Thăm Bảo tàng Xô Viết Nghệ Tĩnh: Địa chỉ đỏ không thể bỏ qua khi đến Vinh

1 Đôi nét về Bảo tàng Xô Viết Nghệ Tĩnh

Địa chỉ: Số 7 và 10, đường Đào Tấn, phường Thành Vinh, tỉnh Nghệ An

Giờ mở cửa: Sáng 7h30 - 12h, chiều 13h30 - 17h, từ thứ 2 đến Chủ Nhật

Thời gian tham quan: Mình đi khá kỹ mất khoảng 2 tiếng.

Lưu ý: Nên mặc trang phục lịch sự khi vào Nhà tưởng niệm.

Mình vào cửa với tâm thế khá thư thái, nhưng ngay từ phần giới thiệu đầu, mình đã bị "kéo" lại bởi một chi tiết rất thú vị.

Bảo tàng Xô Viết Nghệ Tĩnh là 1 trong 3 bảo tàng được thành lập sớm nhất trong hệ thống bảo tàng Việt Nam. Điều đó thôi đã đủ để mình hiểu đây không phải một nơi bình thường.

Đặc biệt hơn nữa, đây là bảo tàng duy nhất được Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Lời đề tựa vào ngày 3/2/1964. Tấm bảng ghi lại sự kiện này đặt ngay ở khu vực trưng bày đầu tiên, mình đứng khá lâu trước đó, cảm giác gì đó rất khó tả.

Ngày 15/1/1960, Đảng đoàn Bộ Văn hóa ra Quyết định số 106 QĐ/VH về việc thành lập Bảo tàng Xô Viết Nghệ Tĩnh. Sau 3 năm chuẩn bị, nhân kỷ niệm 33 năm ngày Xô viết Nghệ Tĩnh (12/9/1963), bảo tàng chính thức khánh thành và mở cửa đón khách tham quan.

>> Xách balo đến 9 địa điểm du lịch Nghệ An hot hòn họt

2 Đi qua 10 phòng trưng bày, mình thấy gì?

Bảo tàng có khuôn viên rộng 2 ha với diện tích trưng bày gồm 10 phòng và 600 m2, đủ để thể hiện khí thế đấu tranh hào hùng của nhân dân Nghệ Tĩnh năm 1930-1931.

Mình đi theo thứ tự từ phòng 1 đến phòng 10. Phòng đầu tiên là phòng khánh tiết, nơi đón tiếp và giới thiệu tổng quan. Từ phòng 2 trở đi, câu chuyện lịch sử bắt đầu mở ra theo từng chương: từ những điều kiện trực tiếp dẫn đến phong trào Xô Viết Nghệ Tĩnh (phòng 2), quá trình vận động thành lập Tỉnh Đảng bộ Nghệ Tĩnh (phòng 3), sa bàn tranh Xô Viết Nghệ Tĩnh (phòng 4), đến diễn biến của phong trào (phòng 5 và 6), rồi cuộc đấu tranh chống khủng bố để duy trì phong trào cách mạng (phòng 7).

Phòng số 8 là phòng về Nhà lao Vinh, 1930-1945. Đây là phòng mình dừng lại lâu nhất. Phòng số 9 giới thiệu ảnh hưởng của phong trào Xô Viết Nghệ Tĩnh ra cả nước và quốc tế, còn phòng số 10 dành cho cuộc đời và sự nghiệp cách mạng của V.I. Lênin.

Nội dung trưng bày được thiết kế rất bài bản, kết hợp ảnh tư liệu, hiện vật gốc, bản đồ và âm thanh phục dựng. Mình thấy không hề khô khan như mình tưởng ban đầu.

3 Kho hiện vật khổng lồ của một thời đấu tranh

Điều mình ấn tượng không kém gì các phòng trưng bày chính là quy mô sưu tầm của bảo tàng. Hơn 60 năm xây dựng và phát triển, Bảo tàng Xô Viết Nghệ Tĩnh đã sưu tầm và lưu giữ hơn 16.000 hiện vật, tài liệu quý về phong trào Xô Viết Nghệ Tĩnh 1930-1931.

Bên cạnh đó, bảo tàng hiện đã sưu tầm gần 6.000 hồ sơ và chân dung những người tham gia phong trào cách mạng bị thực dân Pháp bắt giam trong các nhà tù từ 1930 đến 1945.

Những hiện vật như chiếc hòm phiếu bầu cử Quốc hội, chiếc hộp gỗ của đồng chí Trịnh Thuyết, hay chiếc gối gỗ của một chiến sĩ cộng sản, mỗi thứ đều có câu chuyện riêng đằng sau được bảo tàng ghi chép và lưu trữ cẩn thận. Mình đọc đến câu chuyện về chiếc gối gỗ mà thật sự rất xúc động.

