Hangi là gì? Nghệ thuật nấu ăn dưới lòng đất của người Māori

1 Hangi là gì?

Hangi (viết đầy đủ là hāngī) là phương pháp nấu ăn truyền thống của người Māori, dùng một hố đất sâu và những phiến đá nung nóng làm nguồn nhiệt. Trong tiếng Māori, hangi có nghĩa là "lò đất". Món ăn làm ra nửa như nướng, nửa như hầm: thực phẩm vừa chịu nhiệt từ đá nóng, vừa được ủ kín trong hơi nước và hơi đất nên chín mềm, đậm hương.

Với người Māori, hangi không đơn thuần là kỹ thuật nấu nướng mà còn là một phần quan trọng của đời sống cộng đồng. Món thường xuất hiện trong các dịp lễ, sự kiện và những buổi tụ họp đông người, thể hiện lòng hiếu khách và sự sẻ chia.

2 Hangi có từ bao giờ?

Hangi là một trong những món ăn truyền thống đặc sắc nhất của người Māori có từ khoảng 2.000 năm trước. Hangi đã được gìn giữ qua nhiều thế hệ và vẫn được người Māori duy trì quanh năm, đặc biệt trong dịp lễ hội, kỷ niệm và các buổi gặp gỡ cộng đồng.

Dù chịu nhiều ảnh hưởng từ ẩm thực Anh, người Māori vẫn giữ những nét riêng trong bữa ăn của mình như ưa dùng nhiều hải sản và khoai lang, thậm chí dùng khoai lang thay cho khoai tây.

3 Hangi được nấu như thế nào?

Quy trình nấu hangi khá công phu và chính sự công phu ấy làm nên giá trị của món ăn.

1. Làm nóng đá: Đá núi lửa được đặt lên bếp than hồng để nung nóng. Người Māori làm việc này từ trước khi nấu.
2. Sơ chế và gói thực phẩm: Thịt và rau củ được sơ chế kỹ rồi gói lại. Theo truyền thống, người Māori dùng lá lanh để gói thực phẩm trước khi đưa vào hố. Các nguyên liệu sau đó có thể được xếp vào những chiếc giỏ.
3. Xếp vào hố: Thực phẩm được đặt lên những phiến đá nóng ở đáy hố đào sâu dưới đất.
4. Phủ và ủ: Bên trên người ta phủ nhiều lớp đá, lá cây hoặc bao bố, rồi lấp một lớp đất dày hoặc phủ lớp vải dày để ủ kín nhiệt. Thức ăn được "hầm" chậm trong khoảng 3 đến 4 giờ, tùy lượng thực phẩm và cách chế biến.
5. Nhấc bếp: Khi đến giờ, lớp đất được đào lên, những giỏ thức ăn nóng hổi bốc mùi thơm được nhấc ra.

4 Hangi gồm những nguyên liệu nào?

Các nguyên liệu phổ biến của hangi gồm thịt lợn, thịt cừu, thịt gà, thịt bò, cùng khoai tây, khoai lang, bí ngô, bắp cải, cà rốt và đậu. Hải sản cũng có thể được chế biến theo cách này.

Thịt và rau củ là hai thành phần không thể thiếu trong một lò hangi. Ngoài ra người Māori ưa chuộng hải sản và khoai lang và coi đó là một trong những nguyên liệu chính. Thành phần cũng có thể thay đổi tùy sở thích và sự sáng tạo của từng người, từng bữa tiệc.

5 Hương vị đặc biệt của món hangi

Món ăn nấu theo cách này có hương vị khá riêng. Phần ngoài của miếng thịt chín vàng nhờ tiếp xúc với đá nóng, còn bên trong vẫn mềm do được ủ lâu trong lòng đất. Rau củ gần giống với đồ hấp hơn đồ nướng vì giữ được độ ẩm và không bị mất nước. Quá trình nấu chậm khiến thịt mềm còn rau củ thấm hương đặc trưng từ hơi nóng, khói và đất.

Ngay khoảnh khắc những miếng thịt vừa được nhấc lên khỏi lò rồi cắt nhỏ, mùi thơm lan tỏa là lúc món ăn hấp dẫn thực khách nhất.

6 Hangi ngày nay có gì khác xưa?

Cuộc sống đã đổi thay và cách làm hangi cũng được điều chỉnh để thuận tiện và hợp vệ sinh hơn. Thay vì chỉ dùng lá, nhiều nơi gói thực phẩm bằng giấy bạc, vải hoặc loại giỏ chuyên dụng. Nhiều gia đình ở New Zealand xây hố bếp ốp đá hoặc tráng xi măng, khi nấu thì đốt lửa trong bệ đá đó. Ngoài ra thì công thức không đổi nhiều: người ta vẫn đào hố trong lòng đất và nướng bằng đá núi lửa như xưa.

Dù hình thức có đơn giản hơn, hangi vẫn được người dân gìn giữ như một nét văn hóa quan trọng.

7 Thưởng thức hangi: nghi lễ "nhấc bếp" và bữa tiệc chung

Chính việc chuẩn bị công phu và ăn cùng nhau đã biến hangi thành một trải nghiệm văn hóa chứ không chỉ là một món ăn. Khi lò được mở, những giỏ thức ăn nóng hổi được đưa lên, tạo nên một bữa tiệc lớn để mọi người cùng thưởng thức. Với thực khách, đây là phần đáng chờ nhất, thường gọi là nghi lễ "nhấc bếp" (hangi lifting).

Món ăn được chuẩn bị nhiều hay ít tùy theo số khách. Thực khách có thể dùng kèm bánh mì, rượu vang và trái cây tươi. Thực khách nên thưởng thức hangi trong những căn lều nhỏ để cảm nhận trọn vẹn không khí.

8 Thưởng thức hangi ở đâu khi du lịch New Zealand?

Du khách muốn nếm hangi do chính người Māori bản địa chế biến có thể đến thành phố Rotorua, nơi truyền thống này vẫn được duy trì. Ở đây, thực khách được tự tay chọn và chuẩn bị nguyên liệu tươi sống, chế biến theo hướng dẫn của chủ nhà. Khi thức ăn chín, mọi người cùng thực hiện nghi lễ nhấc bếp và thưởng thức món ăn nóng hổi trong bầu không khí đặc trưng của người Māori.

Hangi cho thấy một cách nấu ăn có thể mang nhiều ý nghĩa hơn bữa ăn: chờ đợi, chuẩn bị chu đáo, cùng nhau nhấc bếp, rồi chia nhau từng phần ăn nóng hổi. Với du khách, ngồi vào một bữa hangi là cách gần gũi để hiểu người Māori coi trọng sự gắn kết, hiếu khách và sẻ chia như thế nào. Nếu bạn có dịp đến Rotorua, chiếc balo MIA.vn gọn nhẹ sẽ là bạn đồng hành vừa vặn cho những buổi khám phá văn hóa bản địa.