Ghé Chùa Hoằng Phúc, đệ nhất cổ tự hơn 700 tuổi ở Quảng Bình

1Giới thiệu về Chùa Hoằng Phúc Quảng Bình

1.1 Chùa Hoằng Phúc ở đâu?

Chùa Hoằng Phúc thuộc địa phận thôn Thuận Trạch, xã Mỹ Thủy, huyện Lệ Thủy, khá gần với nhà cũ và Mộ Đại tướng Võ Nguyên Giáp. Ngôi chùa này có lịch sử hơn 715 năm, chứng kiến bao thăng trầm lịch sử. Ngôi chùa này ban đầu có tên gọi là chùa Kính Thiên, sau này mới được đổi tên là Chùa Hoằng Phúc Quảng Bình.

Để di chuyển đến chùa Hoằng Phúc từ trung tâm thành phố Đồng Hới, bạn có thể đi theo Quốc lộ 1A từ hướng Nam, rồi sau đó rẽ vào đường DT16 để đến thị trấn Kiến Giang. Từ đây, bạn chỉ cần di chuyển thêm một đoạn đường ngắn nữa là đến được chùa Hoằng Phúc. Đường đi khá thuận lợi, chủ yếu là đường lớn nên bạn có thể chọn thuê xe máy, thuê ô tô tự lái hay taxi đều phù hợp.

Xem thêm: Ghé thăm Đền thờ Thánh Mẫu Liễu Hạnh Quảng Bình linh thiêng

1.2 Lịch sử hình thành Chùa Hoằng Phúc Quảng Bình

Vào năm 1301, Phật hoàng Trần Nhân Tông đã chọn ghé thăm nơi đây, cầu phúc cho dân cho nước, vào lúc này chùa Hoằng Phúc vẫn còn là am nhỏ, tên Tri Kiến. Đến năm 1716, chúa Nguyễn Phúc Chu đã cho sửa sang lại chùa và đặt tên là Kính Thiên Tự. Vào năm 1821, trong chuyến ngự giá Bắc Tuần, vua Minh Mạng đã ghé thăm ngôi chùa này và đổi tên thành Hoằng Phúc Tự, được người dân quen gọi là chùa Trạm hoặc chùa Quan.

Trải qua nhiều thế kỷ cùng những thăng trầm lịch sử, Chùa Hoằng Phúc Quảng Bình đã bị hư hại nghiêm trọng, cơn bão số 12 năm 1985 đã khiến chùa sụp đổ gần như hoàn toàn. Trong hơn một thế kỷ chùa Hoằng Phúc đã rơi vào lãng quên, nhưng những hiện vật của chùa vẫn được người dân lưu giữ như: mõ; quả chuông lớn bằng đồng nặng 80kg cao 1.1m, đường kính 0,5m bên trên chạm khắc hai con rồng ngậm ngọc trong miệng ngậm cùng rất nhiều những hoa văn tinh xảo; tượng Phật; lư hương; đế nến; bình hoa; tòa tháp sen. Đến năm 2010, Chùa Hoằng Phúc Quảng Bình dù chưa được tu sửa những đã được Ủy ban tỉnh Quảng Bình xếp hạng vào di tích lịch sử cấp tỉnh.

Đến ngày 30/11/2014, UBND huyện Lệ Thủy đã chính thức bắt tay vào phục dựng và tu sửa toàn bộ khuôn viên chùa Hoằng Phúc với tổng vốn đầu tư lên đến 40,4 tỷ đồng. Số tiền này được đóng góp từ các cá nhân và doanh nghiệp cùng các Phật tử trong và ngoài nước. Trong quá trình tôn tạo, chùa Hoằng Phúc vẫn giữ được lối thiết kế theo phong cách chùa cổ thời nhà Trần, khuôn viên bao gồm: tam quan ngoại, tam quan nội, tháp Phật và tam bảo chùa.

Ngày 16/1/2016, quá trình phục dựng Chùa Hoằng Phúc Quảng Bình được hoàn thành, thực hiện lễ khánh hạ để đón tiếp Phật tử gần xa. Chùa còn được Giáo hội Phật giáo Myanmar gửi tặng viên xá lợi quý giá, cùng với đó nhận được chứng nhận Di tích quốc gia Việt Nam từ Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch.

2 Kiến trúc đặc sắc của Chùa Hoằng Phúc

Hơn 700 năm tồn tại, chùa Hoằng Phúc không chỉ là một công trình tôn giáo mà còn là chứng nhân của lịch sử vùng đất Quảng Bình. Dù đã trải qua nhiều lần trùng tu, ngôi chùa vẫn giữ được tinh thần kiến trúc cổ truyền, đặc biệt là dấu ấn của thời Trần.

Tổng thể chùa được xây dựng theo phong cách truyền thống của chùa Việt, mái ngói cong mềm, kết cấu gỗ chắc chắn và bố cục cân đối. Từng hạng mục nối tiếp nhau một cách hài hòa, tạo nên dòng chảy không gian liền mạch. Nhờ vậy, khi bước vào chùa, du khách không chỉ nhìn thấy một công trình kiến trúc, mà còn cảm nhận được sự tĩnh tại lan dần theo từng bước chân.

