Khám phá 11 ngôi chùa Khmer Nam Bộ nổi bật với kiến trúc tuyệt đẹp

1 4 ngôi chùa Khmer nổi tiếng ở Sóc Trăng

1.1 Chùa Dơi (chùa Mahatup)

Địa chỉ: 418 Văn Ngọc Chính, phường 3, tỉnh Sóc Trăng (nay là phường Phú Lợi, TP. Cần Thơ)

Chùa Dơi còn được biết đến với tên gọi khác là chùa Mã Tộc hoặc chùa Mahatup. Quần thể kiến trúc tại đây tiêu biểu cho văn hóa tín ngưỡng của cộng đồng dân tộc Khmer và được công nhận là Di tích nghệ thuật cấp Quốc gia vào năm 1999. Hiện nay, chùa Dơi không chỉ là nơi sinh hoạt văn cộng đồng và tổ chức các lễ hội truyền thống của người dân trong vùng mà còn là điểm tham quan thu hút rất đông tín đồ du lịch ghé đến khám phá.

1.2 Chùa Sà Lôn (Chùa Chén Kiểu)

Địa chỉ: Quốc lộ 1A, xã Đại Tâm, huyện Mỹ Xuyên, tỉnh Sóc Trăng (nay là phường Mỹ Xuyên, TP. Cần Thơ)

Chùa Sà Lôn là công trình kiến trúc tôn giáo đặc sắc nhất khu vực hạ lưu Nam sông Hậu. Tọa lạc tại xã Đại Tâm, ngôi chùa này có tên Khmer đầy đủ là Wath Sro Loun, người dân nơi đây thường gọi là Chùa Chén Kiểu.

Sở dĩ có cái tên "Chén Kiểu" thú vị như vậy bởi vì nét đặc trưng nổi bật của địa điểm du lịch tâm linh này nằm ở những bức tường, cột tháp được ốp hoàn toàn bằng mảnh chén, dĩa, sành vỡ vụn. Lối thiết kế mosaic độc đáo này đã tạo nên một ngôi chùa với phong cách trang trí độc nhất vô nhị đồng thời hòa cùng nét đẹp kiến trúc Khmer để lại dấu ấn khó phai nhạt trong lòng tín đồ du lịch. Đây hứa hẹn sẽ là công trình tôn giáo mang đến bạn trải nghiệm khám phá Sóc Trăng và du hí vùng sông nước Tây Nam Bộ vô cùng đặc sắc.

1.3 Chùa Kh'leang

Địa chỉ: Số 6 đường Tôn Đức Thắng, phường 6, TP. Sóc Trăng (nay là phường Sóc Trăng, TP. Cần Thơ)

Chùa Kh'leang đã gắn bó với mảnh đất và con người Sóc Trăng hơn 5 thế kỷ. Đặc biệt, ngôi cổ tự này còn mang ý nghĩa rất thiêng liêng khi là địa điểm cử hành các nghi lễ tôn giáo truyền thống, những lễ hội đặc trưng của dân tộc Khmer. Ngoài ra, chùa còn lưu giữ và trưng bày nhiều tác phẩm văn học nghệ thuật có giá trị lâu đời.

Nhờ vị trí khá đẹp khi nằm gần trung tâm thành phố Sóc Trăng nên bạn có thể dễ dàng di chuyển đến Chùa Kh'leang. Công trình này tọa lạc trong một khuôn viên rất rộng lớn, xung quanh là những hàng rào được trang trí tỉ mỉ cùng những hoa văn độc đáo của người Khmer. Chạy dọc theo lối vào chùa còn có hàng cây thốt nốt cổ thụ cao lớn, soi bóng mát rượi.

