Chùa Am Vãi còn được biết đến với tên chữ là Am Ni Tự, vốn là ngôi cổ tự linh thiêng tọa lạc trên núi Am Ni. Ngôi chùa này thuộc xã Nam Dương, tỉnh Bắc Ninh (trước đây thuộc xã Nam Dương, huyện Lục Ngạn, Bắc Giang cũ). 

Theo thông tin mình được biết, Chùa Am Vãi nằm trong hệ thống các di tích thuộc cánh cung Đông Triều - Tây Yên Tử, gắn với Thiền phái Trúc Lâm Yên Tử. Năm 2017, quần thể chùa Am Vãi đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch chính thức xếp hạng là Di tích Lịch sử - Văn hóa cấp quốc gia. 

Chùa Am Vãi, chốn linh thiêng ‘bối sơn, diện thủy’ 2

Chùa Am Vãi còn được biết đến với tên chữ là Am Ni Tự. Ảnh minh họa: Báo Bắc Ninh

Chùa Am Vãi được khởi dựng vào thời Lý Trần trong khoảng thời gian từ thế kỷ XIII - XVII. Đây cũng là giai đoạn mà thiền phái Trúc Lâm Yên Tử phát triển cực thịnh. Theo thông tin mình ghi nhận được, phía sau chùa hiện còn lưu giữ hai ngôi tháp đá cổ thời Trần. Một ngôi tháp có khắc văn bia bài vị tôn vinh thiền sư Như Liên, vị cao tăng đã nhập cõi Niết Bàn. 

Không gian nguyên sơ của chùa Am Vãi gắn liền với những huyền tích kỳ bí. Một số câu chuyện đặc biệt tại đây mà mình ghi nhận được là huyền thoại về Hang Tiền, Hang Gạo, Bàn Cờ Tiên và Dấu Chân Tiên…

Chùa Am Vãi, chốn linh thiêng ‘bối sơn, diện thủy’ 3

Chùa Am Vãi được khởi dựng vào thời Lý Trần. Ảnh minh họa: Mybacgiang

Chùa Am Vãi khiến mình thu hút bởi không gian kiến trúc độc đáo. Nơi đây vừa mang tính chất phục dựng bề thế của một danh thắng thời đại mới, vừa bảo tồn vẹn nguyên các di vật gốc từ thời thế kỷ XIII - XVII. 

Điểm đặc biệt khác mà mình ấn tượng về Chùa Am Vãi chính là địa thế phong thủy. Nơi đây có thể Bối Sơn, Diện Thủy với lưng tựa núi vững chãi cùng mặt hướng sông Lục Nam. Vị trí này nằm trên trục hành lang sườn Tây Yên Tử, kết nối trực tiếp với kinh đô Phật giáo Trúc Lâm xưa. 

Chùa Am Vãi, chốn linh thiêng ‘bối sơn, diện thủy’ 4

Điểm đặc biệt mà mình ấn tượng về Chùa Am Vãi chính là địa thế phong thủy. Ảnh minh họa: Alltours

Ngoài ra, mình đặc biệt phát hiện nơi đây có lối kiến trúc phục dựng Nội Công, Ngoại Quốc. Cấu trúc đồng bộ bao gồm các tòa Tiền đường, Thượng điện, nhà Tổ và hàng lang tả hữu bao quanh. Bên cạnh đó, các bộ khung gỗ, cột trụ và hệ thống mái đao cong vút tạo nên vẻ thanh thoát cho ngôi chùa. 

Điểm nhấn của tổng thể kiến trúc còn nằm ở hai Bảo tháp Đá cổ thời Trần. Vật liệu tạo thành tháp là các phiến đá được gọt đẽo vuông vắn, bề mặt hằn rõ dấu ấn rêu phong. Toàn bộ các tháp mang đậm phong cách kiến trúc lăng mộ Phật giáo thời Trần. 

Chùa Am Vãi, chốn linh thiêng ‘bối sơn, diện thủy’ 5

Điểm nhấn của tổng thể kiến trúc còn nằm ở hai Bảo tháp Đá cổ thời Trần. Ảnh minh họa: Báo Bắc Ninh

Quần thể di tích chùa Am Vãi được chia thành hai phân khu là nội tự cùng các địa điểm tâm linh rải rác trên vách núi. Hãy cùng mình tìm hiểu các kỳ quan thiên nhiên gắn liền với các huyền tích tại chùa Am Vãi bạn nhé! 

    • Hang Tiền, Hang Gạo: có vị trí nằm dưới mái vòm đá tự nhiên chênh vênh bên vách núi. Hai địa danh này gắn liền với câu chuyện truyền thuyết mạch thiêng tự đùn tiền, gạo để nuôi nhà sư.
    • Bàn Cờ Tiên và Dấu chân Phật: vốn là một bãi đá phẳng rộng lớn gần đỉnh núi Am Ni. Nơi đây hiện vẫn còn lưu lại những vết lõm tự nhiên trên đá, được dân gian ví như bàn cờ tiên và các dấu chân của Phật.
    • Giếng Cần (Giếng Tiên): là giếng nước tự nhiên ăn sâu vào lòng vách đá, gần khu vực đỉnh núi. Dù ở độ cao hàng trăm mét nhưng nước giếng quanh năm trong vắt, không cạn.
Chùa Am Vãi, chốn linh thiêng ‘bối sơn, diện thủy’ 6

Quần thể di tích chùa Am Vãi có các địa điểm tâm linh rải rác. Ảnh minh họa: Mybacgiang

Bạn có thể đến chùa Am Vãi bằng phương tiện cá nhân với tuyến đường nhựa/bê tông được kéo dài lên tận cửa chùa. Từ trung tâm Bắc Giang, bạn có thể đi theo quốc lộ 31 đến thị trấn Chũ rồi đi thêm 15 km rẽ vào địa phận Nam Dương để lên núi. 

Lễ hội chùa Am Vãi được tổ chức định kỳ trong 3 ngày, từ 17 đến hết 19 tháng 4 Âm lịch. 

Chùa Am Vãi hoàn toàn không thu phí tham quan đối với du khách cũng như các Phật tử thập phương. Bạn có thể tự do vào đây vãn cảnh, dâng hương và khám phá các di tích. 

Bạn có thể gửi xe ngay sân trước cổng chùa để vào viếng chùa. Vào ngày lễ hội, ban quản lý có thể thiết lập các điểm trông giữ xe tập trung ở chân núi hoặc các bãi đất trống dọc đường lên am. 

Lên núi chùa Am Vãi sẽ không quá tốn sức nếu đi xe do đã có đường bê tông đến tận sân chùa. Tuy nhiên, bạn vẫn có thể lựa chọn hình thức trekking tự nhiên, nhưng tương đối tốn sức. 

Với vẻ đẹp linh thiêng trong không gian thiên nhiên hùng vĩ, chùa Am Vãi mang đến mình sự bình yên, nhẹ nhàng. Hãy thử xách balo lên tìm đến vùng Lục Ngạn, Bắc Giang để có thể trải nghiệm vẻ đẹp đậm chất thiền của ngôi chùa này bạn nhé!