Du lịch Văn Bàn Lào Cai, lạc vào vùng đất hoang sơ đến ngỡ ngàng

1 Văn Bàn ở đâu và có gì đặc biệt?

Văn Bàn là một huyện cũ thuộc tỉnh Lào Cai, nằm cách trung tâm thành phố Lào Cai khoảng 70 km về phía Nam. Mình đi từ Sa Pa xuống mất khoảng hơn một tiếng đồng hồ, đường núi ngoằn ngoèo nhưng hai bên là cảnh rừng xanh ngát cứ như được vẽ sẵn.

Huyện Văn Bàn nằm trong hai dãy núi lớn là dãy Hoàng Liên Sơn và dãy Con Voi, với diện tích đồi núi cao chiếm đến 90%, còn lại 10% là thung lũng bồn địa. Huyện giáp huyện Bảo Yên ở phía đông, tỉnh Lai Châu ở phía Tây, Yên Bái ở phía Nam và Đông Nam, huyện Bảo Thắng và Sa Pa ở phía Bắc.

Điều làm mình ấn tượng nhất ngay từ đầu là tại đây có khoảng 11 nhóm dân tộc cùng 90.000 người đang sinh sống, tạo nên kho tàng văn hóa hết sức phong phú. Chính sự đa dạng đó mới khiến Văn Bàn trở nên hấp dẫn theo cách riêng của nó.

2 Du lịch Văn Bàn thì nên ghé những đâu?

2.1 Lâm Viên Thủy Hoa

Địa điểm đầu tiên mình dừng chân là khu Lâm Viên Thủy Hoa, nằm thuộc địa phận xã Võ Lao, huyện Văn Bàn, cách thị trấn Sa Pa khoảng hơn 1 giờ đồng hồ đi xe.

Thật sự không có từ nào diễn tả đúng hơn chữ "thơ mộng" khi mình đứng ở đây. Không gian ở đây tuyệt đẹp với cánh đồng Võ Lao bát ngát cùng dòng suối Nậm Mả thơ mộng, không khí vô cùng trong lành mang hương vị của núi non, ruộng đồng hùng vĩ.

Mình đã ngồi cả buổi sáng ở đây chỉ để nhìn ra cánh đồng và không muốn đi đâu hết.

Ngoài cảnh đẹp, du khách khi đến đây còn được khám phá những nét đặc trưng về văn hóa của dân tộc Tày với làn điệu hát then, hát lượn. Mình may mắn được nghe một đoạn hát lượn từ một bà cụ người Tày, giọng ngân nga vang vọng giữa núi trời khiến mình không thể nào quên.

Khu du lịch hiện có khoảng 10 lều câu phục vụ du khách thích trải nghiệm không gian tĩnh. Ai thích câu cá thư giãn thì đây thực sự là thiên đường rồi, vừa câu vừa ngắm núi, không gian yên tĩnh đến mức nghe được cả tiếng gió thổi qua lá cây.

2.2 Đền Cô Tân An

Từ Lâm Viên Thủy Hoa, mình tiếp tục di chuyển đến đền Cô Tân An ở xã Tân An. Đây là điểm mình không biết gì trước khi đến, nhưng lại trở thành một trong những nơi để lại ấn tượng sâu sắc nhất.

Đền cổ cô Tân An đã được xếp hạng di tích lịch sử quốc gia tại Quyết định số 3743/QĐ-BVHTTDL ngày 28/10/2016. Đây là nơi thờ phụng nữ chúa có tên Nguyễn Hoàng Bà Xa, người đã chinh chiến giữ yên bờ cõi cho cư dân vùng Bảo Hà và Khau Ban, tức Văn Bàn cổ xưa.

Ngôi đền mang một vẻ trang nghiêm và linh thiêng đặc biệt. Mình đứng ở đây khá lâu, cảm nhận được cái không khí trầm mặc và ý nghĩa lịch sử của nơi này.

Hằng năm vào ngày 17 tháng Giêng âm lịch, Đảng bộ và chính quyền xã sẽ tổ chức lễ hội đền Cô Tân An để dân hương tưởng nhớ vị anh hùng đã có công xây dựng và bảo vệ tổ quốc. Nếu bạn có dịp ghé đúng dịp lễ hội thì sẽ được trải nghiệm không khí thật sự đặc biệt.

Lưu ý là đường vào đền hơi khó đi, bạn nên đi xe máy và cẩn thận trên những đoạn dốc.

2.3 Đền Ken

Điểm thứ ba mình ghé là đền Ken ở xã Chiềng Ken, và đây cũng là một địa chỉ tâm linh đáng để dừng chân. Đền Ken nằm trên đỉnh đồi Phù Đình và thờ ông Nguyễn Hoàng Long cùng các vị tướng lĩnh của nghĩa quân Tây Sơn đã đánh giặc tại Văn Bàn.

Đền đã được UBND tỉnh Lào Cai xếp hạng là di tích lịch sử văn hóa cấp tỉnh, và đến năm 2012 đã được trùng tu lại cho khang trang hơn.

Trèo lên đỉnh đồi Phù Đình để vào đền mất chút công sức nhưng hoàn toàn xứng đáng vì từ trên cao nhìn xuống, cả thung lũng Văn Bàn hiện ra xanh mướt và bình yên đến lạ.

