Chiêm bái đền Vạn Lộc Cửa Lò, chốn linh thiêng thế rồng chầu hổ phục

1 Đền Vạn Lộc ở đâu?

Đền Vạn Lộc tọa lạc tại địa bàn phường Nghi Tân, thị xã Cửa Lò, tỉnh Nghệ An. Từ trung tâm bãi tắm Cửa Lò, bạn có thể dễ dàng di chuyển bằng xe máy hoặc ô tô để đến đây chỉ trong vòng mươi mười lăm phút chạy xe.

Điều làm mình choáng ngợp đầu tiên khi du lịch Nghệ An và đặt chân đến ngôi đền này chính là vị thế phong thủy đắc địa độc bản, mang đậm nét "Sơn kỳ Thủy tú". Trước mặt đền là dòng sông Cấm êm đềm lững lờ trôi, sau lưng được núi Lò vững chãi bao bọc. Đặc biệt, nhìn từ chánh điện ra, bên phải có núi Rồng sừng sững, bên trái có núi Tượng Sơn che chở, tất cả quy tụ lại tạo nên thế đất "Rồng chầu, Hổ phục" vô cùng uy nghiêm và linh thiêng.

Cái tên đền Vạn Lộc cũng mang một ý nghĩa vô cùng sâu sắc do chính tiền nhân đặt với kỳ vọng mảnh đất này sẽ là nơi "muôn lộc đổ về đây", che chở cho đời sống nhân dân luôn no đủ, bình an. Với giá trị văn hóa và lịch sử vô giá, đền đã được Nhà nước chính thức công nhận và xếp hạng là Di tích lịch sử Văn hóa Quốc gia từ năm 1991.

2 Ngược dòng lịch sử: Huyền thoại về vị tướng "Trấn thủ 12 cửa biển"

Tìm hiểu sâu từ các tài liệu lưu giữ tại đền Vạn Lộc, mình mới thấu hiểu được lòng biết ơn sâu sắc mà người dân Cửa Lò dành cho vị thần chủ của ngôi đền. Đó chính là Phó mã Thái úy Quận công Đô đốc Nguyễn Sư Hồi (sinh năm 1444, mất năm 1506).

Ông vốn là con trai cả của khai quốc công thần Cương quốc công Nguyễn Xí, sinh ra tại làng Thượng Xá (nay là xã Nghi Hợp, huyện Nghi Lộc). Từ thuở nhỏ, Nguyễn Sư Hồi đã bộc lộ tư chất thông minh, nhanh nhẹn kiệt xuất và được phong làm Đô đốc khi mới tròn 19 tuổi.

Sau khi mãn tang cha vào năm 1465, ông vâng lệnh vua Lê Thánh Tông lên đường đi trấn thủ vùng ven biển Nghệ An. Nguyễn Sư Hồi đã chọn vùng Cửa Xá làm trung tâm để xây dựng đồn lũy, chiêu mộ binh lính lập nên một đội quân hùng mạnh, đồng thời ra sức chiêu dân lập ấp, khai khẩn đất hoang, đặt nền móng đầu tiên cho làng Vạn Lộc.

Với tài thao lược vẹn toàn, ông đã cùng binh lính giữ cho toàn bộ dải biên cương bờ cõi vùng biển Nghệ An luôn được yên ổn. Sau khi Chiêu trưng vương Lê Khôi mất, ông được triều đình tin tưởng phong làm "Trấn thủ thập nhị hải môn" – gánh vác trọng trách tổng chỉ huy quản lý suốt 12 cửa biển kéo dài từ Sầm Sơn (Thanh Hóa) cho đến tận Cửa Tùng (Quảng Trị). Sau khi ông lâm bệnh và mất tại Cửa Xá vào năm 1506, nhân dân đã xây cất phần mộ, tôn ông làm Thành hoàng và lập đền Vạn Lộc để đời đời nhớ ơn.

3 Kiến trúc cổ kính trường tồn cùng dòng thời gian

Trải qua hơn 500 năm dãi dầu mưa nắng và những biến động thăng trầm của lịch sử, kiến trúc của đền Vạn Lộc cũng có những sự dịch chuyển. Xưa kia, đền đặt ở Lum Cò theo kiểu "Tiền miếu hậu mộ" (đền phía trước, mộ phía sau) gồm 3 tòa Hạ – Trung – Thượng điện. Đến thời Nguyễn, do ảnh hưởng của thiên tai bão lụt, tòa Thượng điện bị hư hại, nhân dân đã cung kính di chuyển hai ngôi nhà còn lại cùng toàn bộ đồ thờ tự về vị trí đắc địa gần đền cha con đức Quận công như ngày nay.

