Nhiều người cầm tờ 1.000 đồng cả chục lần mà chưa từng dừng lại ngắm mặt sau về các địa danh trên tờ tiền Việt Nam. Phát hành ngày 20 tháng 10 năm 1989, tờ tiền khắc họa cảnh người dân Tây Nguyên cưỡi voi khai thác gỗ giữa rừng già, hình ảnh gắn liền với Vườn quốc gia Yok Đôn ở Đắk Lắk.

Voi từng là người bạn không thể thiếu của đồng bào Tây Nguyên, vừa hỗ trợ đời sống hằng ngày vừa tham gia vận chuyển trong các cuộc kháng chiến. Ngày nay hoạt động khai thác gỗ đã bị siết chặt để bảo vệ rừng. Nhưng khi đến Buôn Đôn, du khách vẫn cảm nhận được chất Tây Nguyên nguyên bản qua các hoạt động cho voi ăn, tắm voi và tìm hiểu văn hóa bản địa. Không khí đại ngàn ở đây vẫn giữ nguyên vẻ hoang sơ, chỉ khác là con người đã học cách sống hài hòa hơn với thiên nhiên.

Khám phá ý nghĩa các địa danh trên tờ tiền Việt Nam 2

Hình ảnh cảnh người dân Tây Nguyên cưỡi voi khai thác gỗ giữa rừng già trên tờ tiền 1.000 đồng. Ảnh minh hoạ: Máy đếm tiền Masu

Ít ai hình dung tờ 2.000 đồng lại gắn với cả một biểu tượng công nghiệp của miền Bắc. Mặt sau tờ tiền in cảnh các nữ công nhân vận hành máy dệt tại Nhà máy Dệt Nam Định. Cơ sở được người Pháp xây dựng từ cuối thế kỷ 19 và từng là nhà máy dệt lớn nhất Đông Dương.

Có thời điểm, cứ bốn người dân thành phố Nam Định thì một người làm việc tại đây. Nhà máy không chỉ mang giá trị kinh tế mà còn là nơi khởi nguồn nhiều phong trào công nhân yêu nước. Đến năm 2016, phần lớn công trình cũ nhường chỗ cho khu liên hợp dệt may hiện đại, chỉ còn một phần được giữ lại như dấu tích của thời kỳ bao cấp đầy hoài niệm.

Khám phá ý nghĩa các địa danh trên tờ tiền Việt Nam 3

Hình nhà máy dệt Nam Định được in sau tờ tiền 2.000 đồng. Ảnh minh hoạ: Tinh tế

Nếu Tây Nguyên là đại ngàn thì Trị An là mặt nước mênh mông. Nhà máy thủy điện Trị An trên sông Đồng Nai là một trong các địa danh trên tờ tiền Việt Nam - 5.000 đồng, được phát hành từ ngày 15 tháng 1 năm 1993. Nơi này hoàn thành năm 1991 với sự hỗ trợ tài chính và công nghệ từ Liên Xô.

Hồ chứa rộng hơn 32.000 héc ta không chỉ phục vụ sản xuất điện mà còn điều tiết lũ và cấp nước sinh hoạt cho cả vùng hạ du. Điều thú vị là khu vực quanh hồ giờ trở thành điểm cắm trại quen thuộc của giới trẻ Sài Gòn. Buổi sáng sớm khi sương còn giăng kín mặt hồ, Trị An hiện lên tĩnh lặng đến lạ, khác hẳn hình dung về một công trình công nghiệp khô khan.

>> Chill cùng trải nghiệm camping Hồ Trị An cực lãng mạn

Khám phá ý nghĩa các địa danh trên tờ tiền Việt Nam 4

Hình in thủy điện Trị An trên tờ tiền 2.000 đồng. Ảnh minh hoạ: Techz

Giữa các địa danh trên tờ tiền Việt Nam gắn với núi rừng và sông nước, tờ 10.000 đồng lại chọn một góc nhìn khác: biển cả và công nghiệp dầu khí. Mặt sau tờ tiền in giàn khoan tại mỏ dầu Bạch Hổ. Địa điểm cách bờ biển Vũng Tàu khoảng 145km, do liên doanh Việt Nga Vietsovpetro vận hành.

Đây là mỏ dầu lớn nhất trên thềm lục địa Việt Nam với trữ lượng ước tính hơn 300 triệu tấn, từng đóng góp phần lớn sản lượng dầu thô quốc gia. Du khách đến Vũng Tàu ngoài tắm biển có thể ghé bảo tàng dầu khí để hiểu thêm về cuộc sống trên các giàn khoan giữa đại dương.

