Khám phá chùa Tà Mơn, ngôi chùa Khmer 400 năm tuổi lộng lẫy như cung điện

1 Giới thiệu về chùa Tà Mơn

Địa chỉ: Ấp Đào Viên, xã Viên Bình, huyện Trần Đề, tỉnh Sóc Trăng

Chùa Tà Mơn, còn có tên chùa Serey Tamon, là một trong những ngôi chùa Khmer nổi bật tại Sóc Trăng. Tọa lạc trong khuôn viên rộng gần 3 ha giữa tuyến đường huyết mạch nối Mỹ Xuyên và Trần Đề, ngôi chùa gây ấn tượng mạnh nhờ sắc trắng và vàng rực rỡ đặc trưng. Kiến trúc Khmer tinh tế kết hợp không gian thoáng đãng khiến nơi đây trở thành điểm đến vừa linh thiêng vừa đẹp mắt, thu hút rất nhiều khách du lịch Sóc Trăng.

Không chỉ mang giá trị tôn giáo, chùa Tà Mơn còn là trung tâm văn hóa và giáo dục của cộng đồng Khmer địa phương. Trong khuôn viên chùa có trường dạy chữ Khmer cho trẻ em với lớp học duy trì đều đặn và ngày càng thu hút thêm nhiều học sinh. Bên cạnh đó, chùa còn tổ chức các lớp đào tạo Pali giáo lý sơ cấp, lớp xóa mù chữ dành cho các vị tăng, cùng chương trình “Ánh sáng văn hóa hè” phục vụ bà con trong vùng.

Hằng năm, chùa Tà Mơn cũng là nơi diễn ra các nghi lễ truyền thống của người Khmer như Chol Chnam Thmay, Sene Dolta hay Ooc Om Boc. Nhờ vậy, ngôi chùa trở thành điểm lưu giữ trọn vẹn đời sống tín ngưỡng và văn hóa của đồng bào Khmer tại Sóc Trăng.

2 Lịch sử chùa Tà Mơn

Chùa Tà Mơn được xây dựng vào năm 1615 trên phần đất do gia đình ông Kong Mơn và bà Thị Tây hiến tặng. Suốt hơn bốn thế kỷ tồn tại, ngôi chùa đã trải qua 27 đời trụ trì, trong đó cố Hòa thượng – thiền sư Kong Kod là vị sư đầu tiên đảm nhiệm vai trò trụ trì. Để tưởng nhớ công lao của gia đình hiến đất, chùa được đặt tên là Tamon, nghĩa là “ông Mơn” theo cách gọi của người Việt. Về sau, tên chùa được bổ sung thêm chữ “Serey”, hình thành tên gọi chùa Serey Tamon. Theo thời gian, người dân quen miệng gọi là chùa Tà Mơn như ngày nay.

Theo Thượng tọa Trần Văn Tha – trụ trì hiện tại, chùa đã trải qua 5 lần trùng tu và xây dựng lớn. Đáng chú nhất là công trình chính điện với diện tích 999 m², được khởi công vào năm 2013. Đây là công trình mà chính Thượng tọa tự phác thảo ý tưởng, thiết kế bản vẽ và lựa chọn chất liệu thi công. Sau hơn mười năm miệt mài xây dựng, đến năm 2023, chính điện hoàn thành và chính thức đưa vào sử dụng, trở thành dấu ấn kiến trúc nổi bật nhất của chùa Tà Mơn ngày nay.

3 Khám phá kiến trúc chùa Tà Mơn

3.1 Tổng thể kiến trúc Khmer rực rỡ

Nhìn từ trên cao, chùa Tà Mơn nổi bật với sắc vàng rực rỡ, đây là gam màu đặc trưng trong kiến trúc Khmer. Từ cột, cửa, mái cho đến những khoảng trống nhỏ nhất đều được chạm khắc và tô vẽ tinh xảo theo nhiều kỹ thuật truyền thống như chạm chìm, chạm nổi trên gỗ và đá, đắp vữa hay đổ khuôn xi măng. Sự kết hợp của các hoa văn phức hợp này tạo nên vẻ đẹp lộng lẫy và vô cùng sống động cho tổng thể công trình.

Bước qua cổng tam quan uy nghi với ba tháp nhỏ của kiến trúc Nam Tông, bạn sẽ bắt gặp hình tượng rắn Naga uốn lượn, sơn son thếp vàng chạy dài theo hàng rào. Sau cổng là khoảng sân lễ rộng lớn, nơi đặt tượng Phật Thích Ca cao hơn 20m. Đây là biểu tượng cho sự cứu độ và giác ngộ giữa không gian trang nghiêm.

