Trong vô vàn lựa chọn, cơm cháy luôn là lời đáp rõ ràng nhất mỗi khi ai đó hỏi: “Đặc sản Ninh Bình là gì?” Món ăn trông có vẻ giản đơn nhưng lại kỳ công trong từng bước làm. 

Người dân phối trộn hai loại gạo (một dẻo, một khô) nấu thành lớp cơm trắng rồi đem phơi nhiều nắng. Những mẻ cơm sau đó được chiên đến khi phồng lên, giòn rụm và tỏa mùi thơm rất đặc trưng. Khi ăn thực khách có thể chấm ruốc, hành phi hoặc kết hợp với thịt dê, tim cật chan một lớp sốt đậm đà. Hương giòn tan hòa với vị béo mằn mặn khiến người ta khó quên. Cơm cháy được bán ở hầu hết các chợ và điểm du lịch. Giá một phần thường nằm trong khoảng từ 35.000 – 45.000 đồng. 

Top 12 đặc sản Ninh Bình phải thử ngay khi chạm đất cố đô 2

Cơm cháy Ninh Bình rẻ, dễ mua, dễ ăn và rất hợp để mang về làm quà. Ảnh minh họa: Ninh Binh Legend Hotel

Nhắc đến đặc sản Ninh Bình, món thịt dê núi luôn đứng trong nhóm được du khách tìm nhiều nhất. Dê được thả tự nhiên trên sườn núi đá, ăn cỏ và lá cây rừng nên thịt săn chắc, thơm và ít mỡ.

Các món từ dê ở đây được đánh giá là vô cùng đa dạng:

- Dê nướng thơm lừng

- Dê hấp giữ nguyên vị ngọt

- Dê tái chanh thanh mà không hề tanh

- Dê xào lăn, dê tương gừng và cả nem dê…

Đặc biệt nhất là cơm cháy sốt dê, sự kết hợp giữa hai món đặc sản Ninh Bình tạo nên hương vị đậm đà khó trộn lẫn. Giá thịt dê tươi dao động khoảng từ 200.000 – 400.000 đồng/kg tuỳ theo phần thịt. Một số nơi được nhiều du khách nhắc đến như Ba Cửa, Cường Dê hay quán dê Chính Thư đều nằm ở vùng Hoa Lư, nơi được xem là “thủ phủ dê núi”.

Top 12 đặc sản Ninh Bình phải thử ngay khi chạm đất cố đô 3

Hãy đến và thưởng thức thịt dê núi tại Hoa Lư. Ảnh minh họa: Hotelio.vn

Giản dị, mộc mạc nhưng nhiều người lại xem miến lươn là món gây thương nhớ nhất trong list đặc sản Ninh Bình. Sợi miến trong veo, mềm nhưng không nhũn. Nước dùng được ninh từ xương lươn và xương ống nên thanh ngọt và béo tự nhiên.

Lươn ở đây thân nhỏ nhưng thịt chắc, thơm. Lươn xào săn hoặc lươn chiên giòn khi thả vào bát miến nóng cùng hoa chuối thái sợi tạo nên hương vị vừa gần gũi, vừa độc đáo. Một địa chỉ thưởng thức món ngon được nhắc nhiều là miến lươn Dũng Thanh, giá khoảng 120.000 đồng/phần.

Top 12 đặc sản Ninh Bình phải thử ngay khi chạm đất cố đô 4

Miến lươn có vị ngọt lành từ các nguyên liệu núi rừng. Ảnh minh họa: FB Check in Ninh Binh

Không phải ai cũng may mắn được thử ốc núi Ninh Bình. Loài ốc này chỉ sống trong các khe đá vôi của vùng Tam Điệp và chỉ xuất hiện từ tháng 4 đến tháng 8 hằng năm. Phần lớn thời gian còn lại chúng ẩn sâu trong hang, khiến việc thu hoạch khó khăn.

Ốc núi có vị ngọt tự nhiên, thịt giòn dai và thoang thoảng mùi thuốc nam do chúng ăn rễ và lá cây rừng. Chỉ cần hấp gừng đơn giản cũng đủ thấy trọn hương vị của chúng. Ngoài ra, nhiều hàng quán còn làm gỏi ốc, ốc xào me hay ốc hấp sả.