Khám phá ý nghĩa các địa danh trên tờ tiền Việt Nam 5

Hình in mỏ dầu Bạch Hổ trên tờ tiền 10.000 đồng. Ảnh minh hoạ: Happyvivu

Không nhiều các địa danh trên tờ tiền Việt Nam quen mặt với du khách bằng Chùa Cầu. Được thương nhân Nhật Bản xây dựng từ đầu thế kỷ 17 bắc qua một nhánh nhỏ của sông Thu Bồn, cây cầu mái ngói cong này chính thức lên tờ 20.000 đồng polymer từ ngày 17 tháng 5 năm 2006.

Kiến trúc "thượng gia hạ kiều", tức nhà ở trên và cầu ở dưới, khiến Chùa Cầu trở thành công trình độc bản trong khu phố cổ. Chúa Nguyễn Phúc Chu từng đặt tên "Lai Viễn Kiều", nghĩa là cầu đón khách phương xa, và cái tên ấy vẫn đúng cho đến hôm nay khi Hội An mỗi tối lên đèn lồng rực rỡ. Đứng trên Chùa Cầu lúc hoàng hôn, nhìn thuyền nhỏ lững lờ trôi dưới ánh đèn, bạn mới hiểu vì sao nơi này được UNESCO công nhận là di sản văn hóa thế giới.

Khám phá ý nghĩa các địa danh trên tờ tiền Việt Nam 6

Hình Chùa Cầu Hội An được in trên tờ tiền 20.000 đồng. Ảnh minh hoạ: Kênh 14

Huế mộng mơ được gói gọn trong tờ 50.000 đồng phát hành ngày 17 tháng 12 năm 2003, với hình ảnh Nghênh Lương Đình và Phu Văn Lâu nằm trên trục dọc Kinh thành Huế. Nghênh Lương Đình xây năm 1852 từng là nơi vua Nguyễn nghỉ chân trước khi xuống thuyền rồng du ngoạn sông Hương. Còn Phu Văn Lâu là nơi niêm yết chỉ dụ triều đình và kết quả các kỳ thi.

Cả hai công trình mang kiến trúc phương đình cổ, mái lợp ngói lưu ly vàng óng dù đã nhuốm màu thời gian. Ngồi bên Nghênh Lương Đình nhấp một tách trà, ngắm dòng Hương Giang trôi chậm rãi lúc chiều tà, mới cảm được chất Huế trầm mặc không nơi nào có được.

Khám phá ý nghĩa các địa danh trên tờ tiền Việt Nam 7

Hình Nghênh Lương Đình và Phu Văn Lâu xứ Huế được in trên tờ tiền 50.000 đồng. Ảnh minh hoạ: Dân Trí

Khuê Văn Các là hình ảnh đại diện cho Văn Miếu Quốc Tử Giám, được in trên tờ 100.000 đồng phát hành ngày 1 tháng 9 năm 2004. Đây là một trong các địa danh trên tờ tiền Việt Nam có lầu vuông tám mái với bốn cửa sổ tròn, được ví như gác vẻ đẹp của sao Khuê. Địa điểm nằm trong quần thể trường đại học đầu tiên của Việt Nam, xây dựng từ năm 1805.

Không gian Văn Miếu chia thành ba khu chính là Hồ Văn, khu điện thờ Khổng Tử và Quốc Tử Giám, Vườn Giám. Vào mùa thi, học sinh sinh viên vẫn kéo đến đây rất đông để cầu mong việc học hành hanh thông, thể hiện một nét văn hóa tôn sư trọng đạo bền bỉ.

Khám phá ý nghĩa các địa danh trên tờ tiền Việt Nam 8

Hình ảnh Khuê Văn Các giữa lòng Văn Miếu in trên tờ tiền 100.000 đồng. Ảnh minh hoạ: Achautravel

Đến mệnh giá 200.000 đồng, phát hành ngày 30 tháng 8 năm 2006, địa danh được chọn là Hòn Đỉnh Hương. Đây là khối đá tự nhiên đứng thăng bằng trên mặt nước với hình dáng tựa một chiếc lư hương khổng lồ. Nằm gần hang Đầu Gỗ và hang Thiên Cung, đây là một trong những biểu tượng thiêng liêng nhất của Vịnh Hạ Long.

