Quảng Ngãi trong tâm trí nhiều người có lẽ là Lý Sơn rực nắng. Nhưng ít ai biết rằng, cách trung tâm thị xã Đức Phổ không xa, có một báu vật mang tên Làng Gò Cỏ. Ngôi làng này nằm tại Long Thạnh 2, phường Sa Huỳnh. Với mình, đây không chỉ là một điểm đến du lịch, mà là một "bảo tàng sống" nằm giữa lòng công viên địa chất Lý Sơn – Sa Huỳnh.

Làng chỉ có khoảng 83 hộ dân, nhưng bạn đừng để con số nhỏ bé ấy đánh lừa. Làng Gò Cỏ là chiếc nôi của văn hóa Sa Huỳnh cổ xưa, nơi mà dấu ấn Chăm Pa và Đại Việt vẫn còn hằn rõ trên từng tảng đá, từng kẽ lá. Không gian ở đây hoang sơ đến mức bạn có thể cảm nhận được nhịp thở của thiên nhiên ngay từ giây phút đầu tiên bước chân vào cổng làng. Người dân làng sống bằng nghề biển và canh tác truyền thống. Họ giữ gìn kho tàng di sản quý giá về địa chất và kiến trúc như một phần máu thịt.

Làng Gò Cỏ Quảng Ngãi nơi Sa Huỳnh hòa quyện cùng biển cả 2

Chính định hướng trở thành "Công viên di sản Làng Gò Cỏ" đã giúp nơi này phát triển du lịch cộng đồng một cách bền vững nhất. Ảnh minh họa: Trần Mai/Báo Tuổi Trẻ

Mình thường bảo bạn bè rằng, muốn ngắm Làng Gò Cỏ đẹp nhất, hãy chọn mùa khô. Từ tháng 4 đến đầu tháng 9 là khoảng thời gian lý tưởng. Lúc này trời cao, biển lặng, nước xanh đến mức bạn có thể nhìn thấy những rạn san hô thấp thoáng dưới gành đá.

Đặc biệt vào tháng 6 và tháng 7, nắng miền Trung sẽ rất rực rỡ. Đây là lúc những bức ảnh check-in tại Làng Gò Cỏ lên màu đẹp nhất. Tuy nhiên, nắng trưa ở đây khá "gắt". Các bạn nhớ trang bị mũ rộng vành, kem chống nắng và đặc biệt là mang theo đủ nước nhé.

Về chi phí, một điều khiến mình cực kỳ yêu nơi này là làng mở cửa 24/7 và hoàn toàn không thu vé vào cổng. Bạn có thể tự do đi dạo, trò chuyện với các bác ngư dân. Chi phí chỉ phát sinh khi bạn ở homestay, đặt cơm nhà dân hoặc tham gia các tour trải nghiệm do chính người làng dẫn dắt.

Làng Gò Cỏ Quảng Ngãi nơi Sa Huỳnh hòa quyện cùng biển cả 3

Mùa khô là thời điểm làng đẹp nhất. Ảnh minh họa: Minh Nguyễn Hùng

Gành đá tại Làng Gò Cỏ có tuổi đời từ 250 đến 400 triệu năm. Trải qua hàng triệu năm phong hóa và hoạt động núi lửa, những khối đá Granite ở đây có hình thù cực kỳ kỳ thú. Mình đã dành hàng giờ để ngắm nhìn những khối đá hình voi, hình trứng khủng long khổng lồ. Trong chiến tranh, gành đá này là nơi trú ẩn an toàn của người dân. Giờ đây, bạn có thể cùng ngư dân chèo thuyền nan lúc bình minh để ngắm gành đá từ phía biển. 

Làng Gò Cỏ Quảng Ngãi nơi Sa Huỳnh hòa quyện cùng biển cả 4

Gành đá mang đến một cảm giác tự do khó tả bằng lời. Ảnh minh họa: Báo Lao Động

Một trong những báu vật của Làng Gò Cỏ là 12 chiếc giếng cổ. Chúng được xây dựng theo kỹ thuật xếp đá tầng tự nhiên, không hề dùng đến một chút xi măng nào. Có những chiếc giếng như giếng bà Thướng, bà Mia đã tồn tại từ thế kỷ VII. Mạch nước ngầm ở đây kỳ diệu vô cùng, mát lạnh và ngọt lịm quanh năm. Nhìn cách người xưa xếp từng viên đá granite khít khao, mình mới thấy khâm phục trí tuệ của tổ tiên.

Làng Gò Cỏ Quảng Ngãi nơi Sa Huỳnh hòa quyện cùng biển cả 5

Dù nằm ngay cạnh biển, nước giếng vẫn không hề bị nhiễm mặn. Ảnh minh họa: Trần Mai/Báo Tuổi Trẻ

Con đường này nối xóm trên của làng ra tận bãi biển Thạnh Đức 1. Đi bộ trên con đường đá cổ của Làng Gò Cỏ, mình cảm thấy như đang lạc vào một bộ phim tài liệu về lịch sử. Hai bên đường là những tán cây dứa dại, cây chõi rợp bóng mát. Tiếng chim hót líu lo hòa cùng tiếng ve kêu tạo nên một bản giao hưởng của núi rừng và biển cả. Cuối con đường là tấm bia ký Chăm hơn nghìn năm tuổi, minh chứng cho một nền văn minh rực rỡ.