Bước qua cổng đền Vạn Lộc, trước mắt mình là một quần thể kiến trúc cổ kính quy mô gồm 3 tòa nguy nga, mỗi tòa được chia làm 3 gian chuẩn mực:

- Ngoại quan: Mái đền lợp ngói mũi hài nhuốm màu rêu phong thời gian, trên đỉnh nóc đắp nổi hình tượng "Lưỡng long chầu nguyệt" (hai rồng chầu mặt trời) vô cùng sắc nét và oai nghiêm.

- Nội điện: Tòa Trung điện là công trình được xây dựng sớm nhất từ thời Lê, không gian bên trong ngập tràn mùi hương trầm ấm áp. Các bức võng, ân thư, hoành phi câu đối đều được làm bằng gỗ quý sơn son thiếp vàng lộng lẫy, chạm khắc hình tứ linh (Long, Ly, Quy, Phượng) và Hổ phù tinh xảo.

- Tại cung giữa, đền thờ Hội đồng triều Lê với bộ bát bửu và chấp kích uy nghi. Cung tả (bên trái) là nơi thờ đương cảnh thành hoàng Lê Thái Tông và Thái úy Nguyễn Sư Hồi, còn cung hữu (bên phải) thờ các vị Sơn thần bản thổ cùng các nho sinh, khoa bảng học rộng tài cao của làng Vạn Lộc xưa.

4 Kinh nghiệm tham gia Lễ hội cầu phúc đền Vạn Lộc

Nếu bạn muốn tận hưởng trọn vẹn nét đẹp văn hóa tâm linh và không khí lễ hội sôi động nhất của miền biển Nghi Tân, hãy lên lịch trình ghé thăm đền Vạn Lộc Cửa Lò vào dịp đầu xuân. Lễ hội đền Vạn Lộc, còn gọi là lễ hội Thái úy Nguyễn Sư Hồi hay lễ hội Cầu phúc, cầu yên, được tổ chức định kỳ 3 năm một lần vào các năm hỏa: Tý, Mão, Ngọ, Dậu, diễn ra rầm rộ từ ngày 15 đến hết ngày 17 tháng Giêng Âm lịch.

4.1 Phần Lễ rước linh thiêng và đại tế cầu phúc

Sáng ngày 16/1 Âm lịch, sau ba hồi trống khai mạc vang dội và diễn văn ôn lại lịch sử tại khán đài, mình đã được cùng người dân địa phương tham gia lễ dâng hương kính cẩn. Hoạt động đặc sắc nhất chính là màn rước kiệu sắc phong, long ngai của Nguyễn Sư Hồi và Lê Khôi đi qua các tuyến đường quanh làng.

Dọc theo cung đường đoàn rước đi qua, các dòng họ trong làng đều tự tay dựng những cổng chào rất đẹp, bày biện hương án, long ngai, bài vị, hoa quả cẩn thận để ngưỡng đón đoàn rước. Mỗi khi kiệu đi qua, đoàn rước sẽ đi chậm lại, đội sư tử múa trò, đội trống biểu diễn rộn ràng để đại diện dòng họ bái vọng, dâng hương. Đến tối, lễ Đại tế (Cầu phúc) chính thức diễn ra trang trọng với phần đọc văn chúc, văn thúc ước của làng hòa trong tiếng nhạc bát âm, chiêng trống linh thiêng, huyền bí.

4.2 Phần Hội sôi động: Hò reo vang dội hội đua thuyền

Sau khi đoàn rước quay trở về đền Vạn Lộc, cả một vùng sông Cấm trước mặt đền bỗng chốc biến thành một chảo lửa sôi động với hội đua thuyền trải. Đứng trên bờ, mình vô cùng hào hứng khi được hòa vào tiếng hò reo cổ vũ vang động cả một vùng sông nước.

Ngoài ra, phần hội còn có rất nhiều trò chơi truyền thống xen lẫn hiện đại như chọi gà, đánh cờ người, đấu bóng chuyền, bóng bàn, kết hợp cùng các đêm cắm trại, biểu diễn văn nghệ quần chúng của các đoàn nghệ thuật chuyên nghiệp.

Đến với Di tích Lịch sử Quốc gia đền Vạn Lộc Cửa Lò, gửi lòng mình vào chốn linh thiêng giữa bảng lảng mây trời sông Cấm đã giúp mình tìm lại sự thanh thản, an yên trong tâm hồn. Nếu bạn cũng đang lên kế hoạch cho hành trình của riêng mình thì bạn đừng quên mang theo vali MIA.vn để cùng đồng hành nhé.