Văn hóa Hội An, cảm nhận những mảnh ghép nằm ngoài sách vở

1 Cảm nhận về sự "lai" rất độc đáo của kiến trúc

Nhiều người hỏi mình: "Đi Hội An mãi không chán à?". Câu trả lời luôn là "Không". Bởi với mình, Hội An không phải một bảo tàng đóng kín, mà là một thực thể sống. Cứ mỗi lần quay lại, mình lại chạm vào một lớp văn hóa Hội An khác nhau, từ sự tĩnh lặng của những ngôi nhà cổ hình ống đến sự náo nhiệt của những đêm hát bài chòi bên sông Hoài.

Có một buổi chiều, mình quyết định không đi theo bản đồ mà chỉ lang thang trong các con ngõ nhỏ. Đó là lúc mình thực sự "ngấm" cái sự giao thoa đặc trưng trong văn hóa Hội An

Mình đứng trước Chùa Cầu, chạm tay vào những khối gỗ nhuốm màu thời gian. Cảm giác rất lạ, một công trình do thương nhân Nhật xây dựng, nhưng bên trong lại thờ vị thần của Đạo giáo và mái ngói thì mang đậm nét âm dương của người Việt. Cứ như thể mỗi viên gạch ở đây đều kể về một thời hoàng kim, nơi người Nhật, người Hoa và người Việt từng ngồi lại với nhau, buôn bán và hòa quyện nếp sống.

Mình cũng đã dành hàng giờ ngồi bệt ở một quán trà đối diện Hội quán Phúc Kiến. Nhìn những mái ngói uốn lượn rực rỡ và những bức hoành phi sơn son thếp vàng, mình nhận ra văn hóa Trung Hoa không hề tách biệt mà đã "tan" vào lòng phố Hội qua ẩm thực và những tục lệ thờ cúng hằng ngày.

2 Đêm rằm và những lễ hội văn hóa đặc trưng

Mình may mắn đến Hội An đúng vào dịp Đêm rằm phố cổ (14 âm lịch) và một lần khác là Lễ hội Cầu Ngư. Đó là những ký ức mà mình sẽ không bao giờ quên.

Khi tất cả ánh đèn điện tắt, phố Hội bỗng trở về đúng hình dáng của nó vài trăm năm trước. Mình đã mua một chiếc hoa đăng giấy từ một cụ bà, cầu nguyện và thả nó trôi dọc dòng sông Hoài. Giữa hàng ngàn đốm sáng lung linh dưới nước, mình cảm thấy mọi mệt mỏi như được gột rửa. Nó không phải là một show diễn cho khách du lịch Hội An, mà là một khoảnh khắc tâm linh rất thực của người dân địa phương.

Còn trong lễ hội Cầu Ngư rộn rã, mình từng được đứng giữa đám đông ngư dân ở làng chài ven biển khi họ làm lễ tế cá Ông. Nhìn cách họ thành kính cúng bái và sau đó là không khí náo nhiệt của hội đua ghe, mình mới hiểu vì sao người Hội An lại có tính cách hiền hòa mà kiên cường đến thế. Văn hóa Hội An gắn liền với biển cả đã ngấm vào máu thịt họ, đầy sức sống và tràn hy vọng.

3 Hội An trong vị giác: Những món ăn biết "kể chuyện"

Văn hóa Hội An còn thể hiện qua ẩm thực, với mình đó là một cuộc dạo chơi đầy màu sắc. Mình không gọi đó là "đặc sản", mình gọi đó là "di sản".

- Cao lầu: Món ăn mình phải ăn đầu tiên mỗi khi đến đây. Sợi mì đục, dai sần sật, ăn kèm với thịt xíu và ram chiên giòn. Người ta bảo nước làm mì phải lấy từ giếng cổ Bá Lễ, đó chính là cái "chất" riêng không thể sao chép của vùng đất này.

- Bát chè vỉa hè: Có một tối, mình ngồi nép bên hiên nhà cổ, ăn bát chè thưng nóng hổi. Sự tinh tế trong hương vị ngọt thanh khiến mình cảm thấy, người Hội An làm gì cũng tỉ mỉ, từ việc xây nhà cho đến việc nấu một món ăn bình dân.

4 Lối sống "chậm": Món quà quý giá nhất

Điều khiến mình tin tưởng và yêu mến con người nơi đây chính là sự hiền hòa đến lạ lùng. Ở Hội An, dường như ai cũng biết cách "sống chậm". Từ bác lái đò trên sông Hoài đến cô bán chè trong ngõ nhỏ, họ nói chuyện thủ thỉ, nhẹ nhàng.

Mình đã từng ngồi hàng giờ chỉ để xem một trận Bài Chòi. Không cần hiểu hết ca từ, chỉ cần nhìn ánh mắt lấp lánh và nụ cười của người dân khi hô quân bài, mình hiểu thế nào là hồn cốt của văn hóa Hội An thật sự. Nó không cần sân khấu lộng lẫy, nó sống ngay giữa lòng phố, giữa tiếng cười của con người với nhau.

Hội An không dành cho những ai thích sự vội vã hay check-in hời hợt. Bạn phải đi thật chậm, ăn một bát chè vỉa hè, nghe một điệu hò hay đơn giản là chạm tay vào lớp rêu phong trên bức tường cũ để thực sự chạm vào văn hóa Hội An. Với mình, đó là cảm giác "trở về nhà", nơi mọi ồn ào ngoài kia đều dừng lại trước ngưỡng cửa phố cổ. Trong hành trình ấy, một chiếc vali du lịch chất lượng từ MIA.vn chắc chắn là bạn đồng hành không thể thiếu.