1 Giới thiệu về ngôi trường Dục Thanh lịch sử
1.1 Quá trình hình thành Trường Dục Thanh
Trường Dục Thanh được các sĩ phu yêu nước thành lập vào năm 1907 giữa phong trào chấn hưng dân trí do các cụ Phan Châu Trinh, Trần Quý Cáp và Huỳnh Thúc Kháng khởi xướng. Tọa lạc bên bờ sông Cà Ty ngay trung tâm Phan Thiết, ngôi trường là tâm huyết của nhiều nhân sĩ yêu nước, đặc biệt là hai người con của danh sĩ Nguyễn Thông là ông Nguyễn Trọng Lội và Nguyễn Quý Anh.

Khu di tích trường Dục Thanh tại Phan Thiết. Ảnh: Hồng Hiếu/TTXVN
Là một trường tư thục mang tư tưởng tiến bộ, trường Dục Thanh giảng dạy chữ Quốc ngữ, Hán ngữ, Pháp văn và môn thể thao thể chất, một điều hiếm có ở thời bấy giờ. Trường có bốn lớp học, đón nhận khoảng 50 – 60 học sinh, trong đó chỉ có 4 nữ sinh. Đặc biệt, sự xuất hiện của thầy giáo trẻ Nguyễn Tất Thành đã tiếp thêm ngọn lửa yêu nước và tinh thần đổi mới cho ngôi trường nhỏ bên sông Cà Ty này.

Trường Dục Thanh là một trường tư thục mang tư tưởng tiến bộ thời bấy giờ. Ảnh: Tazadeperla
1.2 Dấu ấn lớn lao của người thầy giáo Nguyễn Tất Thành
Tháng 9 năm 1910, trên hành trình vào Nam để thực hiện lý tưởng lớn lao, chàng trai Nguyễn Tất Thành đã dừng chân tại Phan Thiết và nhận lời dạy học tại Trường Dục Thanh. Trong vòng 6 tháng ngắn ngủi, đến tháng 2 năm 1911, Người đã gieo vào lòng những học trò nhỏ nơi đây tinh thần yêu nước, tư tưởng tiến bộ và lý tưởng khai sáng dân trí, mở đường cho tương lai dân tộc.
Không chỉ truyền đạt kiến thức văn hóa như Quốc văn, Hán văn, thể dục, đôi lúc cả Pháp văn, thầy giáo Nguyễn Tất Thành còn khơi dậy trong học trò tinh thần dân tộc, niềm tự hào với đất nước. Những buổi học ngoài trời, những chuyến dã ngoại tham quan cảnh đẹp Phan Thiết cùng người thầy giáo trẻ vẫn còn là ký ức đẹp được lưu truyền đến hôm nay.

Lớp học nơi thầy giáo Nguyễn Tất Thành từng dạy học tại ngôi trường. Ảnh: Hồng Hiếu/TTXVN
Tháng 2 năm 1911, Người rời Phan Thiết lên đường vào Sài Gòn và bắt đầu cuộc hành trình vĩ đại để tìm ra con đường cứu nước cho dân tộc. Tuy thời gian ở trường Dục Thanh không dài nhưng những kỷ niệm và dấu ấn để lại của thầy giáo Nguyễn Tất Thành đã trở thành phần quan trọng trong lịch sử của vùng đất Phan Thiết nói riêng và dân tộc Việt Nam nói chung.

Tất cả vật dụng của Bác đều được bảo quản nguyên vẹn tại Khu di tích. Ảnh: Hồng Hiếu/TTXVN
2 Khám phá Trường Dục Thanh, nơi lưu giữ dấu ấn tuổi trẻ của Bác Hồ
Bước vào khuôn viên Trường Dục Thanh, du khách như ngược dòng thời gian trở về hơn một thế kỷ trước, nơi từng ghi dấu những năm tháng thầy giáo Nguyễn Tất Thành gắn bó với mảnh đất Phan Thiết. Dù đã trải qua nhiều biến cố lịch sử, kiến trúc của khu di tích vẫn được bảo tồn gần như nguyên vẹn, mang theo dáng vẻ cổ kính, rêu phong, gợi nhắc một thời kỳ thanh xuân đáng nhớ của vị lãnh tụ vĩ đại.

