Bánh in Huế, hương vị hoàng cung mà vẫn giữ trọn nét bình dị làng quê

1 Bánh in Huế trong đời sống tâm linh và văn hóa trà Cố đô

Người dân xứ Huế còn gọi đặc sản này là bánh cộ hoặc bánh ngũ sắc. Món bánh in Huế bình dị từng được xem như sản vật quý dùng để tiến vua. Ngày nay, chiếc bánh in Huế giữ vị trí trang trọng trên mâm cỗ cúng gia tiên, bàn thờ Phật và bàn thờ Ông Địa trong dịp Tết Nguyên đán.

Mình thấy rằng thói quen thưởng bánh uống trà đã trở thành nét sinh hoạt tinh tế của người Huế. Vị đắng chát nhẹ của chén trà xuân quyện cùng độ ngọt thanh, bùi béo từ chiếc bánh tạo nên trải nghiệm vị giác vô cùng đặc biệt.

2 Điểm tựa lịch sử và giai thoại tiến Vua của bánh in Huế

Giai thoại kể rằng bánh in Huế bắt nguồn từ làng Kim Long nằm ven sông Hương dưới thời nhà Nguyễn. Trong một dịp cận Tết, nhà vua muốn thưởng thức một món ăn vừa ngon vừa rẻ để dùng kèm trà nhạt. Vua truyền lệnh cho các bô lão khéo tay trong làng sáng tạo món mới.

Nhận thấy nguồn đậu xanh địa phương rất dồi dào, các bô lão kết hợp đậu xanh với đường cát. Chiếc bánh đậu xanh đầu tiên ra đời mang khuôn chữ Thọ với lời chúc nhà vua trường thọ. Vua dùng thử thấy hài lòng, liền ban thưởng cho dân làng và ban chiếu lệnh lưu giữ nghề truyền thống. Cho đến tận ngày nay làng Kim Long vẫn có hơn 30 hộ gia đình gắn bó với nghề. 

3 Các dòng bánh và sự kết hợp nhân bánh đa dạng

Tùy vào nguyên liệu nền, món đặc sản Huế này bao gồm nhiều chủng loại khác nhau. Phổ biến nhất là bánh in bột nếp, bánh in đậu xanh, bánh in bột đậu quyên và bánh in bột bình tinh.

Mỗi loại bánh sở hữu nét hấp dẫn riêng nhờ phần nhân sáng tạo. Người thợ phối trộn các nguyên liệu tự nhiên như mè rang, gừng tươi, đậu phộng, mứt bí đao hoặc chuối sấy khô.

4 Chiếc bánh in Huế có gì đặc biệt?

4.1 Quy trình chế biến công phu và kỹ thuật sấy than củi 12 tiếng

Để làm nên mẻ bánh ngon nghệ nhân bánh in Huế trải qua nhiều công đoạn tỉ mỉ. Với dòng bánh bột nếp thợ làm bánh chọn hạt nếp căng tròn, vo sạch rồi đem rang cùng lá dứa. Khi hạt nếp ngả màu vàng nhạt và dậy mùi thơm, lá dứa được vớt bỏ trước khi đem nếp đi xay mịn.

Nước đường cát trắng được đun nhỏ lửa đến khi sánh lại rồi trộn với bột theo tỷ lệ cân bằng. Bước quan trọng nhất chính là sấy bánh bằng than củi liên tục trong 12 tiếng. Ngọn lửa sấy phải giữ đều nhiệt để chiếc bánh in Huế đạt độ giòn tan, không bị nứt vỡ hay ẩm mốc.

4.2 Nghệ thuật đúc khuôn gỗ và lớp vỏ bọc ngũ sắc

Tên gọi của món ăn xuất phát trực tiếp từ phương pháp đúc khuôn gỗ. Khuôn đúc bánh mang nhiều hình khối đa dạng như hình tròn, hình vuông, hình chữ nhật, hình lục giác hoặc bát giác.

Thợ làm bánh rải một lớp bột vào nửa khuôn, cho phần nhân vào giữa rồi nén tiếp lớp bột đầy mặt khuôn. Bánh sau khi sấy khô hoàn toàn sẽ được bọc cẩn thận trong những lớp giấy kiếng rực rỡ sắc màu. Những ngày giáp Tết, các cơ sở sản xuất phải chạy đua với thời gian để kịp đáp ứng đơn đặt hàng từ thương lái.

4.3 Ý nghĩa triết lý ẩn sau lớp vỏ ngũ sắc

Mỗi chiếc bánh in Huế được bọc tỉ mỉ trong lớp giấy bóng năm màu gồm xanh, đỏ, vàng, trắng và tím. Lớp vỏ rực rỡ này chứa đựng nhiều tầng ý nghĩa sâu sắc:

• Ngũ hành tự nhiên: Tượng trưng cho 5 yếu tố Mộc, Hỏa, Thổ, Kim, Thủy.
• Tứ thời luân chuyển: Đại diện cho các mùa Xuân, Hạ, Giao mùa, Thu, Đông.
• Ngũ thường Nho giáo: Nhắc nhớ về 5 đạo đức cốt lõi Nhân, Lễ, Tín, Nghĩa, Trí.

Năm gam màu này cũng chính là sắc màu nền tảng trong mỹ thuật hội họa Huế cổ. Lớp vỏ bắt mắt biến chiếc bánh thành vật phẩm cúng tất niên sang trọng và món quà mời khách ấm áp ngày Tết.

5 Thắc mắc thường gặp về bánh in Huế (FAQ)

5.1 Bánh in Huế có vị như thế nào?

Bánh có vị ngọt thanh của đường cát hòa quyện cùng độ bùi béo tự nhiên từ đậu xanh hay bột nếp. Khi thưởng thức cùng trà nóng, độ giòn tan của bánh cân bằng vị chát của trà rất đậm đà.

5.2 Bánh in Huế bảo quản được bao lâu?

Nhờ kỹ thuật sấy than củi 12 tiếng khép kín, bánh có thể giữ được độ giòn ngon từ 2 đến 3 tháng ở nơi khô ráo mà không cần dùng chất bảo quản.

5.3 Làng nghề làm bánh in Huế nổi tiếng nhất nằm ở đâu?

Làng Kim Long thuộc phường Kim Long, thành phố Huế là cái nôi sản xuất bánh in truyền thống nổi tiếng từ thời Nguyễn.

5.4 Làm sao để vận chuyển bánh in Huế bằng máy bay không bị vỡ?

Do bánh có kết cấu giòn xốp dễ vỡ khi chịu va đập mạnh, việc đóng gói cẩn thận trong quá trình vận chuyển là vô cùng cần thiết. Bạn nên chèn bánh kỹ giữa các lớp quần áo mềm và xếp vào vali vỏ nhựa chịu lực của MIA.vn để giảm thiểu tối đa lực ép từ bên ngoài.

Những gói bánh in Huế xinh xắn luôn là món quà du lịch ý nghĩa dành tặng người thân và bạn bè. Món ăn này vừa mang vẻ sang trọng chốn hoàng cung, vừa giữ trọn nét bình dị của làng quê.