Top 12 đặc sản Ninh Bình phải thử ngay khi chạm đất cố đô 5

Món ăn này vừa lạ vừa hiếm, nên một khi đến đúng mùa, du khách rất nên thử ít nhất một lần. Ảnh minh họa: Dulichninhbinh.com.vn

Ở vùng Kim Sơn, gỏi cá nhệch là món mà bất cứ ai mê hải sản đều muốn thử. Cá nhệch giống lươn nhưng thân to hơn. Món gỏi được làm rất công phu để khử mùi tanh và giữ lại độ ngọt tự nhiên. Điểm nhấn lớn nhất của món ăn là chẻo, loại nước chấm đặc trưng pha từ sả, ớt và tiêu. Vị cay ấm lan đều, hòa với miếng cá ngọt và phần nếp mới tạo nên hương vị rất riêng. Do đánh bắt khó, giá cá nhệch tươi thường có giá khoảng 500.000 – 600.000 đồng/kg. 

Top 12 đặc sản Ninh Bình phải thử ngay khi chạm đất cố đô 6

Gỏi cá nhệch mặc dù đắt nhưng xứng đáng để thử. Ảnh minh họa: Sở Du lịch Ninh Bình

Những ai mê các món để nhâm nhi đều không thể bỏ qua nem chua Yên Mạc. Món này ra đời từ phiên bản cung đình Huế nhưng người dân Yên Mạc đã biến tấu để tạo hương vị rất riêng. Nem được làm từ thịt mông heo thái mỏng, trộn bì luộc, muối, mì chính rồi gói bằng lá ổi và lá chuối. Giá nem dao động khoảng từ 50.000 – 100.000 đồng/phần, rất dễ mua về làm quà.

Top 12 đặc sản Ninh Bình phải thử ngay khi chạm đất cố đô 7

Khi ăn, người ta thường dùng kèm lá mơ, lá đinh lăng hoặc lá sung để dậy hương hơn. Ảnh minh họa: Lazada

Trong số những đặc sản Ninh Bình mang dấu ấn làng quê, mắm tép Gia Viễn luôn có vị trí đặc biệt. Người dân làm mắm bằng những con tép tươi nhỏ, trộn muối và ủ trong điều kiện nhiệt độ ổn định, đặc biệt thuận lợi vào mùa đông. Mắm tép đỏ au, thơm lừng, có thể ăn kèm thịt luộc, rau luộc hay cơm nóng. Mỗi hũ thường có giá khoảng 150.000 – 250.000 đồng.

Top 12 đặc sản Ninh Bình phải thử ngay khi chạm đất cố đô 8

Mắm tép rất hợp để mang về như một món quà mang hương vị núi rừng. Ảnh minh họa: Sovaba Travel

Trong danh sách các đặc sản Ninh Bình, bánh trôi là món dành cho những ai yêu sự nhẹ nhàng. Vẫn là bột gạo quen thuộc, nhưng điểm khác biệt là vị thơm của lá cúc mốc và hoa bưởi. Nhân bánh là đường mật, thêm chút đậu phộng tạo độ bùi. Bánh có vị ngọt thanh, nhẹ nhàng và dễ ăn. Mỗi phần giá 25.000 – 50.000 đồng.

Top 12 đặc sản Ninh Bình phải thử ngay khi chạm đất cố đô 9

Bánh trôi hợp cho một buổi chiều la cà trong thành phố. Ảnh minh họa: Lorca.vn

Một trong những đặc sản Ninh Bình có cách thưởng thức độc đáo nhất chính là rượu cần Nho Quan. Khác với nhiều loại rượu truyền thống, rượu này không chưng qua lửa. Gạo, khoai và các nguyên liệu giàu tinh bột được trộn với men làm từ vỏ cây mun, giềng, gừng, lá ổi giã nhuyễn. Tất cả tạo ra hương rượu cay nhẹ nhưng không hề gắt. 

Người dân địa phương uống rượu bằng thân trúc rỗng, cắm thẳng vào vò. Trước đó chỉ cần thêm một ít nước sôi để nguội để rượu “mở” hương. Khi uống theo cách này, vị rượu trọn vẹn hơn, tinh tế hơn.

