Ô Quan Chưởng - Vết tích cuối cùng của Hoàng thành Thăng Long

1 Ô Quan Chưởng, điểm đến mang tầm vóc kiến trúc xưa cũ

1.1 Giới thiệu đôi nét về địa danh Ô Quan Chưởng

Ô Quan Chưởng còn được biết đến với tên gọi khác là ô Đông Hà, ô Thanh Hà hoặc ô Cửa Đông (tên chữ là Đông Hà môn, nghĩa là “cửa phường Đông Hà). Đây là cửa ô duy nhất còn sót lại của 16 cửa ô Hà Nội xưa, tọa lạc tại khu vực phía Đông của tòa thành đất bao quanh Kinh thành Thăng Long. 

Ngày nay, Ô Quan Chưởng nằm trên con phố cùng tên, đầu phố Hàng Chiếu và gần dưới chân cầu Chương Dương. Đây cũng là cổng thành duy nhất còn sót lại trong hệ thống phòng ngự phía Đông của thành Thăng Long xưa. 

Trong bối cảnh đô thị hóa của Hà Nội ngày nay, sự sót lại của di tích này mang ý nghĩa tầm vóc to lớn. Đây không chỉ là sự bảo tồn kiến trúc cổ mà còn là miền đất khơi gợi nên tình yêu nước cùng những trang sử hào hùng của dân tộc trong nhân dân. 

1.2 Lịch sử công trình Ô Quan Chưởng và lý giải tên gọi đặc biệt này

Ô Quan Chưởng được cho xây dựng vào năm Cảnh Hưng thứ 10 (tức năm 1749) dưới triều Lê. Ban đầu, công trình có tên gọi là Đông Hà Môn vì nằm ở phường Đông Hà và mở ra phía Đông thành Thăng Long. 

Công trình trải qua lần đại tu thứ nhất vào năm Cảnh Hưng 46 (tức năm 1785). Đến năm Gia Long thứ ba (1804), công trình được xây dựng lại và   tiếp tục được đại tu vào năm Gia Long 16 (1817). Từ đó, công trình Ô Quan Chưởng được giữ nguyên kiến trúc bên ngoài cho đến thời điểm hiện tại. 

Tên gọi Ô Quan Chưởng của địa điểm này xuất hiện khá muộn, hầu như chỉ được gọi trong thời hiện đại. Tên gọi này gắn liền với sự kiện kháng Pháp vào năm 1873, khi một viên Chưởng cơ và khoảng 100 binh lính đã anh dũng tử thủ hy sinh trong trận đánh đầu tiên. 

Dân gian tương truyền rằng, viên Chưởng cơ (chỉ huy vệ binh) sau khi bị bắt đã bị xử tử, thi thể bị đem đi bêu ở bến sông Hồng. Việc hy sinh này đã gây xúc động mạnh trong lòng dân chúng. Từ đó, người dân địa phương lấy tên “Quan Chưởng” để đặt cho cửa ô nhằm tưởng nhớ sự hy sinh của ông. 

Hiện nay, Ô Quan Chưởng đã được xếp là di tích lịch sử - kiến trúc cấp quốc gia và cũng là địa điểm văn hóa tiêu biểu tại thủ đô Hà Nội.

2 Hướng dẫn di chuyển chi tiết đến Ô Quan Chưởng

Ô Quan Chưởng ngày nay tọa lạc tại khu vực trung tâm của thủ đô Hà Nội nên khá dễ tìm. Từ Hồ Hoàn Kiếm, bạn chỉ cần di chuyển khoảng 1 km là có thể đến được địa điểm lịch sử nổi tiếng này. 

Bạn có thể sử dụng Google Maps để di chuyển đến Ô Quan Chưởng hoặc di chuyển theo lịch trình được MIA.vn gợi ý. Lộ trình chi tiết: Hồ Hoàn Kiếm - Phố đi bộ Hồ Gươm - phố Hàng Đào - phố Hàng Đường - phố Hàng Chiếu - phố Ô Quan Chưởng. 

Ngoài ra, bạn cũng có thể tham khảo phương án sử dụng xe buýt để có thể đi đến Ô Quan Chưởng chi tiết như sau: 

- Tuyến xe buýt 01: Bến xe Gia Lâm - Yên Nghĩa

- Tuyến xe buýt 03A: Bến xe Giáp Bát - Gia Lâm

- Tuyến xe buýt 11: Công viên Thống Nhất - Học viện Nông nghiệp

- Tuyến xe buýt 22A: Bến xe Gia Lâm - Kim Mã 

- Tuyến xe buýt 23: Nguyễn Công Trứ - Nguyễn Công Trứ

- Tuyến xe buýt 34: Bến xe Mỹ Đình - Bến xe Gia Lâm 

- Tuyến xe buýt 42: Bến xe Giáp Bát - Bến xe Đức Giang 

- Tuyến xe buýt 146: Hào Nam - Phù Đổng 

Khi sử dụng các tuyến xe buýt này, bạn dừng tại số 26 Trần Nhật Duật rồi tiếp tục đi bộ khoảng 300 mét nữa là đến Ô Quan Chưởng. Di chuyển bằng xe buýt sẽ giúp bạn tiết kiệm được chi phí, không mất thời gian tìm nơi gửi xe khi đến đây. 

