Thăm lại Nhà tù Côn Đảo, địa ngục trần gian trong quá khứ

1 Định vị chính xác vị trí của Nhà tù Côn Đảo

Địa chỉ: đường Nguyễn Chí Thanh, huyện Côn Đảo, tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu

Giờ mở cửa: tất cả các ngày trong tuần, từ 8h đến 18h

Giá vé tham khảo: khoảng 40.000 VNĐ/người (giá có thể thay đổi theo từng thời điểm, du khách nên cập nhật khi mua vé tại chỗ)

Được mệnh danh là “địa ngục trần gian”, Nhà tù Côn Đảo là nơi chứng kiến bao tội ác chiến tranh và lòng yêu nước kiên trung, bất khuất của nhiều thế hệ cha anh ngày trước trong cả hai cuộc kháng chiến chống Thực dân Pháp và Đế quốc Mỹ. Ngày nay, nhà tù này vẫn được giữ gìn và phục dựng để mọi người có thể ghé đến tham quan, cảm khái trước tấm lòng sắt son yêu nước và không sợ hãi, khuất phục trước kẻ thù của thế hệ cha ông đã ngã xuống vì nền độc lập nước nhà.

Xem thêm: Đến Khu di tích chuồng cọp Côn Đảo, nhìn ở đâu cũng chỉ thấy đau thương

2 Lịch sử hình thành "địa ngục trần gian" Côn Đảo

Trước khi khám phá từng khu trại giam, cần hiểu rõ vì sao Nhà tù Côn Đảo lại mang trong mình một quá khứ đau thương kéo dài suốt hơn một thế kỷ.

Được mệnh danh là "địa ngục trần gian", Nhà tù Côn Đảo là nơi tra tấn, giam cầm những người tù chính trị trong những năm tháng kháng chiến chống Thực dân Pháp và Đế quốc Mỹ. Chính thức được khởi công từ ngày 28/11/1861, tức chỉ 4 tháng sau khi Thực dân Pháp chiếm đóng nước ta, Nhà tù Côn Đảo đã được chúng cho xây dựng nhằm có nơi giam giữ, tra tấn các tù nhân chính trị. Thậm chí, nơi đây còn được công nhận là nhà tù khắc nghiệt nhất tại Đông Dương lúc bấy giờ.

Chỉ trong vòng chưa đến nửa năm kể từ khi hoàn thành, đã có 50 người tù nhân đầu tiên bị đày ra đây vào tháng 3 năm 1862. Tuy nhiên, con số ấy vẫn chưa dừng lại. Sau đó 5 năm, tính đến tháng 7 năm 1867, Nhà tù Côn Đảo đã có hơn 600 tù nhân. Trong vòng 50 năm đầu tiên, số lượng tù nhân bị giam cầm tại đây luôn dao động trong vòng trên dưới 1.000 người.

Dưới thời Thực dân Pháp thống trị, đặc biệt là sau cuộc Khởi nghĩa Nam Kỳ 1940, gần như mọi phòng, trại tại Nhà tù Côn Đảo luôn chật kín những người chiến sĩ. Chỉ vỏn vẹn trong vòng hai năm 1941 và 1942, mỗi ngày có trên dưới 20 người tù hy sinh dưới những đòn tra tấn dã man, tàn khốc.

Sau thắng lợi của cuộc Cách mạng tháng Tám 1945, nhóm tù chính trị tại Nhà tù Côn Đảo đã tổ chức khởi nghĩa, giành được quyền làm chủ và trở về đất liền tham gia cuộc kháng chiến. Khi tái chiếm Côn Đảo vào năm 1946, Thực dân Pháp tiếp tục đưa tù nhân ra đây giam cầm. Chuyến tàu đầu tiên đưa tù nhân ra đảo, số người bị bắt lên đến hơn 300 và trong đó, có 56 người bị giết hại chỉ trong buổi chiều ngày 27/5/1946.

Khi Pháp rút quân, Nhà tù Côn Đảo rơi vào tay chính quyền Sài Gòn. Sự khắc nghiệt, hà khắc của chế độ tại đây thậm chí còn tăng lên gấp nhiều lần. Đỉnh điểm là trong giai đoạn 1970 – 1972, Nhà tù Côn Đảo là nơi giam cầm gần 10.000 người với nhiều biện pháp tra tấn dã man, tàn khốc. Đến ngày 1/5/1975, các tù nhân chính trị ở đây đã nổi dậy, giải phóng Côn Đảo. Từ đó, nhà tù này chính thức bị đóng cửa và được phục dựng thành khu tham quan cho mọi người ghé đến.

3 Hệ thống trại giam trong Nhà tù Côn Đảo có gì?

Theo hồ sơ xếp hạng của Cục Di sản văn hóa, trong suốt thời kỳ hoạt động, thực dân Pháp và đế quốc Mỹ đã cho xây dựng tổng cộng 127 phòng giam, 42 xà lim và 504 phòng giam biệt lập kiểu "chuồng cọp" trên khắp khu vực Côn Đảo. Toàn bộ khu di tích được công nhận với 17 di tích thành phần, trong đó nổi bật nhất là các trại giam sau đây.

