Hành trình về di tích Quế Lâm Ngự Chế, hồn thiêng sông núi nơi biên cương Sơn La

1 Di tích Quế Lâm Ngự Chế ở đâu và cách di chuyển

Di tích văn bia Quế Lâm Ngự Chế cùng đền thờ vua Lê Thái Tông tọa lạc tại tổ 3, phường Chiềng Lề, thành phố Sơn La, tỉnh Sơn La. Nằm ở vị trí chiến lược ngay trung tâm vùng cao nhưng không gian nơi đây lại biệt lập và vô cùng thanh tịnh.

Để di chuyển đến Quế Lâm Ngự Chế rất dễ dàng, từ trục đường chính Lò Văn Giá của thành phố Sơn La, mình chỉ cần rẽ vào một con ngõ nhỏ chạy khoảng 500m là đã chạm ngõ khu di tích. Trong hành trình du lịch Sơn La, bạn hoàn toàn có thể tự đi bằng xe máy hoặc ô tô cá nhân vì đường sá tại trung tâm thành phố hiện nay rất khang trang và bằng phẳng.

2 Ngược dòng lịch sử: Đi tìm nguồn gốc văn bia lưu danh thiên cổ

Vùng đất Tây Bắc từ thuở xa xưa luôn được các triều đại phong kiến coi là dải đất phên giậu, miền biên thùy tối quan trọng của đất nước. Từ thời Lý - Trần, các vị minh quân đã liên tục cất quân lên mạn ngược để phòng bị từ xa. Cho đến thời Lê Sơ, với một chính quyền Trung ương vững mạnh do vua Lê Lợi xây dựng, miền đất này mới thực sự khuôn mình trọn vẹn vào lãnh thổ nước nhà.

Nối tiếp chí hướng của vua cha, vua Lê Thái Tông đã rất chú ý tới miền biên ải phía Tây này. Trong 9 năm trị vì, nhà vua đã hai lần trực tiếp thân chinh chỉ huy quân sĩ lên miền Tây Bắc dẹp loạn quấy nhiễu.

Sau khi chiến thắng oanh liệt, trên đường khải hoàn về kinh đô, nhà vua cùng quân sĩ dừng chân nghỉ bấy giờ tại Động La, một hang đá tự nhiên tuyệt đẹp bên dòng Nậm La. Giữa khung cảnh núi non hữu tình, tâm hồn thanh thản sau trận chiến giữ yên bờ cõi, nhà vua đã ngẫu hứng để lại một bài thơ cùng lời tựa khắc trực tiếp lên vách đá phẳng lặng trước cửa hang.

Văn bia Quế Lâm Ngự Chế gồm 14 dòng chữ Hán (tổng cộng 140 chữ), mang nội dung răn đe kẻ phản nghịch nhưng thấm đẫm lòng nhân nghĩa, mong muốn dân lành vùng xa được hưởng thái bình:

"...Thế gian đã có anh hùng chúa 

Thiên hạ ai tha kẻ nghịch thần

Đường sá khó khăn đừng cậy hiểm

Hang cùng đá ấm áp hơn xuân

Yên được dân lành nhơ nhớp hết

Dân xa được hưởng tấm lòng nhân."  

Đúng một năm sau, vào tháng 3/1441, nhà vua lại một lần nữa kéo quân lên dẹp tan tàn dư của nghịch Nghiễm và bắt sống tướng Ai Lao ngay tại chính Động La này, giữ cho dải đất biên cương hoàn toàn bình yên.

Năm 1965, tấm bia khắc đá báu vật này chính thức được phát hiện. Đến ngày 5/2/1994, Bộ Văn hóa - Thông tin đã xếp hạng Quế Lâm Ngự Chế là Di tích lịch sử văn hóa cấp Quốc gia.

3 Mục sở thị tấm bia cổ và không gian linh thiêng Quế Lâm Linh Từ

3.1 Cận cảnh nét chữ cổ hơn 500 năm dãi dầu mưa nắng

Trực tiếp đứng trước cửa Động La làm mình không khỏi trầm trồ trước Quế Lâm Ngự Chế. Bài thơ được khắc trên một phiến đá phẳng, dựng đứng cách cửa hang khoảng 5m. Mặt văn bia có chiều cao 0,8m và rộng 1,2m.