3 Khám phá bản làng dân tộc Tày và Dao đỏ

Ngoài các điểm đến cụ thể, phần mình thích nhất trong chuyến đi lại là những giờ lang thang qua các bản làng. Ở những xã như Khánh Yên Trung, Chiềng Ken, Dương Quỳ tập trung rất nhiều nhà sàn truyền thống đẹp của cư dân bản địa người Tày và Dao đỏ.

Nhà sàn của người dân Văn Bàn được lợp với mái lá cọ rất mát, phủ màu thời gian cũ kỹ càng làm cho bức tranh miền núi nơi đây thêm đẹp và thi vị. Đặc biệt, nhà cửa của người dân ở đây đều được dựng với địa thế tựa lưng vào núi, mặt hướng ra đồng, nên góc nào chụp cũng ra ảnh đẹp không cần chỉnh.

Mình đã được một gia đình người Tày mời vào nhà uống nước chè, ngồi trên sàn nhà nhìn ra ruộng lúa bậc thang và trò chuyện qua vốn tiếng Kinh ít ỏi của họ. Đây là khoảnh khắc mình nghĩ sẽ nhớ mãi trong tất cả những chuyến đi của mình.

4 Văn hóa và lễ hội đặc sắc không thể bỏ qua

Một điều làm mình thực sự bất ngờ là Văn Bàn sở hữu kho tàng di sản văn hóa phi vật thể rất đáng nể. Có đến 3 lễ hội đã được cấp danh hiệu Di sản văn hóa phi vật thể Quốc gia:

• "Khắp nôm": Làn điệu dân ca của dân tộc Tày
• Lễ hội "Lồng tồng": Lễ hội đặc sắc của người Tày
• Lễ cầu làng "Áy lay": Lễ hội truyền thống của người Dao

Nếu bạn có điều kiện ghé đúng dịp lễ hội, đặc biệt là Lễ hội Lồng tồng, trải nghiệm sẽ hoàn toàn khác và sâu sắc hơn rất nhiều so với chỉ đi thăm quan phong cảnh thông thường.

5 Đặc sản Văn Bàn ăn một lần là nhớ mãi

Ẩm thực ở Văn Bàn là một trải nghiệm rất riêng. Mình được thử khá nhiều món và thấy mỗi món đều có hương vị đặc trưng khó lẫn vào đâu.

Văn Bàn vốn nổi tiếng với các món ăn chế biến từ măng và rau có trong tự nhiên. Hương vị măng ở đây vô cùng thơm, giòn và ngon ngọt, trong đó không thể không nhắc đến măng bói.

Măng bói rất dễ chế biến, có hương vị ngọt mềm, tính lành và có thể bảo quản lâu ngày. Đặc biệt, với đặc điểm không bị he nên không cần phải luộc qua giống như những loại măng khác.

Ngoài ra, hành trình vi vu Văn Bàn còn là cơ hội để thưởng thức bánh chưng đen, cá nướng thơm lừng và nộm rau dớn được chế biến công phu, khéo léo. Với khí hậu ôn hòa, Văn Bàn còn có thịt trâu gác bếp, rượu táo mèo, nấm hương, mận hậu và tương ớt Mường Khương là những đặc sản nên thử khi đến đây.

Mình đặc biệt mê cái món cá nướng ăn kèm xôi nếp nương, ngồi giữa trời lạnh se se ăn bữa tối với người bản địa, ấm lòng hơn cả chục cái áo khoác cộng lại.

6 Một vài lưu ý trước khi đi Văn Bàn

Văn Bàn vẫn còn là điểm đến khá mới mẻ ở Lào Cai nên không có nhiều dịch vụ nhà nghỉ, homestay hay các trải nghiệm vui chơi giải trí như nhiều địa phương khác. Vì thế, bạn nên sắp xếp để đi về trong ngày hoặc liên hệ cư dân bản địa để được qua đêm tại đây.

Văn Bàn có địa hình miền núi nên bạn hãy chọn trang phục năng động, đi giày thể thao để tiện di chuyển và khám phá. Hành trình sẽ thuận lợi hơn nếu du khách chọn phương tiện xe máy để chủ động về mặt thời gian và các địa điểm muốn ghé thăm.

Một vài điểm mình rút ra thêm sau chuyến đi:

• Thời tiết: Văn Bàn thay đổi theo mùa khá rõ rệt, buổi sáng có thể lạnh dù đang giữa hè, nên chuẩn bị thêm một chiếc áo nhẹ trong balo.
• Đường đi: Đường đến một số điểm như đền Cô Tân An khá khó đi, đặc biệt sau mưa, cần thận trọng.
• Tiền mặt: Nên mang theo tiền mặt vì ở đây hầu như không có điểm chấp nhận thanh toán điện tử.

Chuyến đi Văn Bàn thực sự là một trong những hành trình mình trân trọng nhất trong năm nay. Không phải vì nó hoành tráng hay tiện nghi, mà vì nó chân thật theo cách hiếm nơi nào còn giữ được.

Ruộng bậc thang, rừng nguyên sinh, bản làng yên bình cùng kho tàng văn hóa dân tộc Tày và Dao đỏ, tất cả tạo nên một bức tranh rất riêng mà mình nghĩ bất cứ ai yêu du lịch khám phá đều sẽ mê. Nếu bạn đang lên kế hoạch cho chuyến mang balo đi phượt tiếp theo và muốn thoát khỏi những tọa độ đông đúc, hãy thử một lần rẽ về Văn Bàn nhé, mình nghĩ bạn sẽ không hối hận đâu.