3.1 Trại Phú Hải

Đây là trại giam lâu đời và quy mô nhất trong hệ thống, được xây dựng từ năm 1862 và chỉnh trang kiên cố vào năm 1896, với diện tích hơn 12.000m². Trại gồm hai dãy khám giam đối diện nhau, 20 xà lim, bệnh xá, nhà nguyện, giảng đường và khu đập đá, được bao bọc bởi bốn bức tường cao hơn 4m cùng nhiều bốt gác.

Trong trại còn có một phòng chuyên dùng để tra tấn tử tù bằng những hình thức vô cùng dã man, cho dù bên ngoài được ngụy trang bằng nhà ăn, bếp ăn như một trại giam bình thường.

3.2 Trại Phú Sơn

Nằm kế bên Phú Hải, trại Phú Sơn được xây dựng năm 1916 trên diện tích hơn 13.000m², với 13 khám lớn và 14 xà lim. Quy mô trại lớn hơn, kiên cố hơn, đồng thời cũng là nơi diễn ra nhiều hình thức tra tấn khắc nghiệt hơn. Cũng như các trại khác, thực dân Pháp cho xây thêm câu lạc bộ, phòng cắt tóc, miếu thờ để che mắt dư luận quốc tế về bản chất thật sự của nơi này.

3.3 Khu biệt lập Chuồng Cọp

Đây chính là trại Phú Tường, được xây dựng năm 1940 với diện tích khoảng 1.475m², chia thành 2 khu và 120 phòng giam biệt lập. Đúng như tên gọi, tù nhân bị nhốt trong những ô nhỏ có song sắt phía trên, quản ngục có thể đứng trên hành lang tra tấn hoặc rắc vôi bột xuống bất cứ lúc nào.

Ở giai đoạn Mỹ tiếp quản, khu chuồng cọp còn được mở rộng thêm tại trại Phú Bình với 8 khu trại, mỗi khu 48 chuồng cọp kiểu Mỹ. Đây là khu vực để lại ấn tượng ám ảnh nhất với hầu hết du khách khi ghé thăm.

3.4 Khu Chuồng Bò

Khu biệt lập Chuồng Bò, hay còn gọi là An Ninh Chuồng Bò, gồm 9 phòng giam riêng biệt cùng khu chứa phân bò và chuồng nuôi heo. Đây từng là nơi tù nhân bị bỏ đói khát, cùm chân, thậm chí bị dìm xuống cống ngầm chứa phân để hành hạ đến chết. Khu vực này cũng đồng thời là nghĩa địa đầu tiên của Nhà tù Côn Đảo, với "bãi sọ người" là minh chứng rõ nét cho sự tàn khốc của một thời kỳ lịch sử.

3.5 Cầu Tàu 914 và các di tích khác

Ngoài các trại giam, hệ thống Nhà tù Côn Đảo còn bao gồm nhiều địa danh gắn liền với nỗi đau của tù nhân. Tiêu biểu là Cầu tàu 914 Côn Đảo, nơi mang tên con số 914 tù nhân đã ngã xuống trong quá trình lao dịch xây cầu.

Bên cạnh đó là Cầu Ma Thiên Lãnh, Nhà Công Quán, khu Lò Vôi và Nghĩa Trang Hàng Dương Côn Đảo, nơi yên nghỉ của hàng vạn chiến sĩ cách mạng, trong đó có phần mộ của nữ anh hùng Võ Thị Sáu.

4 Thời điểm lý tưởng để tham quan Nhà tù Côn Đảo là khi nào?

Theo nhiều bạn từng có dịp đến Côn Đảo và chia sẻ cùng chuyên mục Cẩm nang du lịch của MIA.vn, thời điểm lý tưởng nhất trong năm để bạn ghé thăm huyện đảo yên bình này rơi vào khoảng từ tháng 12 đến tháng 4 năm sau. Đây là thời điểm Côn Đảo bước vào mùa khô, thời tiết trong ngày thoáng đãng, không mưa, rất mát mẻ với các cơn gió từ khơi xa thổi vào, mang theo dư vị mặn mòi đặc trưng của biển khơi. Nếu muốn khám phá huyện đảo xinh đẹp này, khoảng thời gian mùa khô sẽ phù hợp hơn.

Ngược lại, nếu đến Côn Đảo vào khoảng thời gian từ tháng 5 đến tháng 11 hàng năm, bạn sẽ có thể gặp nhiều điều trở ngại trong suốt chuyến đi. Đây là thời điểm Côn Đảo bắt đầu bước vào mùa mưa. Mặc dù lượng mưa không quá nhiều, chỉ kéo dài khoảng độ một tiếng mà thôi, thế nhưng việc mưa liên tục vài ngày liền sẽ khiến mọi người gặp nhiều khó khăn khi đi tham quan, dạo biển. Tuy khí hậu lúc này tương đối thoáng đãng, dễ chịu hơn nhưng phần nào mang theo những bất tiện. Tùy theo nhu cầu và sở thích cá nhân, bạn có thể cân nhắc thời điểm xuất phát thế nào để phù hợp nhất nhé.

