. Hoạt động này không chỉ tạo ra những chiếc Mochi thơm ngon mà còn mang lại cơ hội để mọi người gắn kết.

5 Một số phiên bản Mochi nổi tiếng

5.1 Daifuku

Daifuku là một trong những loại mochi được biết đến rộng rãi nhất. Bánh có hình tròn, kích thước khá lớn và lớp vỏ mềm dẻo, bên trong thường là nhân anko đậu đỏ ngọt truyền thống. Ngoài phiên bản quen thuộc này, Daifuku còn có nhiều biến thể khác, nổi bật như ichigo daifuku, kết hợp thêm quả dâu tây bên trong nhân bánh.

5.2 Bota Mochi (Ohagi)

Botamochi hay Ohagi có thể xem là phiên bản “ngược lại” của Daifuku mochi. Thay vì nhân nằm bên trong, phần mochi được đặt ở lõi và lớp đậu đỏ ngọt phủ bên ngoài. Loại bánh này thường được dùng trong dịp lễ Phật giáo Ohigan, diễn ra hai lần mỗi năm vào thời điểm xuân phân và thu phân. Vào mùa xuân, bánh được gọi là Botamochi, còn đến mùa thu thì thường được gọi là Ohagi.

5.3 Kinako Mochi (Abekawa Mochi)

Kinako mochi là một loại mochi được phủ lớp bột bột đậu nành rang kinako có vị ngọt nhẹ. Tại tỉnh Shizuoka, món bánh này còn được gọi là abekawa mochi. Kinako mochi ngon nhất khi được thưởng thức ngay lúc bánh vừa làm xong và vẫn còn ấm.

5.4 Isobe Maki (Isobe Yaki)

Isobe maki, còn gọi là isobe yaki, là loại mochi được nướng cho đến khi bề mặt hơi vàng, sau đó quấn bên ngoài bằng rong biển nori và chấm hoặc phủ nước tương. Món ăn này có cách chế biến đơn giản nhưng hương vị đậm đà, thường được thưởng thức khi mochi còn nóng và mềm.

5.5 Kiri Mochi

Kiri mochi là những miếng mochi cơ bản được cắt thành dạng hình chữ nhật. Loại mochi này thường được dùng trong nhiều món ăn khác nhau. Người ta có thể nướng trực tiếp hoặc cho vào các món ăn để tăng độ dẻo và tạo hương vị đặc trưng của mochi.

5.6 Sakura Mochi

Sakura mochi là loại mochi có màu hồng nhẹ, thường xuất hiện vào mùa xuân trong dịp hoa anh đào Hanami tại Nhật Bản. Bánh thường có nhân đậu đỏ ngọt và được bọc bên ngoài bằng lá sakura muối. Sự kết hợp giữa vị ngọt của nhân và vị mặn nhẹ của lá tạo nên hương vị rất đặc trưng.

7 Những sự thật thú vị về Mochi

– Những chiếc Mochi đầu tiên không có dạng tròn như hiện nay mà được làm thành khối chữ nhật, gọi là kaku mochi. Khi đó, các gia đình thường góp nguyên liệu để làm một chiếc bánh lớn rồi chia đều cho mọi nhà. Hình chữ nhật giúp việc chia phần trở nên dễ dàng và công bằng hơn. Vì vậy, ngay từ đầu Mochi đã mang ý nghĩa gắn kết cộng đồng và tình làng nghĩa xóm.

– Sau này, Mochi dần được tạo hình tròn. Trong quan niệm Á Đông, hình tròn tượng trưng cho sự trọn vẹn và viên mãn.

– Trong nhiều dịp quan trọng tại Nhật Bản, Mochi gần như luôn xuất hiện. Tùy theo lễ hội, thời điểm trong năm hay từng vùng, Mochi sẽ được biến tấu thành nhiều phiên bản khác nhau.

– Mochi đôi khi có thể gây nguy hiểm nếu ăn không đúng cách. Tại Nhật Bản, nhiều người thường ăn nguyên cả chiếc bánh thay vì cắt nhỏ, vì việc cắt bánh đôi khi bị xem là thiếu lịch sự. Tuy nhiên, với người cao tuổi và trẻ nhỏ, việc nhai không kỹ có thể khiến bánh bị mắc ở cổ họng. Do được làm từ bột nếp nên Mochi rất dẻo và dễ dính, khi bị nghẹn sẽ khó nuốt xuống hoặc lấy ra. Vì lý do đó, mỗi năm tại Nhật Bản vẫn có nhiều trường hợp nhập viện liên quan đến việc ăn Mochi. Vì vậy, khi thưởng thức loại bánh này, bạn nên ăn chậm và cẩn thận.

Khám phá thêm các món Wagashi ngọt ngào:

> Wagashi: Những món ngọt mang hương vị truyền thống Nhật Bản

> Dango là gì? Khám phá bánh trôi Nhật Bản dẻo mềm độc đáo

> Taiyaki: Món bánh cá đường phố nổi tiếng của Nhật Bản

Ngày nay, Mochi không chỉ phổ biến tại Nhật Bản mà còn được yêu thích ở nhiều quốc gia trên thế giới. Nếu có dịp khám phá xứ sở hoa anh đào, đừng quên thưởng thức món bánh đặc biệt này và chuẩn bị cho mình một chiếc vali phù hợp để chuyến đi thêm trọn vẹn.