Cổng trường Dục Thanh. Ảnh: Bùi Thụy Đào Nguyên
2.1 Không gian xưa còn mãi với thời gian
Trường Dục Thanh hiện lên với mái ngói nâu sẫm, những vách gỗ mộc mạc và khu vườn xanh mướt được cắt tỉa cẩn thận. Toàn bộ quần thể gồm hai ngôi nhà lớn bằng gỗ làm phòng học và một nhà lầu nhỏ, tất cả đều đậm chất truyền thống Việt. Trong phòng học, những chiếc bàn ghế gỗ và bảng đen vẫn được giữ gìn nguyên vẹn, gợi nên không gian lớp học thân thuộc thuở xưa.

Khuôn viên trường Dục Thanh với 2 căn nhà gỗ mộc mạc. Ảnh: Hồng Hiếu/TTXVN
Ngay bên phải lớp học là nhà Ngư, từng là nơi chứa ngư cụ và chế biến hải sản của con cháu cụ Nguyễn Thông. Từ năm 1907, khi trường chính thức hoạt động, căn nhà này được sử dụng làm khu nội trú cho giáo viên và học sinh ở xa, trong đó có thầy Nguyễn Tất Thành. Người đã từng sống và sinh hoạt tại đây suốt quãng thời gian dạy học ở Phan Thiết.

Nhà Ngư - Nơi từng được làm khu nội trú cho giáo viên và học sinh ở xa. Ảnh: Vie Limo
Phía sau là căn nhà nhỏ mang tên Ngọa Du Sào được cụ Nguyễn Thông xây dựng từ năm 1880. Đây từng là chốn an dưỡng, nơi cụ ngâm thơ, đàm đạo và tiếp đón các sĩ phu yêu nước. Thầy giáo Thành cũng thường đến nơi này để đọc sách, soạn bài và nghỉ trưa, hòa mình vào không gian yên tĩnh và đậm tinh thần học thuật.

Ngọa Du Sào - Nơi làm thơ, đọc sách trong khuôn viên trường. Ảnh: Vienkyluc
2.2 Giếng nước xưa và cây khế cổ
Bước tiếp về phía sau, du khách sẽ bắt gặp giếng nước cổ được xây từ gạch vẫn trong vắt như ngày nào. Nơi đây thầy Nguyễn Tất Thành từng lấy nước sinh hoạt và tưới cây trong vườn.

Giếng nước ngày xưa Bác dùng để sinh hoạt tại trường. Ảnh: Vienkyluc
Ngay cạnh đó là cây khế trăm tuổi do phu nhân cụ Nguyễn Thông trồng từ đầu thế kỷ XX. Cây vẫn đều đặn ra hoa kết trái quanh năm, được người dân trìu mến gọi là “cây khế Bác Hồ” như một biểu tượng thiêng liêng của lịch sử.

Cây khế trăm tuổi vẫn xanh tốt và được chăm sóc cẩn thận. Ảnh: Vienkyluc
2.3 Những hiện vật gốc mang hồn xưa
Theo MIA.vn tìm hiểu, Trường Dục Thanh không chỉ giữ gìn kiến trúc cổ mà còn lưu giữ được nhiều hiện vật quý hiếm có giá trị lịch sử to lớn như: bộ trường kỷ, ván gõ ba tấm, án thư, tủ đứng, thang gỗ, tráp văn thư, nghiên mực, khay gỗ và ba chiếc ly nhỏ.
Những vật dụng mộc mạc này đã từng gắn bó mật thiết với thầy giáo trẻ Nguyễn Tất Thành, góp phần khắc họa chân thực cuộc sống và công việc dạy học của Người tại Phan Thiết.

Những hiện vật xưa đang được trưng bày tại khu di tích. Ảnh: Vienkyluc
2.4 Quá trình trùng tu và ghi nhận di tích lịch sử
Sau khi đất nước hoàn toàn giải phóng, vào giai đoạn 1978 – 1980, chính quyền địa phương đã tiến hành phục dựng Trường Dục Thanh dựa trên hiện vật gốc và ký ức của bốn học trò từng theo học Bác năm 1910. Năm 1983, công trình Nhà trưng bày tiểu sử và sự nghiệp Chủ tịch Hồ Chí Minh được xây dựng và khánh thành vào ngày 17/5/1986.
Ngày 12/12/1986, Trường Dục Thanh chính thức được công nhận là Di tích lịch sử – văn hóa cấp Quốc gia. Từ đó đến nay, nơi đây luôn là điểm đến linh thiêng, không chỉ là địa chỉ đỏ trong giáo dục truyền thống mà còn là niềm tự hào của người dân Phan Thiết cũng như cả nước.