3 Những trải nghiệm đặc biệt khi tham quan Ô Quan Chưởng bạn cần biết

Ô Quan Chưởng là một trong những địa danh nổi tiếng còn lưu giữ được vẻ đẹp cổ kính cho đến ngày nay. Vậy nơi đây sẽ mang đến bạn những trải nghiệm đặc biệt nào, hãy cùng MIA.vn khám phá bạn nhé! 

3.1 Khám phá kiến trúc ấn tượng của Ô Quan Chưởng

Ô Quan Chưởng là điểm hình của kiến trúc vọng lâu, kiểu thành cổ vốn phổ biến thời Nguyễn với kết cấu hai tầng. Công trình có kết cấu hai tầng nổi bật, chi tiết từng tầng như sau: 

Tầng 1: gồm 3 cửa vòm cuốn với cửa chính cao và rộng đến 3 mét, hai cửa hai bên cao 2,5 mét và rộng 1,65 mét. Hai bên cổng có bậc thang để di chuyển lên lầu vọng. 

Tầng 2: là vọng lâu với 4 mái. Tương truyền, đây từng là nơi canh gác cũng như đài quan sát của kinh thành. Bên trong lầu có ban thờ nhỏ thờ vị Chưởng cơ cũng như các binh sĩ tử trận năm 1873.

Xét theo vị trí, Ô Quan Chưởng từng là phòng tuyến quan trọng nhất ở phía Đông thành Thăng Long. Đây cũng là nơi nối kết giao thương nội thành với các vùng khác thông qua bến sông Hồng. Không những thế, Ô Quan Chưởng lúc bấy giờ còn có vai trò kiểm soát dân cư, quân lương cũng như phòng thủ các mối đe dọa phương Bắc. 

3.2 Tìm hiểu về những dấu ấn lịch sử đặc biệt

Không chỉ sở hữu kiến trúc đặc biệt, Ô Quan Chưởng còn là chứng nhân của những giai đoạn lịch sử hào hùng nhất. 

Kháng chiến bảo vệ thành Hà Nội năm 1873 

Ô Quan Chưởng đã là chứng tích đầu tiên của tinh thần kháng chiến nhân dân Hà Nội trong cuộc kháng chiến chống Pháp. Sau khi chiếm được thành, người Pháp đã cho phá hủy hầu hết các cửa ô để tạo điều kiện cho quy hoạch đô thị phương Tây. Tuy nhiên, với sự đấu tranh quyết liệt của nhân dân, Ô Quan Chưởng là cửa ô duy nhất được giữ lại. 

Năm 1881, Tổng đốc Hoàng Diệu đã cho dựng tấm bia đá “Lệnh cấm trừ tế, tại tường trái của cửa ô, cấm lính gác sách nhiễu dân thường. Đây là biểu hiện rõ ràng cho nền hành chính giàu tính nhân văn và khẳng định sự tôn nghiêm của cửa ô trong đời sống cộng đồng. 

Sự kiện toàn quốc kháng chiến năm 1946

Khi kháng chiến toàn quốc bùng nổ, Ô Quan Chưởng trở thành địa điểm phòng thủ trọng yếu. Các trận địa pháo, chiến hào và các đội dân quân đã chốt tại đây để ngăn bước tiến của quân Pháp vào khu phố cổ. Cho đến nay, một số vết bom đạn, vết chém vẫn còn trên thân cổng, như lưu lại những thời khắc bi tráng mà lịch sử đi qua. 

4 Một số câu hỏi FAQ liên quan đến công trình Ô Quan Chưởng

4.1 Tham quan Ô Quan Chưởng có cần mua vé không?

Ô Quan Chưởng là công trình lịch sử và địa điểm tham quan công cộng của thủ đô Hà Nội. Tính đến thời điểm hiện tại, di tích không tổ chức thu phí tham quan. 

4.2 Gửi xe ở đâu để tham quan Ô Quan Chưởng?

Quanh khu vực Ô Quan Chưởng có nhiều bãi gửi xe tiện lợi, giúp bạn có thể tham quan thoải mái hơn. Bạn có thể lựa chọn những bãi gửi xe gần chợ Đồng Xuân hoặc phố Hàng Mã để có thể tự do tham quan nơi đây. Tuy nhiên, bạn cũng cần hỏi trước chi phí gửi xe để có thể lựa chọn địa điểm phù hợp nhất nhé! 

Ô Quan Chưởng là một trong những địa điểm bạn nên tham quan để khám phá vẻ đẹp của một Hà Nội cổ kính. Nếu có dịp xách vali du lịch đến Hà Nội, hãy thử ghé qua địa điểm này để trải nghiệm không gian văn hóa kỳ thú bạn nhé!