1.4 Chùa Som Rong

Địa chỉ: Số 367 Tôn Đức Thắng, phường 5, TP. Sóc Trăng, tỉnh Sóc Trăng (nay là phường Sóc Trăng, TP. Cần Thơ)

Chùa Som Rong có tên đầy đủ theo tiếng Khmer là Bôtum Vong Sa Som Rong. Khởi công xây dựng từ năm 1785, nơi đây sở hữu cho mình bề dày lịch sử hơn 600 năm và đến nay đã trải qua 12 đời trụ trì. Giống với những ngôi chùa Khmer tại miền Nam, chùa Som Rong được xây theo lối kiến trúc đặc trưng với diện tích rộng hơn 5ha bao gồm các khu vực chính đó là chánh điện, sala, nhà dành cho sư sãi... Đặc biệt, nơi đây còn có thêm công trình thư viện sở hữu hơn 1.500 quyển sách nhằm phục vụ cho những em học sinh, người dân địa phương cùng bà con Phật tử gần xa khi ghé thăm chùa.

Một số kiến trúc khác tạo nên sự độc đáo cho Som Rong đó là ngôi Bảo tháp độc đáo được đặt ngay lối vào, khu chánh điện cổ kính tại vị trí trung tâm cùng khu nhà sala đốn tim tín đồ chụp ảnh bởi màu sắc vô cùng hút mắt. Đặc sắc nhất chắc chắn không thể bỏ qua pho tượng Phật Thích Ca nằm ngoài trời có kích thước dài 73m, cao 29m và nặng 40 tấn.

2 4 ngôi chùa Khmer nổi tiếng ở Trà Vinh

2.1 Chùa Âng

Địa chỉ: Quốc lộ 53, khóm 4, phường 8, Trà Vinh (nay là phường Nguyệt Hóa, tỉnh Vĩnh Long)

Chùa Âng còn được gọi là Wat Angkor Raig Borei theo ngôn ngữ Paly là một ngôi chùa cổ tại thành phố Trà Vinh. Nằm trong cụm danh thắng nổi tiếng xứ dừa sáp Ao Bà Om cùng bảo tàng văn hóa dân tộc Khmer, chùa Âng là điểm du lịch nổi bật trên bản đồ du lịch Trà Vinh mà bạn không thể bỏ qua.

Theo sử sách, chùa Âng được xây dựng vào thế kỷ thứ 10 và trải qua nhiều công đoạn trùng tu và sửa chữa từ đó đến nay. Mặc dù đã trải qua nhiều lần sửa chữa và xây mới các công trình phụ, chánh điện của chùa vẫn giữ được nguyên trạng từ buổi đầu mới hình thành.

Kiến trúc của chùa Âng Trà Vinh gây ấn tượng với những tòa nhà hình tháp vươn thẳng lên trời, tạo nên vẻ đẹp nguy nga, tráng lệ và vô cùng trang nghiêm. Từ xa nhìn vào, bạn sẽ bị cuốn hút bởi vẻ đẹp cổ kính và uy nghi của ngôi chùa cổ hơn 1000 năm tuổi này.

2.2 Chùa Hang

Địa chỉ: khóm 3, thị trấn Châu Thành, Trà Vinh (nay là xã Châu Thành, tỉnh Vĩnh Long)

Chùa Hang Trà Vinh còn được biết đến với tên tiếng Khmer là Kompông Chrây, đây chính là ngôi chùa Phật giáo Nam tông Khmer nổi tiếng nhất tỉnh Trà Vinh. Người dân tại đây quen gọi là chùa Hang bởi cổng phụ phía Tây được xây dựng quay ra tỉnh lộ 36 (nay là quốc lộ 54) giống như một chuỗi hệ thống 3 hang động san sát nhau. Trong đó, cổng chính giữa có hình dạng giống một hang lớn, hai cổng hai bên là hai hang nhỏ.

Điều đặc biệt của ngôi chùa Hang này là cổng chùa được xây dựng dạng hang, mái vòm, đây cũng chính là một công trình kiến trúc nghệ thuật tạo sự khác biệt giữa ngôi chùa này với các ngôi chùa Khmer còn lại trong tỉnh Trà Vinh và cũng ẩn chứa nhiều giá trị lịch sử tôn giáo sâu sắc.