Điều kỳ diệu là nét chữ chân được khắc rất nhỏ, sâu, hoàn toàn không có hoa văn trang trí cầu kỳ mà chỉ có hai vạch khắc chìm chạy xung quanh. Dù đã trải qua hơn 500 năm biến thiên lịch sử, dãi dầu sương gió và dòng nước chảy róc rách bao quanh, phiến đá tuy có bị bào mòn tự nhiên nhưng mặt bia vẫn trắng sạch, rõ nét và không hề bị rêu phong che phủ. Từng nét chữ hằn sâu vào đá núi như một lời khẳng định đanh thép về chủ quyền nước nhà.

3.2 Chiêm bái "Quế Lâm Linh Từ": Chốn an yên vùng Tây Bắc

Để tri ân công đức trời biển của vị vua trẻ tuổi, tháng 9 năm 2001, tỉnh Sơn La đã cho khởi công xây dựng đền thờ vua Lê Thái Tông ngay trong quần thể di tích và khánh thành vào đầu năm 2003 với tên gọi Quế Lâm Linh Từ.

Ngôi đền rộng khoảng 800m², được kiến tạo theo đúng lối kiến trúc đền chùa cổ Việt Nam với thế đất vô cùng vững chãi: Lưng tựa vào núi Cằm uy nghiêm và mặt hướng ra dòng sông Nậm La hiền hòa. Bước qua cổng tam quan và sân đền, mình tiến vào tòa đại bái và hậu cung, nơi ngập tràn mùi hương trầm ấm áp, linh thiêng.

Bên trong đền được chia thành các ban thờ bài trí tinh xảo bằng gỗ sơn son thếp vàng, trang trí hoa văn tứ linh (Long, Ly, Quy, Phượng) trang trọng:

- Cung giữa: Thờ Hội đồng triều Lê với bộ bát bửu và chấp kích uy nghi.

- Cung tả (bên trái): Thờ đương cảnh thành hoàng Lê Thái Tông.

- Cung hữu (bên phải): Thờ Sơn thần bản thổ cai quản đất đai.

- Hậu cung: Nơi đặt bài vị và bức tượng uy nghiêm của vua Lê Thái Tông.

3.3 4 Kinh nghiệm bỏ túi khi đến tham quan di tích

Để chuyến hành trình hướng về cội nguồn của bạn diễn ra suôn sẻ và trọn vẹn nhất, hãy lưu ý một số kinh nghiệm nhỏ sau:

- Trang phục khi viếng Quế Lâm Ngự Chế: Vì đây là khu di tích lịch sử kết hợp đền thờ tâm linh vô cùng nghiêm trang, các bạn nên lựa chọn trang phục kín đáo, lịch sự (quần dài, áo có tay) khi vào chiêm bái.

- Thời gian tham quan: Bạn nên đến đây vào buổi sáng hoặc đầu giờ chiều để có ánh sáng tốt nhất nếu muốn nhìn rõ các nét chữ Hán cổ khắc trên vách đá ngoài cửa hang, đồng thời có thể thong thả dạo bộ ngắm phong cảnh ven dòng Nậm La.

- Chuẩn bị đồ lễ dân dã: Nếu có lòng muốn thắp hương cầu bình an, bạn chỉ cần chuẩn bị một thẻ hương thơm, chút hoa quả tươi mộc mạc. Sự thành kính và tôn nghiêm luôn là điều được trân trọng nhất tại chốn linh thiêng này.

Dừng chân tại di tích lịch sử văn bia Quế Lâm Ngự Chế và thắp nén nhang thơm tại Quế Lâm Linh Từ, mình cảm thấy lòng mình như lắng đọng lại, hòa cùng hồn thiêng sông núi Tây Bắc. Nếu có dịp ghé thăm thành phố Sơn La, bạn đừng bỏ qua tọa độ linh thiêng chứa đựng dòng chảy lịch sử vĩ đại này. Và cũng đừng quên chuẩn bị vali MIA.vn để hành trình du lịch thêm nhẹ nhàng và linh hoạt nữa nhé.