Triển lãm tại khuôn viên di tích Dục Thanh. Ảnh: Q.H
3 Kinh nghiệm tham quan khu di tích Trường Dục Thanh
3.1 Hướng dẫn di chuyển đến Trường Dục Thanh Phan Thiết
Để đến được Khu di tích Trường Dục Thanh, du khách từ các tỉnh phía Bắc có thể lựa chọn bay vào TP. Hồ Chí Minh. Thời gian bay trung bình khoảng 2 tiếng rưỡi. Sau đó, từ sân bay Tân Sơn Nhất, bạn tiếp tục hành trình bằng xe khách, ô tô cá nhân hoặc xe du lịch khoảng 2 giờ 30 phút để đến Phan Thiết, tỉnh Lâm Đồng (Bình Thuận cũ).
Khu di tích chỉ cách trung tâm Phan Thiết khoảng 24km, tương đương với 30 phút chạy xe. Bạn có thể lựa chọn taxi, thuê xe du lịch hoặc vi vu bằng xe máy nếu là người yêu thích những chuyến đi tự do, khám phá.
Lộ trình tham khảo:
- Xuất phát từ đường Trần Bình Trọng, rẽ vào đường tỉnh lộ 715.
- Tại đây, bạn rẽ phải vào đường Võ Nguyên Giáp, gặp vòng xoay thì đi theo lối ra thứ hai để vào đường Nguyễn Thông.
- Tiếp tục đi thẳng sẽ gặp vòng xoay thứ hai, đi tiếp vào đường Lê Hồng Phong, băng qua cầu sông Cà Ty, rẽ phải vào đường Trưng Nhị là đến nơi.
3.2 Giờ mở cửa và giá vé tham quan Trường Dục Thanh
- Giờ mở cửa: 07:00 – 17:00 hàng ngày
- Giá vé tham khảo: Hoàn toàn miễn phí cho tất cả du khách
Nếu bạn đi theo đoàn và muốn tìm hiểu sâu hơn về di tích thì có thể liên hệ văn phòng Bảo tàng Hồ Chí Minh để đặt hướng dẫn viên. Những hướng dẫn viên sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về lịch sử hình thành trường Dục Thanh cũng như những câu chuyện gắn liền với Bác Hồ thời trẻ, giúp chuyến tham quan của bạn trở nên sinh động và giàu cảm xúc hơn.

Những hướng dẫn viên sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về ngôi trường. Ảnh: Q.H
3.3 Những điều cần lưu ý khi tham quan di tích
Để giữ gìn sự tôn nghiêm và giá trị lịch sử của khu di tích, du khách cần lưu ý:
- Ăn mặc lịch sự, kín đáo, phù hợp với không gian văn hóa và tinh thần tôn trọng di tích lịch sử.
- Đi nhẹ, nói khẽ, tránh gây ồn ào ảnh hưởng đến trải nghiệm chung.
- Không chạm tay, di chuyển, vẽ bậy hoặc viết lên các hiện vật trưng bày bên trong khu nhà.
- Không xả rác, giẫm lên cỏ, không hái hoa hoặc phá hoại cảnh quan trong khuôn viên.
Trường Dục Thanh không chỉ là điểm đến văn hóa – lịch sử nổi bật tại Phan Thiết, mà còn là nơi lưu giữ dấu ấn sâu đậm về thời thanh niên đầy lý tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Nếu có dịp đến Phan Thiết, bạn đừng bỏ lỡ cơ hội ghé thăm ngôi trường trăm tuổi này nhé. Và hành trình khám phá Trường Dục Thanh sẽ càng trọn vẹn hơn khi bạn chuẩn bị hành lý thật chỉn chu. Chiếc vali kéo siêu bền, thiết kế tối giản từ MIA.vn không chỉ tiện lợi, gọn nhẹ khi di chuyển mà còn là người bạn đồng hành bền bỉ trên mọi cung đường miền Trung đầy nắng gió.