2.1 Cổng Tam Quan

Hành trình khám phá chùa Hoằng Phúc bắt đầu từ cổng Tam Quan. Ba lối vào không chỉ tạo nên thế kiến trúc bề thế mà còn mang ý nghĩa sâu sắc trong Phật giáo, tượng trưng cho ba con đường hướng con người đến sự giác ngộ: Không, Vô tướng và Vô tác.

Kiến trúc cổng được chăm chút với mái ngói cong, cột trụ vững vàng và các chi tiết chạm khắc tinh xảo. Những câu đối treo hai bên cổng như lời nhắc nhở nhẹ nhàng về việc hướng thiện và giữ tâm trong sáng. Cổng giữa dành cho bậc cao tăng và tượng Phật, hai cổng phụ mở ra cho Phật tử và khách thập phương.

Khi bước qua cổng, không gian phía sau dường như tách biệt với nhịp sống bên ngoài. Cảm giác ấy đến tự nhiên, như một sự chuyển đổi từ ồn ào sang lắng đọng.

2.2 Chánh điện

Từ cổng Tam Quan, lối đi dẫn thẳng vào chánh điện, khu vực quan trọng nhất của chùa. Đây là nơi diễn ra các nghi lễ lớn như lễ cầu an, Phật đản hay Vu Lan, đồng thời cũng là không gian để Phật tử tụng kinh và chiêm bái.

Chánh điện được xây dựng theo lối truyền thống với hệ thống cột gỗ chắc chắn, mái ngói đỏ uốn cong và những bức hoành phi, câu đối mang đậm triết lý Phật giáo. Bên trong, tượng Phật Thích Ca, tượng Bồ Tát Quan Âm cùng nhiều pho tượng khác được bài trí trang nghiêm, thể hiện rõ nét thần thái từ bi và trí tuệ.

Hương trầm lan tỏa khắp gian điện, tiếng chuông vang nhẹ trong không gian tĩnh lặng. Tất cả hòa quyện, tạo nên cảm giác bình an và giúp người hành hương tìm lại sự cân bằng trong tâm hồn.

2.3 Tháp chuông và tháp trống

Hai bên chánh điện là tháp chuông và tháp trống, được bố trí đối xứng nhằm tạo thế cân bằng cho toàn bộ khuôn viên chùa. Sự sắp đặt này không chỉ đảm bảo tính thẩm mỹ mà còn thể hiện tư duy kiến trúc hài hòa của chùa Việt truyền thống.

Mỗi tháp đều có nền móng vững chắc bằng gạch và đá. Phần thân tháp được thiết kế cao dần với các chi tiết trang trí mang đậm phong cách Phật giáo. Mái chồng diêm hai tầng lợp ngói đỏ, các góc mái uốn cong mềm mại nhưng vẫn giữ được vẻ trang nghiêm.

Bên trong tháp chuông treo đại hồng chung bằng đồng, trong khi tháp trống đặt đại cổ bằng gỗ quý. Âm thanh từ chuông và trống không chỉ báo hiệu thời khóa tu tập mà còn góp phần tạo nên nhịp điệu đặc trưng cho đời sống tâm linh của chùa.

2.4 Vườn tháp và khuôn viên

Rời khu vực chính điện, du khách sẽ bắt gặp vườn tháp và khuôn viên rộng rãi bao quanh chùa. Vườn tháp là nơi lưu giữ xá lợi của các vị cao tăng từng trụ trì, được xây dựng bằng gạch và đá với kiến trúc giản dị nhưng trang nghiêm. Một số bảo tháp còn được chạm khắc hoa văn tinh tế, phản ánh nghệ thuật Phật giáo truyền thống.

Bao quanh là hàng cây xanh tỏa bóng mát, lối đi lát gạch sạch sẽ dẫn dắt từng bước chân chậm rãi. Hồ nước và tiểu cảnh được bố trí hài hòa, tạo nên khung cảnh thanh bình.

Vào những dịp lễ lớn, khuôn viên trở nên đông vui hơn với dòng người hành hương. Thế nhưng giữa sự nhộn nhịp ấy, chùa Hoằng Phúc vẫn giữ được vẻ tĩnh lặng vốn có, như một điểm tựa tinh thần bền bỉ suốt hơn bảy thế kỷ.

3Những trải nghiệm đáng nhớ khi đến tham quan Chùa Hoằng Phúc Quảng Bình

3.1 Sống lại trang sử hào hùng của lịch sử dân tộc

Quảng Bình là địa phương nổi tiếng với bề dày lịch sử, từng là chiến trường ác liệt nhất trong suốt hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ. Chùa Hoằng Phúc Quảng Bình trong những năm tháng ấy, không chỉ là nơi người dân gửi gắm hy vọng, gửi gắm đức tin mà còn là nơi nuôi dưỡng và che giấu các chiến sĩ cách mạng. Chính vì thế mà ngôi chùa này cũng như Chùa An Xá Quảng Bình, phải chịu sự tàn phá nặng nề của kẻ địch, nhận không biết bao nhiêu bom đạn trong suốt những năm tháng ác liệt ấy.