Hạ Long được nhà thơ Nguyễn Trãi ví như kỳ quan đất dựng giữa trời cao, và là địa danh duy nhất của Việt Nam hai lần được UNESCO công nhận Di sản thiên nhiên thế giới. Ngoài Hòn Đỉnh Hương, vịnh còn có hàng nghìn hòn đảo với hình thù kỳ lạ như Hòn Trống Mái, Hòn Con Cóc cùng hệ thống hang động huyền ảo. Ngồi trên tàu lướt giữa những khối đá vôi sừng sững, cảm giác như lạc vào một bức tranh sơn thủy chưa từng thấy ở đâu khác.

Khám phá ý nghĩa các địa danh trên tờ tiền Việt Nam 9

Hình Hòn Đỉnh Hương giữa Vịnh Hạ Long in trên tờ tiền 200.000 đồng. Ảnh minh hoạ: Báo Thanh Niên

Mệnh giá lớn nhất trong hệ thống tiền Việt Nam dành trọn cho một không gian bình dị: ngôi nhà tranh năm gian tại làng Sen, xã Kim Liên, huyện Nam Đàn, tỉnh Nghệ An, quê nội của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Tờ tiền phát hành ngày 17 tháng 12 năm 2003, cùng ngày với tờ 50.000 đồng.

Ngôi nhà do cụ Nguyễn Sinh Sắc dựng nên, nằm ẩn mình giữa rặng dừa xanh và hàng rào dâm bụt, nay thuộc Khu di tích lịch sử Kim Liên. Hàng cau dẫn lối vào sân nhỏ, mái tranh mộc mạc vẫn giữ nguyên dáng vẻ như thuở Người còn thơ ấu. Ghé thăm nơi này vào một buổi sáng yên tĩnh, hương sen thoảng nhẹ trong gió, mới thấm được sự giản dị đã hình thành nên tư tưởng của một vị lãnh tụ.

Khám phá ý nghĩa các địa danh trên tờ tiền Việt Nam 10

Hình ảnh nhà tranh của Bác Hồ được in rõ nét trên tờ tiền 500.000 đồng. Ảnh minh hoạ: Cafe F

Trước khi các mệnh giá trên trở nên quen thuộc, một số tờ tiền đã ngừng lưu hành cũng từng mang trong mình những địa danh đáng nhớ. Ba tờ dưới đây giờ chỉ còn xuất hiện trong bộ sưu tập của dân chơi tiền cổ.

  • Tờ 100 đồng: in hình chùa Tháp Phổ Minh tại Nam Định, công trình xây dựng từ triều Lý và mở rộng dưới triều Trần, cao hơn 21m với 14 tầng thu nhỏ dần lên đỉnh.
  • Tờ 200 đồng: khắc họa cảnh đồng quê Việt Nam với hình ảnh máy công nông thu hoạch mùa màng, gợi nhớ những cánh đồng lúa mộc mạc trải dài từ Bắc vào Nam.
  • Tờ 500 đồng: phát hành ngày 15 tháng 8 năm 1989, in cảnh Cảng Hải Phòng nhộn nhịp, cụm cảng biển có lịch sử hơn 140 năm và lớn thứ hai cả nước chỉ sau Cảng Sài Gòn.
Khám phá ý nghĩa các địa danh trên tờ tiền Việt Nam 11

Hình cánh đồng quê vào mùa thu hoạch trên tờ tiền 200 đồng. Ảnh minh hoạ: Người Sài Gòn

Nhiều người tò mò thêm vài điều sau khi biết mặt sau các tờ tiền in gì, dưới đây là những câu hỏi phổ biến nhất.

Việc chọn các công trình lịch sử, di sản thiên nhiên và địa danh cách mạng giúp đồng tiền vừa mang tính bảo an cao vừa lồng ghép chức năng quảng bá văn hóa, du lịch đến người dùng hằng ngày.

Rất khó vì các địa danh trải dài từ Nghệ An, Hà Nội, Hải Phòng, Nam Định đến Huế, Hội An, Đồng Nai, Vũng Tàu và Đắk Lắk. Phù hợp hơn là chia thành các cung đường theo miền Bắc, miền Trung hoặc miền Nam.

Chín tờ tiền đang lưu hành chính là chín điểm dừng chân trên bản đồ du lịch Việt Nam, từ đại ngàn Tây Nguyên, mặt hồ Trị An đến Vịnh Hạ Long và Chùa Cầu Hội An. Các địa danh trên tờ tiền Việt Nam mang một câu chuyện riêng. Phần lớn trong số đó vẫn đang chờ các du khách xách vali ghé thăm ngoài đời thực chứ không chỉ nằm im trong ví.