5 Phương tiện thích hợp để bạn lựa chọn khi tham quan Nhà tù Côn Đảo

Tọa lạc ngay tại trung tâm huyện Côn Đảo, thế nên bạn có thể dễ dàng ghé đến tham quan di tích lịch sử này bằng xe máy, taxi, xe điện hoặc xe đạp đều được cả.

Nếu muốn chủ động trong việc di chuyển và có thể kết hợp ghé đến tham quan nhiều địa điểm nổi tiếng khác tại địa phương, đồng thời tiết kiệm chi phí trong việc đi lại, xe máy sẽ là lựa chọn phù hợp. Tại Côn Đảo hiện nay có nhiều các cửa hàng cho thuê xe máy với mức giá phải chăng, dao động từ 120.000 VND đến 150.000 VND / ngày tùy theo loại xe mà bạn chọn là xe số hoặc tay ga. Nếu bạn muốn tìm một địa điểm thuê xe máy uy tín tại địa phương, có thể tham khảo list mà MIA.vn gợi ý ngay bên dưới nhé:

- Cửa hàng thuê xe Mộng Trinh, 36 Nguyễn Huệ, huyện Côn Đảo, tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu – SĐT liên hệ: 0915 080 827

- Cửa hàng thuê xe Phúc Tường, 34 Tôn Đức Thắng, K4, huyện Côn Đảo, tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu – SĐT liên hệ: 0195 643 079

- Cửa hàng thuê xe Chị Liên, 03 Võ Thị Sáu, huyện Côn Đảo, tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu – SĐT liên hệ: 0919 432 559

Có một điều bạn nên lưu ý, nếu muốn thuê xe máy làm phương tiện đồng hành chính, vậy thì bạn nên đổ đầy bình xăng trước khi bắt đầu hành trình khám phá trong ngày mới. Bởi vì hiện tại ở khu vực trung tâm huyện đảo này chỉ có vỏn vẹn 2 cây xăng mà thôi.

Ngoài ra, nếu muốn tiết kiệm thời gian và có thể dễ dàng ngắm nhìn cảnh đẹp dọc hai bên đường, vậy thì taxi hoặc xe điện có thể là phương tiện phù hợp dành cho bạn đó. Những hãng taxi phổ biến nhất tại Côn Đảo có thể kể đến như: taxi Mai Linh Côn Đảo (SĐT liên hệ: 0254 3 850 850), taxi Côn Sơn (SĐT liên hệ: 0254 3 908 908), taxi Thu Tâm Côn Đảo (SĐT liên hệ: 0254 3 630 036), v.v.

6 Một số lưu ý khi tham quan Nhà tù Côn Đảo

Trước khi khép lại hành trình tìm hiểu về "địa ngục trần gian", đây là vài điều nên ghi nhớ để chuyến tham quan diễn ra trang nghiêm và trọn vẹn hơn.

• Trang phục: Nên chọn trang phục kín đáo, lịch sự, phù hợp với tính chất tưởng niệm của khu di tích
• Thái độ tham quan: Giữ thái độ trang nghiêm, tránh nói cười lớn tiếng, chạy nhảy hay chụp ảnh phản cảm trong khuôn viên các trại giam
• Hướng dẫn viên: Nếu muốn hiểu sâu hơn về từng câu chuyện, từng hiện vật trưng bày, có thể thuê hướng dẫn viên tại chỗ để được thuyết minh chi tiết
• Thời gian tham quan: Nên dành ít nhất nửa ngày vì khuôn viên rộng, gồm nhiều trại giam nằm rải rác cách xa nhau
• Kết hợp điểm đến gần đó: Có thể ghé thăm Nghĩa trang Hàng Dương ngay gần đó để dâng hương tưởng niệm các anh hùng liệt sĩ trong cùng buổi tham quan
• Giờ giấc: Nên tránh giờ trưa nắng gắt (11h – 13h30), ưu tiên tham quan vào sáng sớm hoặc chiều mát để thoải mái di chuyển giữa các khu trại

Được mệnh danh là “địa ngục trần gian” với những đòn tra tấn dã man nhất, Nhà tù Côn Đảo là nơi in hằn bao đau thương của các thế hệ cha anh ngày trước. Ngày nay, nhà tù vẫn được giữ nguyên để mọi người có thể ghé đến tham quan, cảm khái trước tấm lòng kiên trung, bất khuất của bao bậc tiền nhân đi trước. Ngoài ra, nếu có dịp xách balo đến huyện đảo xinh đẹp này và muốn tìm hiểu rõ hơn về những năm tháng đau thương của dân tộc, đừng bỏ qua cơ hội tham quan Sở Lò Vôi Côn Đảo, một trong những sở tù hà khắc nhất ngày trước bạn nhé.