Có thể nói nếu so với các ngôi chùa Phật giáo Khmer khác tại Trà Vinh thì chùa Hang là một ngôi chùa có diện tích không quá lớn, nhưng sức hấp dẫn của ngôi chùa này đối với nhiều người đó chính là xưởng điêu khắc gỗ hoạt động khoảng 30 năm. Đây cũng là nơi tạo ra được nhiều sản phẩm có tiếng vang lớn trong toàn bộ thị trường mỹ nghệ Việt Nam và có một “sân chim” được bảo vệ một cách nghiêm ngặt, tồn tại sát bên cạnh thành phố Trà Vinh.

2.3 Chùa Vàm Ray

Địa chỉ: ấp Vàm Ray, thuộc xã Hàm Tân, huyện Trà Cú, tỉnh Trà Vinh (nay là xã Hàm Giang, tỉnh Vĩnh Long)

Chùa Vàm Ray thừa hưởng những nét kiến trúc Angkor đặc trưng của người Khmer Campuchia. Ngôi chùa này toát lên vẻ kỳ vĩ, khiến cho mọi người đều cảm thấy ấn tượng và choáng ngợp, giống như đang bước vào một tòa lâu đài vàng nguy nga và lộng lẫy. Sắc vàng rực rỡ lan tỏa khắp nơi trong chùa, từ vòm mái, tường, các cột trụ chống, cho đến những bức phù điêu và các tượng thần.

Chùa Vàm Ray nổi bật nhất ở khu vực chánh điện. Nơi đây được thiết kế và trạm trổ với các hoa văn tinh xảo, thể hiện sự tài hoa của những nghệ nhân chuyên nghiệp. Những hoa văn này tạo nên sự hài hòa giữa phong cách kiến trúc đặc trưng của chùa và nghệ thuật chạm khắc dân gian, tạo ra những họa tiết truyền thống độc đáo.

2.4 Chùa Cò (Chùa Nodol)

Địa chỉ: ấp Cây Da, xã Đại An, huyện Trà Cú, tỉnh Trà Vinh (nay là xã Đại An, tỉnh Vĩnh Long)

Chùa Cò có tên chính thức là Chùa Nodol hay Chùa Giồng, được người Khmer gọi là Wat Phnô Đôn (វត្តផ្នោដូង) bởi xung quanh có rất nhiều dừa (trong tiếng Khmer, Wat nghĩa là chùa, Phnô là gò cát, Đôn là cây dừa).

Cái tên “Chùa Cò” ra đời bởi hơn một trăm năm qua, nơi đây đã trở thành nơi cư trú của hàng ngàn loài chim cò như: cò, cồng cộc, bồ câu... và chủ yếu là các loại cò như: cò trắng, cò quắm, cò đầu đỏ, cò đầu vàng, cò mỏ vàng và cò mỏ đen...

Theo lịch sử ghi chép, chùa Cò được xây dựng từ năm 1677. Trải qua hơn 300 năm tồn tại, chùa đã trải qua nhiều lần trùng tu lớn nhỏ.

3 Chùa Khmer nổi tiếng ở các tỉnh thành khác

3.1 Chùa Tà Pạ ở An Giang

Địa chỉ: Đồi Tà Pạ, xã Núi Tô, huyện Tri Tôn, tỉnh An Giang (nay là xã Tri Tôn, tỉnh An Giang)

Chùa Tà Pạ nằm lơ lửng giữa một vùng rừng núi hoang sơ, yên bình khiến bất cứ ai cũng phải thổn thức không quên ngay từ lần đầu viếng thăm.

Chùa còn có tên khác là Chùa Núi hay Chùa Chưn - Num theo cách gọi của người Khmer. Chùa theo phái Nam tông hệ của Phật giáo tiểu thừa đặc trưng của văn hóa Khmer. Nằm ở độ cao chót vót khi tọa lạc trên đỉnh núi Tà Pạ, cách mặt đất khoảng 45m so với mặt đất khiến nơi tín ngưỡng phảng phất làn gió êm đềm cùng bầu không khí trong lành, thoáng đãng. Khi đặt chân đến nơi đây, bạn sẽ được đắm chìm vào không gian yên bình, tĩnh lặng, thanh tịnh để có thể xa rời nhịp sống xô bồ, náo nhiệt nơi phố thị.