Sau nhiều năm tưởng như rơi vào lãng quên, chùa Hoằng Phúc đã được tôn tạo, trùng tu và phục dựng. Đến hiện tại nơi đây đã trở thành điểm sinh hoạt văn hóa tâm linh được nhiều Phật tử tìm đến, là nơi gìn giữ những giá trị truyền thống của quê hương, đất nước.

3.2 Hiểu hơn về giáo lý nhà Phật khi đến Chùa Hoằng Phúc Quảng Bình

Phật giáo là tôn giáo phổ biến nhất tại Việt Nam. Trong đó, chùa Hoằng Phúc được nhiều người tìm đến vì muốn có cơ hội được đắm mình trong khuôn viên chùa cổ kính, hướng đến lòng thiện và những điều tốt đẹp mà Phật tử luôn cần tâm niệm. Đến với Chùa Hoằng Phúc Quảng Bình, bạn có thể dâng hương, kính lễ, có thể xin phép ở lại trong chùa và cùng các tăng ni, sư sãi để lánh xa nhân thế, để tìm thấy sự thảnh thơi, an yên trong tâm hồn.

Có lẽ nhờ những điều ấy mà hiện nay chùa Hoằng Phúc đã không chỉ còn là nơi phục vụ nhu cầu tín ngưỡng của người dân mà còn phục vụ nhu cầu tham quan, lễ Phật của du khách thập phương. Nhờ vậy, ngôi chùa này đóng góp một phần không nhỏ cho du lịch Quảng Bình nói riêng và Việt Nam nói chung.

3.3 Tham quan kiến trúc độc đáo và tham gia lễ hội tại Chùa Hoằng Phúc Quảng Bình

Dù đã trải qua phục dựng và tu sửa nhưng chùa Hoằng Phúc vẫn giữ được những đặc trưng của kiến trúc chùa cổ. Bên cạnh đó, tại đây vẫn còn lưu giữ những bức hoành phi nổi tiếng từ thời nhà Nguyễn, được vua chúa ban tặng. Ngoài ra, các chi tiết trang trí, các họa tiết long ly quy phụng tại đây cũng thể hiện văn hóa truyền thống của dân tộc ta. MIA.vn cũng muốn giới thiệu đến bạn Chùa Đại Giác Quảng Bình, cũng là một trong những ngôi chùa cổ có kiến trúc đặc biệt.

Vào tháng Chạp hằng năm, tại Chùa Hoằng Phúc Quảng Bình sẽ tổ chức lễ hội với quy mô lớn, thu hút rất đông đảo người dân địa phương và khách du lịch tham gia. Đây là lễ hội truyền thống được gìn giữ và phát huy qua nhiều thế kỷ, nhằm giúp các thế hệ mai sau hiểu được những giá trị văn hóa và truyền thống tốt đẹp của dân tộc.

Lễ hội sẽ bao gồm phần lễ và phần hội. Trong đó, phần lễ được tổ chức với các hoạt động truyền thống như khai mạc, rước nước, thả hoa đăng và các nghi lễ Phật giáo khác. Phần hội thì sẽ nhộn nhịp và sôi động hơn với các môn thể thao dân gian như kéo co, đấu vật, cờ tướng, đánh đu truyền thống, bài chòi v.v. Tham gia lễ hội bạn sẽ có dịp hiểu hơn về văn hóa truyền thống Việt Nam, đồng thời thêm tự hào về lịch sử ngàn năm văn hiến của dân tộc.

4Những lưu ý khi tham quan Chùa Hoằng Phúc Quảng Bình

Đầu tiên, thời điểm lý tưởng nhất để bạn tham quan Chùa Hoằng Phúc Quảng Bình là vào tháng Chạp. Lúc này thời tiết đầu xuân rất dễ chịu, bạn vừa có thể tham gia lễ hội tại chùa Hoằng Phúc vừa có thể tham gia nhiều lễ hội truyền thống khác tại Quảng Bình.

Trong quá trình tham quan, bạn cần lưu ý chọn trang phục lịch sự, trang nhã, tuyệt đối không chọn đồ quá hở hang như váy ngắn hay áo ba lỗ. Khi vào khuôn viên chùa, bạn nên đi nhẹ, nói khẽ, không nô đùa ồn ã, không vứt rác bừa bãi, không ngắt cây bẻ cành, ảnh hưởng đến cảnh quan và không khí chốn linh thiêng.

Cuối cùng, đến với Chùa Hoằng Phúc Quảng Bình, bạn có thể chuẩn bị mâm lễ để dâng lên các vị thần Phật. Bạn chọn lễ mặn hoặc lễ ngọt đều được, không cần chuẩn bị lễ quá cầu kỳ, quan trọng nhất vẫn là lòng thành tâm của người làm lễ.

Trên đây là những thông tin mà cẩm nang du lịch MIA.vn muốn mang đến cho bạn về Chùa Hoằng Phúc Quảng Bình, hy vọng đã giúp bạn có thêm một điểm đến hấp dẫn khi kéo vali du lịch đến tham quan mảnh đất địa linh nhân kiệt này.