Huyện Thạch Thành nằm ở phía Tây Bắc của tỉnh Thanh Hóa, tọa lạc trong một vùng thiên nhiên đa dạng với địa hình núi non bao quanh, xen kẽ sông nước và các dải đồi rộng lớn. Để di chuyển đến đây từ Hà Nội, mình chọn phương án tự lái ô tô, các bạn đi xe máy đi phượt cũng rất tiện. Quãng đường dài khoảng 130km và mất tầm 2,5 - 3 tiếng di chuyển.

Du lịch Thạch Thành Thanh Hóa, hành trình khám phá cửa ngõ đại ngàn 2

Thạch Thành là một huyện còn khá hoang sơ, chưa phát triển mạnh du lịch. Ảnh minh họa: Wikipedia

Xuất phát từ thủ đô, mình chạy theo hướng cao tốc Pháp Vân – Cầu Giẽ, đi tiếp sang cao tốc Ninh Bình. Đến nút giao rẽ ra Quốc lộ 1A để hướng về Thanh Hóa, khi tới địa phận thị xã Bỉm Sơn hoặc huyện Hà Trung, mình rẽ vào đường tỉnh để chạy thẳng lên trung tâm huyện Kim Tân hoặc thị trấn Vân Du của Thạch Thành.

Nếu bạn đến du lịch Thanh Hóa, xuất phát từ trung tâm thành phố thì quãng đường sẽ ngắn hơn nhiều, chỉ khoảng 50 - 70km về phía Tây Bắc. Nhìn chung, hệ thống giao thông đường bộ nối giữa Thạch Thành với các địa phương trong và ngoài tỉnh rất thuận tiện, đường trải nhựa êm ru nên việc di chuyển vô cùng dễ dàng.

Bên cạnh cảnh quan kỳ vĩ, chiều sâu văn hóa chính là thứ "bùa yêu" giữ chân mình lại với mảnh đất này. Thạch Thành hiện có 16 di tích lịch sử - văn hóa được công nhận và 78 di sản văn hóa phi vật thể mang sắc thái kết hợp hài hòa, đặc sắc giữa hai dân tộc anh em Kinh và Mường.

Du lịch Thạch Thành Thanh Hóa, hành trình khám phá cửa ngõ đại ngàn 3

Các món ăn dân dã bạn không thể bỏ lỡ khi có dịp du lịch Thạch Thành. Ảnh minh họa: Nhahanglamlich

Hành trình của mình trở nên trọn vẹn hơn khi được trực tiếp hòa vào đời sống sinh hoạt của bà con và "ăn sập" những món ăn đậm đà bản sắc Mường ngay bên nếp nhà sàn. Mình được thiết đãi một mâm cỗ lá mộc mạc với rau đồ thơm nồng, canh lóng thanh mát, vị đắng dịu của măng đắng rừng, măng chua bùi bùi và món thịt trâu nấu lá lồm thanh chua độc đáo. Các món ăn chế biến từ gà đồi chạy bộ, cá sông nướng và ốc núi đá cũng mang hương vị ngon ngọt tự nhiên rất khác biệt.

Nằm tại xã Thạch Lâm và cách trung tâm thành phố Thanh Hóa khoảng 50km, Thác Mây là ngọn thác để lại trong mình nhiều ấn tượng nhất. Thác được tạo nên từ hệ thống núi đá vôi ở khu vực Trường Sơn Bắc, chia thành 9 tầng kiệt tác trải dài trên quãng đường khoảng 100m. Nhìn từ xa, dòng nước đổ xuống mềm mại, trắng xóa ôm lấy các bậc đá như những vạt mây trời lướt qua bản làng. Mình đã có một buổi chiều cực kỳ thư thái khi ngâm mình dưới dòng nước trong veo tại suối Làng Sủ để giải nhiệt.

Du lịch Thạch Thành Thanh Hóa, hành trình khám phá cửa ngõ đại ngàn 4

Thác Mây 9 tầng với dòng nước đổ xuống mềm mại, trắng xóa. Ảnh minh họa: Vivucungbac

Tìm đến thị trấn Vân Du, Thác Voi chào đón mình bằng bầu không khí trong lành, dịu mát của khu rừng tái sinh thuộc Vườn quốc gia Cúc Phương. Thác không quá cao nhưng dòng nước chảy qua các lớp đá trầm tích tạo thành những bọt nước trắng xóa như bông tuyết. Khi ánh nắng mặt trời chiếu xuyên qua kẽ lá, phản chiếu xuống mặt nước trong vắt tạo thành những dải cầu vồng lung linh hiện lên ngay chân thác, vẽ nên một khung cảnh vô cùng bình yên.