Miếu ông Thàng là nơi mình dừng chân lâu nhất để cảm nhận sự tĩnh lặng. Miếu nằm gọn trong hốc cây đa cổ thụ trên một tảng đá khổng lồ. Ban thờ ở đây rất đơn sơ, chỉ có bình gốm Chăm và bát nhang cũ. Người làng Gò Cỏ cực kỳ tôn kính ngôi miếu này. Mỗi khi đi ngang qua, ai cũng cúi đầu giữ im lặng.

Làng Gò Cỏ Quảng Ngãi nơi Sa Huỳnh hòa quyện cùng biển cả 6

Những câu chuyện về việc quân địch ngày xưa không dám xâm phạm ngôi miếu càng làm tăng thêm vẻ huyền bí cho không gian nơi đây. Ảnh minh họa: Trang Thy/Báo Thanh Niên

Đến Làng Gò Cỏ, mình được nghe kể về những ngày bom đạn qua những hang đá tự nhiên. Nổi tiếng nhất là hầm đá trong nhà bà Chín, mẹ liệt sĩ đã ngoài 90 tuổi. Những hầm đá sâu từ 1-3m, dù nhỏ hẹp nhưng từng là nơi che chở cho 15-20 người. Khi chạm tay vào vách đá lạnh lẽo trong hầm, mình càng thêm trân trọng sự kiên cường của người dân nơi đây.

Bãi biển ở đây không có ghế lười hay những quầy bar ồn ào. Nó chỉ có nước biển xanh ngắt, thảm thực vật phong phú và những chiếc thuyền nan dập dềnh. Mình thích cảm giác tắm biển lúc hoàng hôn, khi những tia nắng cuối ngày nhuộm đỏ gành đá. Đây cũng là nơi diễn ra tục tắm Tết Đoan Ngọ, một nét văn hóa truyền thống đẹp đẽ được người làng giữ gìn qua bao đời.

Làng Gò Cỏ Quảng Ngãi nơi Sa Huỳnh hòa quyện cùng biển cả 7

Tắm biển lúc hoàng hôn mang lại một cảm giác lãng mạn khó tả. Ảnh minh họa: Làng Gò Cỏ

Ẩm thực tại Làng Gò Cỏ là sự kết hợp giữa biển và núi rừng. Bạn nhất định phải thử canh lưỡi long nấu với cá thửng hoặc tôm. Cây lưỡi long là một loại xương rồng bản địa, có vị chua nhẹ, thanh mát, giải nhiệt cực tốt. Ngoài ra, hải sản ở đây thì khỏi bàn về độ tươi. Chả nhum, gỏi da cá hay hến đầm An Khê xào là những món khiến mình "nhớ thương" mãi. Mọi nguyên liệu đều được người dân đánh bắt và hái lượm trong ngày, mang trọn hương vị mộc mạc của đất Quảng.

Vào những buổi tối tại làng, nếu may mắn, bạn sẽ được lắng nghe những làn điệu Bài Chòi mộc mạc. Đây là di sản văn hóa phi vật thể của UNESCO. Những lời ca tiếng hát chân thành của các cô, các chú trong làng kể về tình yêu quê hương, đôi lứa khiến lòng mình cảm thấy bình yên đến lạ.

Làng Gò Cỏ Quảng Ngãi nơi Sa Huỳnh hòa quyện cùng biển cả 8

Không cần sân khấu lộng lẫy, âm nhạc ở Làng Gò Cỏ đi thẳng từ trái tim đến trái tim. Ảnh minh họa: Báo Lao Động

Mình đã thử tham gia một lớp học đan lưới và nấu ăn do chính các o, các dì hướng dẫn. "Giáo án" ở đây chính là cuộc sống thường nhật của họ. Với chi phí chỉ từ 25.000 đến 70.000 VND, bạn sẽ được học cách làm nông, chơi trò chơi dân gian hoặc làm mứt lưỡi long. Đây là cách tuyệt vời nhất để học về văn hóa bản địa một cách chân thực.

Điều làm mình xúc động nhất khi đến Làng Gò Cỏ chính là mô hình khởi nghiệp cho người khuyết tật. Tám bạn trẻ khiếm thính đã cùng cộng đồng sáng tạo ra những sản phẩm gốm, tranh và không gian trưng bày rất tinh tế. Bạn có thể tham gia học ngôn ngữ ký hiệu ngay tại đây.

Làng Gò Cỏ Quảng Ngãi nơi Sa Huỳnh hòa quyện cùng biển cả 9

Không gian này ấm áp và tràn đầy hy vọng, cho thấy du lịch bền vững tại Gò Cỏ thực sự mang lại giá trị cho tất cả mọi người. Ảnh minh họa: Báo Văn Hóa

Để chuyến hành trình khám phá những vùng đất như Làng Gò Cỏ trở nên trọn vẹn, các bạn hãy ghé qua MIA.vn. Tại đây, các dòng vali du lịch không chỉ có thiết kế thời thượng để bạn tha hồ "check-in" mà còn có độ bền đáng nể, phù hợp cho mọi chuyến đi từ ngắn đến dài ngày.