3.2 Chùa Xiêm Cán ở Bạc Liêu

Địa chỉ: DT31, ấp Biển Đông B, xã Vĩnh Thạnh Đông, Vĩnh Trạch Đông, Bạc Liêu (nay là phường Hiệp Thành, tỉnh Cà Mau)

Chùa Xiêm Cán là một ngôi chùa Khmer nổi tiếng được nhiều bạn trẻ ghé thăm khi du lịch Bạc Liêu. Chùa mang đậm sắc màu Phật giáo Nam tông với dấu ấn kiến trúc độc đáo. Hàng năm, điểm hẹn này thường tổ chức nhiều lễ hệ để phục vụ cho bà con bản địa người Khmer gần xa.

Xiêm Cán là cái tên bắt nguồn từ tiếng Tiều, có nghĩa là “giáp nước”. Sở dĩ chùa có cái tên này vì địa hình trước kia của nơi đây nằm cạnh bãi bồi ven biển. Theo thời gian, phù sa bồi đắp dần khiến chùa không còn nằm cạnh biển. Hiện chùa cách bờ biển khoảng 5 km.

Chùa Xiêm Cán có kiến trúc mang đậm sắc màu của Phật giáo Nam Tông. Công trình này sở hữu nhiều hạng mục kiến trúc ấn tượng khiến các tín đồ du lịch say mê quên lối về. Từng vách nhà, mái ngói, cột trụ tại chùa đều được tạo tác một cách tỉ mỉ, tinh tế và thu hút.

3.3 Chùa Chantarangsay ở thành phố Hồ Chí Minh

Địa chỉ: Hoàng Sa, phường Võ Thị Sáu, quận 3, thành phố Hồ Chí Minh (nay là phường Xuân Hòa, TP. HCM)

Chùa Candaransi, còn được biết đến với tên Chăntarăngsây (có nghĩa là “Ánh trăng”) được dựng lên vào năm 1946 bởi cố Đại lão Hòa thượng Lâm Em cùng một nhóm Phật tử Khmer sinh sống tại Sài Gòn – Gia Định xưa. Thuở ban đầu, ngôi chùa chỉ là một mái am đơn sơ, dựng tạm trên vùng đất bồi ẩm thấp bên dòng kênh Nhiêu Lộc.

Kiến trúc chùa mang vẻ đẹp đặc trưng của văn hóa Khmer với lối xây dựng kiên cố và các chi tiết nghệ thuật cổ truyền. Mái chùa vươn nhọn lên trời, chạm khắc hoa văn dày đặc và phủ sắc vàng nổi bật. Cổng tam quan được đúc bằng bê tông, trang trí nhiều họa tiết tinh xảo, cũng sơn vàng rực rỡ. Trên đỉnh các cột, tượng Kây-no xuất hiện như biểu tượng của sức mạnh và vẻ đẹp.

Ngay phía trước cổng chùa là hai tượng sư tử cao khoảng 2m đứng uy nghi. Đi qua cổng, du khách sẽ gặp chính điện rộng lớn và trang nghiêm với kết cấu hai tầng. Trên trần và tường chính điện, những bức họa đầy màu sắc kể lại cuộc đời Đức Phật và tinh hoa Phật giáo. Bên trái khu vực chính điện là sala, hay nhà Tăng, cũng gồm hai tầng: tầng trệt là nơi tổ chức nghi lễ, tầng trên là giảng đường. Bên trong sala có bàn thờ Đức Phật Thích Ca và di ảnh các vị cố Hòa thượng từng trụ trì.

Những ngôi chùa Khmer không chỉ là công trình tâm linh mà còn là biểu tượng văn hóa của cả một cộng đồng dân tộc Khmer Nam Bộ gắn bó qua nhiều thế hệ. Nếu bạn đang tìm một hành trình vừa thư thái vừa giàu trải nghiệm, hãy dành thời gian xách balo ghé thăm các ngôi chùa Khmer này để cảm nhận sự bình yên và vẻ đẹp tinh tế của kiến trúc Phật giáo Nam tông giữa lòng Nam Bộ.