4 Nhà tưởng niệm liệt sĩ, phần thiêng liêng nhất của chuyến tham quan

Nằm trong khuôn viên bảo tàng là công trình mà mình thấy có lẽ là nơi đặc biệt nhất trong toàn bộ chuyến đi. Nhà tưởng niệm các liệt sĩ Xô Viết Nghệ Tĩnh tọa lạc trên một phần đất của Nhà Lao Vinh năm xưa, là nơi linh thiêng thờ tự gần 2.000 liệt sĩ Xô Viết Nghệ Tĩnh.

Nhà tưởng niệm có diện tích 109,25 m2, gồm 5 gian, mái ngói chồng diêm, kiến trúc truyền thống nhưng toát lên vẻ trang nghiêm. Mình thắp một nén nhang và đứng lặng khá lâu trước bàn thờ, nhìn những tấm bia khắc tên các liệt sĩ. Nhiều người trong số họ ngã xuống khi tuổi đời còn rất trẻ.

Ngoài ra, ngày 30/6/2004, Bảo tàng Xô Viết Nghệ Tĩnh còn khởi công xây dựng Đài tưởng niệm các chiến sĩ yêu nước và cách mạng bị giam cầm tại nhà lao Vinh, hoàn thành nhân dịp kỷ niệm 75 năm Xô Viết Nghệ Tĩnh. Công trình này đặt ngay tại vị trí nhà lao Vinh cũ, mang ý nghĩa vừa lịch sử vừa tâm linh rất sâu sắc.

5 Bảo tàng Xô Viết Nghệ Tĩnh không chỉ là nơi trưng bày, còn là nơi kết nối cộng đồng

Mình để ý trong lúc tham quan có khá nhiều nhóm học sinh ghé thăm, thầy cô hướng dẫn các em đứng quanh các tủ hiện vật nghe giải thích. Điều này khiến mình hiểu hơn lý do vì sao bảo tàng lại chú trọng mảng giáo dục đến vậy.

Bảo tàng Xô Viết Nghệ Tĩnh xây dựng các bộ triển lãm lưu động theo kế hoạch đưa giáo dục Xô Viết Nghệ Tĩnh vào trường học, luôn được thầy cô và học sinh quan tâm mong đợi.

Hàng năm, bảo tàng đón tiếp khách tham quan tại chỗ và phục vụ trưng bày lưu động tại các lễ hội trong tỉnh hơn 50.000 lượt người.

Không chỉ vậy, bảo tàng đã kiểm kê được 250 di tích và lập hồ sơ xếp hạng 47 di tích cấp Quốc gia, cho thấy vai trò nghiên cứu và bảo tồn di sản của nơi này vượt xa phạm vi một ngôi bảo tàng thông thường.

6 Một hành trình vượt qua thời chiến để tồn tại đến ngày nay

Điều mình học được qua chuyến thăm này không chỉ là lịch sử phong trào Xô Viết Nghệ Tĩnh, mà còn là chính lịch sử của ngôi bảo tàng này.

Năm 1965, khi đế quốc Mỹ mở rộng chiến tranh phá hoại miền Bắc, bảo tàng đóng cửa nhà trưng bày, đi sơ tán và chuyển sang giai đoạn phục vụ thời chiến. Chỉ trong một thời gian ngắn, 3 ngôi nhà cấp 4 được xây dựng dùng để trưng bày tại làng Kim Liên, huyện Nam Đàn.

Nhiều đơn vị bộ đội, thanh niên xung phong trước khi lên đường làm nhiệm vụ chi viện cho tiền tuyến đều đến với Bảo tàng Xô Viết Nghệ Tĩnh để tiếp thêm sức mạnh truyền thống của cha anh.

Sau khi đất nước thống nhất năm 1975, năm 1980 bảo tàng trở về thành phố Vinh. Nhà trưng bày lúc đó chỉ còn một tầng phía dưới vì tầng trên đã bị bom Mỹ ném trúng, sân vườn cỏ cây mọc um tùm. Thế mà họ vẫn kiên trì xây dựng lại. Câu chuyện đó thật sự rất xứng đáng được kể lại.

Mình không ngờ một buổi sáng ở thành phố Vinh lại khiến mình suy nghĩ nhiều đến vậy. Bảo tàng Xô Viết Nghệ Tĩnh không chỉ là nơi giữ gìn lịch sử, đây còn là nơi để mình hiểu hơn vì sao mảnh đất xứ Nghệ luôn được gọi là "quê hương cách mạng". Hơn 60 năm qua, bảo tàng đã phục vụ hàng chục triệu lượt khách tham quan và mình tin chắc những người đến đây đều mang về một điều gì đó không thể tìm thấy ở bất kỳ cuốn sách nào. Nếu bạn đang lên kế hoạch cho một chuyến đi Nghệ An hay hành trình xuyên Việt, đừng bỏ qua điểm dừng này nhé. Bạn có thể tham khảo thêm các dòng vali du lịch chất lượng tại MIA.vn để tìm được chiếc phù hợp nhất với hành trình của mình.