Top 12 đặc sản Ninh Bình phải thử ngay khi chạm đất cố đô 10

Rượu cần Nho Quan sử dụng những loại nguyên liệu của núi rừng. Ảnh minh họa: Môi trường & Cuộc sống

Dứa Đồng Giao  là một trong những loại trái cây đặc sản Ninh Bình được xếp vào top 50 loại quả ngon trong nước. Cánh đồng dứa trải dài, từng bụi mọc sát nhau, quả đều mắt và có hai giống chính: Cayen và Queen.

Cayen vàng tươi, nhiều nước, ngọt đậm. Queen nhỏ hơn, vàng rơm, vị ngọt thanh. Dù chọn loại nào thì vị dứa nơi đây cũng rất dễ chịu. Nếu muốn hái và chụp hình giữa vườn bạn hãy đi vào thời điểm khoảng tháng ba hoặc tháng bảy, vào mùa thu hoạch rộ. Người dân có nhắc một vài lưu ý với du khách như sau: không ăn quá nhiều trong một lần, tránh ăn dứa xanh hoặc lõi vì chứa nhiều bromelain.

Top 12 đặc sản Ninh Bình phải thử ngay khi chạm đất cố đô 11

Nhưng khi đã chọn được quả chín ở Đồng Giao, đảm bảo hương vị sẽ khiến bạn nhớ lâu. Ảnh minh họa: @trinhh_tee96

Bún mọc Kim Sơn là món khiến nhiều du khách nhớ mãi nhờ bát nước dùng trong vắt. Nồi nước phải được ninh hàng giờ để giữ vị ngọt thanh tự nhiên, không váng mỡ, rồi nêm thêm mắm cá và mắm tôm Kim Sơn, thứ gia vị tạo nên linh hồn của món bún này.

Sợi bún cũng khác biệt. Người dân làm thủ công, trắng, nhỏ và mềm mà không bị nhão. Viên mọc trộn từ thịt xay, nấm hương, mộc nhĩ và gia vị truyền thống, tạo độ thơm đậm.

Top 12 đặc sản Ninh Bình phải thử ngay khi chạm đất cố đô 12

Một tô bún chỉ khoảng 20.000 đến 30.000 đồng, dù giản dị nhưng đủ mở đầu một buổi sáng trọn vẹn. Ảnh minh họa: FB Thông tin Ninh Bình 24h

Trong số những đặc sản Ninh Bình độc đáo nhất, xôi trứng kiến là món hiếm và có phần lạ lẫm với nhiều du khách. Trứng kiến nâu được lấy từ những hốc đá vôi ở Nho Quan, mỗi mùa chỉ có một lần vào khoảng tháng Hai Âm lịch. Trứng được xào cùng hành phi, mỡ lợn, muối và tiêu rồi rắc đều lên lớp xôi nếp nóng gói trong lá chuối.

Khi ăn, bạn sẽ cảm nhận vị béo đặc trưng của trứng kiến, vài tiếng lép bép vui tai, và hương nếp dẻo quyện cùng lớp topping béo mềm. Món này còn gắn liền với văn hóa của người Mường, một phần đời sống của họ được gửi lại trong mỗi gói xôi. Giá mỗi phần khoảng từ 50.000 đến 100.000 đồng. Nếu bạn dị ứng với nhộng hay ong thì nên cân nhắc, còn nếu không, đảm bảo đây sẽ là trải nghiệm ẩm thực nhất định phải thử.

Top 12 đặc sản Ninh Bình phải thử ngay khi chạm đất cố đô 13

Nơi tìm xôi trứng kiến chuẩn vị là khu vực xã Ngọc Lương, Nho Quan, cái nôi của món ăn này. Ảnh minh họa: Báo Lao Động

Mỗi món đặc sản Ninh Bình đều mang theo câu chuyện riêng. Một chuyến du lịch về vùng đất cố đô sẽ trọn vẹn hơn khi bạn chuẩn bị hành trang thật gọn gàng. Nếu đang tìm một chiếc vali chắc chắn, bền và tiện dụng để đồng hành cùng chuyến đi khám phá đặc sản Ninh Bình, bạn có thể tham khảo các mẫu vali chất lượng tại MIA.vn.