Du lịch Thạch Thành Thanh Hóa, hành trình khám phá cửa ngõ đại ngàn 5

Thác Voi với dòng nước ngày đêm đổ xuống, bọt nước trắng xóa như bông tuyết. Ảnh minh họa: Vinwonders

Cách trung tâm huyện Thạch Thành Thanh Hóa khoảng 21km về phía Đông Bắc, Thác Đẹn, hay còn gọi là Thác Cẩm Bộ, nằm sâu trong khu rừng nguyên sinh thuộc xã Thành Minh. Với chiều cao ấn tượng lên đến 35m tính từ mặt đất, ngọn thác này đổ thẳng xuống đầu nguồn của hồ chứa nước Vũng Sú tạo nên một bức tranh thiên nhiên vô cùng lãng mạn, rất thích hợp cho những ai đam mê trekking.

Du lịch Thạch Thành Thanh Hóa, hành trình khám phá cửa ngõ đại ngàn 6

Hồ nước trong veo dưới chân Thác Đẹn. Ảnh minh họa: Hongbien36

Nằm trong vùng đệm Vườn quốc gia Cúc Phương, xã Thành Yên, di chỉ khảo cổ học đặc biệt này thuộc hệ tầng Đồng Giao với niên đại khoảng 240 triệu năm. Trong tiếng Mường, Con Moong có nghĩa là "con thú". Đứng bên trong lòng hang hoang sơ và kỳ bí, mình không khỏi xúc động khi biết nơi đây từng lưu giữ dấu vết sinh sống liên tục suốt 7.000 năm của người Việt cổ. Hiện tại, di tích này của Thạch Thành đang được hoàn thiện hồ sơ để trình UNESCO công nhận là Di sản Văn hóa Thế giới.

Du lịch Thạch Thành Thanh Hóa, hành trình khám phá cửa ngõ đại ngàn 7

Hang Con Moong là di chỉ khảo cổ học đặc biệt. Ảnh minh họa: Baothanhhoa

Cách trung tâm huyện Kim Tân khoảng 15km, đây là nơi thành lập Đội Du kích Ngọc Trạo, tiền thân của lực lượng vũ trang tỉnh Thanh Hóa. Với địa hình hiểm trở được bao quanh bởi các dãy núi đá uốn lượn như cánh cung, địa danh này không chỉ có giá trị lịch sử to lớn mà còn vô cùng lý tưởng cho các hoạt động dã ngoại tập thể và cắm trại ngoài trời.

Du lịch Thạch Thành Thanh Hóa, hành trình khám phá cửa ngõ đại ngàn 8

Chiến khu Ngọc Trạo từ trên cao. Ảnh minh họa: Laodong

Thắng tích Phố Cát hiện thuộc thị trấn Vân Du, Thạch Thành. Ngôi đền linh thiêng này là trung tâm thờ Thánh Mẫu Liễu Hạnh, một phần quan trọng của tín ngưỡng thờ Mẫu truyền thống của người Việt. Đến đây, bạn sẽ được chứng kiến không gian văn hóa tâm linh đặc sắc, khói hương nghi ngút và các hoạt động tôn giáo tôn vinh Thánh Mẫu của người dân bản địa.

Du lịch Thạch Thành Thanh Hóa, hành trình khám phá cửa ngõ đại ngàn 9

Đền Phố Cát là nơi thờ Thánh Mẫu Liễu Hạnh. Ảnh minh họa: Vanhoanghethuat

Thạch Thành không có những tòa nhà lộng lẫy nhưng lại giữ chân mình bằng tiếng thác đổ rì rầm, bằng nét cười hiếu khách của bà con dân tộc Mường và bằng cả bầu không khí hoang sơ, trong lành của đại ngàn. Nếu bạn đang lên kế hoạch cho một chuyến đi trốn phố thị để tìm về với thiên nhiên nguyên bản và những giá trị lịch sử sâu sắc, đừng ngần ngại lựa chọn Thạch Thành Thanh Hóa. Xách balo lên và tự mình cảm nhận vùng đất tuyệt vời này ngay thôi!