1 Haggis là gì mà người Scotland tự hào đến vậy?

Scotland không phải vùng đất nổi tiếng với ẩm thực phong phú, nhưng cái tên Haggis thì chắc chắn không ai có thể bỏ qua. Theo mình tìm hiểu, đây là món dồi được làm từ nội tạng cừu, thuộc hàng "cổ" nhất trong kho tàng ẩm thực xứ này. Người ta nói rằng Haggis xuất hiện từ lâu đến nỗi không ai còn nhớ chính xác thời điểm ra đời của nó nữa.

Nhìn qua, mình thấy Haggis trông giống một khúc dồi căng tròn, nâu bóng, to hơn và đẫy đà hơn nhiều so với kiểu dồi lợn quen thuộc. Cắt ra, phần nhân bên trong hiện ra với màu nâu tối, trông có vẻ không được đẹp mắt cho lắm. Nhưng chính cái vẻ ngoài "chân chất" đó lại ẩn chứa một hương vị hoàn toàn bất ngờ.

2 Sinh ra từ bếp nhà nghèo, lớn lên trong thơ ca

Mình cũng khá bất ngờ rằng Haggis vốn là món ăn của những người nông dân nghèo không đủ tiền mua thịt. Thay vì để phần nội tạng cừu bỏ đi sau khi mổ, họ tận dụng toàn bộ phổi, tim, gan, ruột rồi băm nhỏ, trộn gia vị và nhồi vào dạ dày cừu để hầm chín. Đây cũng là cách để bảo quản thực phẩm lâu hơn mà không bị hỏng trong thời tiết lạnh giá của vùng Bắc Âu.

Dần dà, từ bếp nhà nghèo, Haggis bước vào thơ ca. Nhà thơ quốc dân Scotland Robert Burns đã viết hẳn một bài thơ ca ngợi món ăn dân dã này, và từ đó Haggis được tôn vinh là "quốc ẩm" của Scotland. Một món ăn đi từ sự thiếu thốn mà trở thành niềm tự hào quốc gia, ít có hành trình nào ý nghĩa hơn thế.

3 Bên trong khúc dồi đặc biệt ấy có gì?

Để làm ra một mẻ Haggis đúng điệu, người nấu phải chuẩn bị khá kỳ công. Phần nội tạng sử dụng bao gồm tim, gan, phổi cừu, tất cả được băm nhuyễn rồi trộn đều cùng hành tây thái nhỏ, bột yến mạch và các loại gia vị. Một chút mỡ thận cũng được thêm vào để tạo độ ẩm, làm cho nhân mềm, béo và thơm hơn.

Toàn bộ hỗn hợp nhân này sau đó được nhồi chặt vào dạ dày cừu rồi buộc kín. Công đoạn nấu chín là luộc trong nước sôi khoảng 3 tiếng đồng hồ, hoặc hầm cho đến khi phần vỏ chuyển từ màu nâu sáng sang nâu đậm hơn. Người nấu cần canh đúng thời điểm, bởi nếu hầm quá lâu, phần vỏ căng quá mức có thể phát nổ, nhân tràn ra ngoài sẽ mất đi cấu trúc và hương vị.

4 Thưởng thức Haggis đúng cách như người Scotland

Khi lấy ra khỏi nồi, Haggis như một khúc dồi căng bóng, no tròn. Khi ăn, người ta dùng dao rạch phần vỏ để phần nhân hé lộ ra ngoài. Sau đó cắt thành từng lát tròn vừa miệng là cách ăn phổ biến nhất.

Nhưng điều làm nên bữa ăn Haggis thực sự đúng chất Scotland chính là phần ăn kèm. Khoai tây nghiền trắng mịn là người bạn đồng hành không thể thiếu. Vị bùi béo của nội tạng cừu, chút cay nhẹ của gia vị hòa vào mùi thơm của khoai tây tạo nên một sự kết hợp ấm áp, tròn đầy đến bất ngờ. Nhiều nơi còn phục vụ Haggis kèm theo sốt để hương vị thêm phần đậm đà.

Lần đầu nhìn vào đĩa Haggis, mình thừa nhận có chút e dè. Nhưng miếng đầu tiên đưa lên miệng thì mọi định kiến tan biến hết. Lớp vỏ ngoài giòn dai, nhân bên trong béo bùi, ấm nồng qua từng nhai. Khó mà diễn tả chính xác vị của Haggis vì nó không giống bất kỳ thứ gì mình đã ăn trước đó.

5 Vì sao người nước ngoài hay nhăn mặt khi lần đầu nghe tên món này?

Thực tế không có gì lạ khi nhiều du khách, đặc biệt là người phương Tây, phản ứng nhăn mặt hoặc bịt mũi khi lần đầu nghe đến Haggis. Lý do đơn giản là rất ít nơi ở phương Tây thực sự chế biến nội tạng động vật thành thức ăn theo cách này. Cái nghe có vẻ "kinh" đó thực ra lại là điểm khiến món ăn trở nên khó quên.

Nhưng hương vị của Haggis đã không ít lần "đánh gục" những thực khách vốn hoài nghi nhất. Và khi một món ăn đã phổ biến đến mức được xuất khẩu sang Australia, New Zealand, Canada, thì chắc chắn sức hút của nó không phải chỉ là câu chuyện tò mò nhất thời. Ngày nay, Haggis còn được biến tấu thành nhiều phiên bản mới, dễ ăn hơn với du khách quốc tế, từ Haggis chiên giòn đến bánh mì kẹp Haggis, nhưng phiên bản truyền thống vẫn mãi là linh hồn không thể thay thế.

6 Những điều cần biết nếu bạn muốn thử Haggis khi đến Scotland

Haggis có mặt ở hầu hết các nhà hàng truyền thống Scotland, từ các quán pub ấm áp ở Edinburgh đến những quán nhỏ nằm khuất trong thung lũng Highland. Nếu đến Scotland vào dịp cuối tháng 1 (ngày Burns Night 25/1), bạn sẽ được chứng kiến lễ hội ẩm thực thú vị nhất xứ này, nơi Haggis được rước vào bàn tiệc trong tiếng nhạc kèn truyền thống giữa tiếng vỗ tay và bài thơ của Burns được đọc to.

Mình nghĩ rằng đến Scotland mà chưa thử Haggis thì chuyến đi vẫn còn thiếu một mảnh. Không phải vì nó ngon nhất hay đẹp nhất, mà vì nó thật nhất. Thật như cái cách người Scotland nhìn cuộc sống: giản dị, kiên cường và đầy tự hào về những gì mình có, dù xuất phát từ đâu.

Một dĩa dồi cừu Haggis như mang cả linh hồn của một dân tộc bên trong. Hãy lên kế hoạch chuyến đi Scotland và thưởng thức món ăn thú vị này nhé! Đừng quên chọn một chiếc vali kéo chắc chắn, gọn nhẹ để sẵn sàng cho những chuyến đi dài qua mưa và gió xứ Bắc Âu.