Chính điện là điểm nhấn nổi bật nhất của chùa Tà Mơn, được xây dựng đồ sộ tựa như một cung điện vàng son. Từng mảng tường, từng chi tiết trong chính điện đều được tận dụng để tạo hoa văn và hình tượng các linh vật đặc trưng của văn hóa Khmer. Trên đỉnh mỗi cột là tượng Krud, hình nhân nửa người nửa chim đứng dang hai tay đỡ mái chùa, mang dáng vẻ khỏe khoắn và tràn đầy sức sống. Dọc theo hành lang là hệ thống cột dày đặc với tổng cộng 27 trụ, mỗi trụ gồm hai cột tròn và một cột vuông, một kiểu kiến trúc khá đặc biệt so với các chùa Khmer thông thường.

Chính điện được thiết kế theo phong cách tân cổ điển của Phật giáo Nam Tông Khmer, gồm 1 trệt và 1 lầu, nền cao hơn hẳn các công trình còn lại. Hệ thống mái chồng tầng gồm bốn lớp, tạo nên vẻ nguy nga, đồ sộ. Ngôi chính điện rộng 999 m², chiều ngang 17m, dài 27m và cao 22m, là nơi tổ chức nhiều sự kiện tôn giáo quan trọng của chùa. Tổng kinh phí xây dựng lên đến hơn 15,4 tỷ đồng, được đóng góp bởi Phật tử trong và ngoài nước.

3.2 Các công trình phụ được đầu tư quy mô

Điểm khác biệt nữa của chùa Tà Mơn là thay vì nhiều cửa sổ như các ngôi chùa Khmer khác, chính điện có đến 13 cửa lớn bằng gỗ ở hai bên và mặt sau. Trên mỗi cánh cửa là hình chạm tiên nữ Apsara mềm mại, thể hiện vẻ đẹp tinh tế của nghệ thuật Khmer. Bên trong chính điện, tượng Phật được chạm khắc trong tư thế thiền định, toát lên sự trang nghiêm và thanh tịnh.

Các bức tường trong và ngoài chính điện được trang trí bằng phù điêu và họa tiết sặc sỡ như chim thần Garuda, nữ thần Kaynor… mang ý nghĩa bảo vệ và hộ trì cho ngôi chùa. Mọi chi tiết đều được xử lý công phu, thể hiện sự sáng tạo và tay nghề bậc thầy của các nghệ nhân Khmer.

Phía sau chính điện là một cầu thang dẫn đến tòa bảo tháp bốn tầng, mỗi tầng có một chức năng riêng: tầng cao nhất thờ xá lợi Phật, tầng dưới thờ bốn vị Phật quay về bốn hướng, tiếp đến là nơi thờ các bậc tiền bối có công xây dựng chùa và tầng cuối cùng an vị tro cốt của Phật tử. Đây là một công trình mang tính linh thiêng đặc biệt trong toàn bộ khuôn viên.

Không gian chùa còn trở nên sinh động nhờ hệ tượng 12 con giáp phủ sắc vàng đặt xung quanh chính điện, mang hơi thở tín ngưỡng dân gian. Bên cạnh đó, phiên bản thu nhỏ của quần thể đền Angkor được xây dựng ngay trong khuôn viên, giúp du khách có cảm giác như đang chiêm ngưỡng một kỳ quan Campuchia thu nhỏ tại Sóc Trăng.

Các công trình phụ như sân lễ, thư viện, nhà ăn, tăng xá và sala đều mang đậm nét văn hóa Khmer, được trang trí tỉ mỉ và thống nhất trong cùng ngôn ngữ kiến trúc. Tất cả góp phần tạo nên một tổng thể hài hòa, vừa cổ kính vừa tráng lệ.

Khám phá chùa Tà Mơn là hành trình chạm vào vẻ đẹp văn hóa Khmer và tìm lại sự bình yên giữa nhịp sống bận rộn. Nếu bạn đang chuẩn bị cho những chuyến đi tiếp theo thì hãy trang bị ngay một chiếc vali thật bền và gọn gàng để thuận tiện mang theo hành lý. Ghé MIA.vn ngay hôm nay, bạn nhất định sẽ chọn được vali và phụ kiện du lịch ưng ý, sẵn sàng đồng hành vi vu khám phá những điểm đến mới.